Bakara Sûresi 217. Ayet Meali

Bu ay, recep ayıdır. Araplar, Müslümanlıktan önce Zilkade, Zilhicce, Muharrem ve Recep aylarında savaş etmezlerdi .  

217-218. İbnu Cerir`in, İbnu Ebi Hatim`in, el-Mu`cemu`l-Kebir`de Taberani`nin ve Sünen`inde Beyhaki`nin Cundeb bin Abdullah (r.a.)`tan rivayet ettiklerine göre Resulullah (a.s.) bir birlik gönderdi. Başlarına da Abdullah bin Cahş (r.a.)`ı tayin etti. Bunlar İbnu`l-Hadrami ile karşılaştılar ve onu öldürdüler. O günün Receb ayından mı yoksa Cemadiye`l-ula ayından mı olduğunu bilmiyorlardı. Bu olay üzerine müşrikler Müslümanlara: "Haram ayda adam öldürdünüz" demeye başladılar. Bunun üzerine Yüce Allah bu âyeti kerimeyi indirdi. Daha sonra bazıları: "Bunlar eğer bir günâh işlemedilerse bir sevap da kazanamamışlardır" dediler. Bunun üzerine de Yüce Allah: "İman edenler, hicret edenler ve Allah yolunda cihad edenler, işte bunlar Allah`ın rahmetini umarlar. Allah bağışlayan, rahmet edendir" diye buyurdu.İbnu Mende`nin Abdullah bin Abbas (r.a.)`tan rivayet ettiğine göre de bu ikinci ayeti kerime sahabiler hakkında indirilmiştir.  

Müşrikler Müslümanlara saldırmak için türlü bahaneler uyduruyorlardı. Bunlardan bir tanesi de savaşın ve adam öldürmenin yasak olduğu “haram ay ”da Müslümanların müşriklerden bir kişiyi öldürdüğü, iki kişiyi de esir aldığı yönündeydi. Gerçi bazı kaynaklarda; “haram ay”ın başladığını bilmeden müşriklerden bir kişinin öldürüldüğü ile alakalı bilgiler de bulunmaktadır, ancak aynı kaynaklar bunun Hz. Muhammed’in bilgisi dışında geliştiğini de aktarmaktadır. Bu yaygara üzerine savaş çıkarmak bahanesiyle Hz. Muhammed’e gelen müşrikler yasak ayı ve o aydaki savaş durumunu (adam öldürmenin hükmünü) soruyorlar. Allah da elçisinin şu şekilde cevap vermesini istiyor: “De ki: ‘O ayda savaşmak büyük günahtır.” Yani “haram ay”da savaşmanın günah olduğunu ve böylece Müslümanların bu günahı irtikâp ederek bir hadsizlik yapmasının mümkün olmadığını, olduysa da bunun bilinçsizce yapıldığını söylüyor. Verilen cevabın devamında müşrikleri şok eden aşağıdaki cümleler geliyor: “Ancak (insanları) Allah yolundan çevirmek, Allah’ı inkâr etmek, Mescid-i Haram’ın ziyaretine mâni olmak ve halkını oradan çıkarmak ise Allah katında daha büyük günahtır. Zulüm ve baskı, adam öldürmekten daha beterdir.” Savaşı ve saldırıyı müşrikler başlatmıştı. İnsanları Allah yolundan alıkoyanlar, Allah’ı ve Mescid-i Haram’ın saygınlığını inkâr edenler de onlardı. İnsanları Allah yolundan alıkoyabilmek için her yola başvurmuşlar ve böylece bütün büyük suçları işlemişlerdi. Medine’ye göç edilmeden önce, 13 yıl boyunca Müslümanlara çeşitli eziyetler çektirmişler, dinî inançları yüzünden onlara türlü türlü baskı yapmışlardı. Yüce Allah, Mescid-i Haram’ı güvenli bir bölge yaptığı hâlde onlar buranın halkını yurtlarından çıkarmışlardı. Kısacası buranın dokunulmazlığına hiçbir zaman riâyet etmemişler, kutsallığına da saygı göstermemişlerdi.  

Hz.Peygamber, Hicretin ikinci yılında, Bedir savaşından iki ay kadar önce, Kureyş’in durumunu tespit etmek üzere Abdullah b.Cahş komutasında sekiz kişilik bir müfreze görevlendirmişti. Müfreze, Batnınahle mevkiine gelince, Kureyş’e ait bir kervana saldırdı. Bir kişiyi öldürüp iki kişiyi de esir alarak Medine’ye geldiler. Hz.Peygamber, izni olmaksızın girişilen bu işe çok üzüldü. Olayın, Cemâziye’l-âhir’in son günü mü, yoksa haram ay olan Recep’in ilk günü mü olduğu kesin değildi. Yahudiler ve müşrikler, “Muhammed, haram ayda savaşıyor”, diye propagandaya başladılar. İşte âyet, bu konuyu gündeme getirerek haram ayda savaşmanın günah olduğunu, ama müşriklerin bundan daha ağır suçlar işleyerek insanları Allah yolundan alıkoyduklarını, onu inkâr ettiklerini, Kâbe’yi ziyarete engel olup, zulüm ve baskı yaptıklarını onlara hatırlatmaktadır.  

 «Fitne» savaş, anarşi; din ve vicdan hürriyetine karşı baskı demektir.  

* “Fitne”; Türkçe’de genellikle fitne kavramından, birtakım söz ve eylemler ile kargaşa çıkarmak, insanları birbirine düşürmek gibi her türlü huzur bozucu davranış biçimleri anlaşılmaktadır. Kur’ân-ı Kerîm’de ise kavramın geçtiği âyet-i kerîmelerin bağlamları değişik olduğu için kullanıldığı yerlerde farklı anlamları ifade edebilir. Müfessirlerimizin beyanı veçhile, âyet-i kerîmede geçen fitne, müşrikler tarafından yapılmaktadır ve müşriklerin yapmış oldukları fitne, iki manada kullanılmıştır. 1. Şirk 2. İslâm dininden döndürmek amacıyla, Müslümanlara uygulanan her türlü zulüm ve baskı  

1- Zilkade, Zilhicce, Muharrem ve Recep ayları. 2- Gerçeğin üzerini örtmek, yok saymak, inkâr etmek. 3- Zulüm ve baskı.  

(2)Peygamber Efendimiz (asm)’ın, Kureyş’in ahvâlini gözlemek üzere gönderdiği birlik, bir Kureyş kervanıyla karşılaşmış ve ileri gelenlerden birini öldürerek ganîmetlerle Medîne’ye dönmüştü. Receb ayının son günü meydâna gelen bu hâdisenin Kureyşlilerce, “haram ayların ihlâli” olarak etrâfa yayılması Müslümanlar arasında büyük üzüntüye sebeb oldu. Birlikteki ferdlerin, yaptıklarına çok pişmân olarak, affedildiklerini beyân edecek bir vahyi beklemeye başlamaları üzerine bu âyet-i kerîme nâzil oldu. (İbn-i Kesîr, c. 1, 190)Haram aylar, İslâm’dan evvel Arab kabîleleri arasında savaşın yasaklandığı Zilka‘de, Zilhıcce, Muharrem ve Receb aylarıdır. (Bilmen, c. 2, 217)(3)“Bazıların dinden râbıtaları (bağları) kopsa, o vakit o dinsizler hayât-ı ictimâiyede bir semm-i kātil(öldürücü zehir) hükmünde zarar verecekler. Çünki mürtedin (dinden dönenin) vicdânı tamâmen bozulduğundan, o mürted hayât-ı ictimâiyeye zehir olur.” (Lem‘alar, 17. Lem‘a, 126)  

(*) Yanı biri müslüman iken dinden döner ve ölürse: Allah’a yaptığı ibadetler boşa gider, ama insanlara yaptığı iyiliklerin karşılığı boşa gitmez, cezalarının hafif olmasına sebep olabilir. (الله اعلم). Çünkü Zilzâl-6. ayet, kesin bir dille ( (فمن يعمل مثقال ذرة خيرا يره ‘’Her kim olursa olsun (ayrım yapılmaksızın) bir zerre (bir atom) kadar en ufak bir iyilik yaparsa mutlaka karşılığını görecektir.’’diyor. Demek ki iyilik yapan kim olursa olsun, onun o iyiliği karşılıksız kalmayacaktır. Bu nedenle inancı ne olursa olsun, Müslüman olmayan biri insanlığa faydalı hizmetler sunmuş veya onlara iyilik yapmışsa ve hakkıyla islam tebliğini aldığı hâlde inanmadığı için onun inkârdan dolayı olan azabından değil de diğer günahlarının azabından kurtulması veya azabının haififletilmesi söz konusu olur. Ama eğer hakkıyla İslam tebliğini almamışsa, zaten yüce Allah’ın engin merhameti gerği ahirette inancından dolayı da yine sorumlu tutulmaz ve azap görmez. (الله اعلم) Peki, burada bunların ‘’dünyada da amelleri boşa gider’’ ne anlama gelir? Cevap: Dinden dönenler, dünya hayatında, velayet (mü’minlere ve¬li olma) hakkı, mü’minlerle evlenebilme vs. gibi bazı hakları kaypederler şeklinde anlaşılmaktadır. Ayrıca, ayetteki “Onların bütün amelleri, dünyada boşa gitmiştir.” ifadesinin şu şekilde olması da mümkündür: Onların, mürted olmalarından sonra Müslümanlara zarar vermeyi, Müslümanları din¬lerinden çıkarmak suretiyle onlara tuzak kurmayı istemeleri gibi, bütün bu şey¬lerin hepsi batıl/etkisiz olmuştur. Çünkü Allah İslam’a yardım eden mü’minler vasıtasıyla İslâmı güçlendirdiği için, onlar hiçbir şey elde edemezler. Ayrıca hem burada hem de diğer ayetlerde mürted/dinden çıkan bir kimse/için dünyevi bir ceza ön görülmediğine göre, mürtedin öldürülmesiyle ilgili rivayetin Kur’an’a aykırı olduğundan uydurma olduğu anlaşılmaktadır. Eğer böyle cezaları olsaydı, ahiretteki azap hakkında bilgi verildiği gibi, dünyevi ceza hakkında da elbette bir bilgi verilecekti. Ama burada görüyoruz ki onun cezası sadece ahirettedir. Demek ki, mürted olduğundan veya dini inancından dolayı birinin öldürülmesi hem büyük bir insanlık suçudur hem de Kur’an’a aykırıdır. : {فِى ٱلدُّنُيَا وَٱلاْخِرَةِ } أنه لا يبقى له حكم المسلمين في الدنيا، فلا يأخذ شيئاً مما يستحقه المسلمون، ولا يظفر بحظ من حظوظ الإسلام، ولا ينال شيئاً من ثواب الآخرة الذي يوجبه الإسلام، ويستحقه أهله (فتح القدير) {حَبِطَتْ أَعْمَـٰلُهُمْ فِي ٱلدُّنْيَا } أن ما يريدونه بعد الردة من الإضرار بالمسلمين ومكايدتهم بالإنتقال عن دينهم يبطل كله، فلا يحصلون منه على شيء لإعزاز الله الإسلام بأنصاره فتكون الأعمال على هذا التأويل ما يعملونه بعد الردة، وأما حبوط أعمالهم في الآخرة فعند القائلين بالإحباط معناه أن هذه الردة تبطل استحقاقهم للثواب الذي استحقوه بأعمالهم السالفة، وعند المنكرين لذلك معناه: أنهم لا يستفيدون من تلك الردة ثواباً ونفعاً في الآخرة بل يستفيدون منها أعظم المضار (مفاتيح الغيب ، التفسير الكبير)، هل يخفف العذاب عن الكافر في الآخرة لما قدم من عمل فيه خير ونفع للإنسانية ؟ ... و الثاني: يمكن أن ينفعه الله به تفضلا وإلى هذا ذهب الحافظ البيهقي ومال إليه ابن حجر في الفتح في آخرين وَقَالَ الْبَيْهَقِيُّ: مَا وَرَدَ مِنْ بُطْلَان الْخَيْر لِلْكُفَّارِ فَمَعْنَاهُ أَنَّهُمْ لَا يَكُون لَهُمْ التَّخَلُّص مِنْ النَّار وَلَا دُخُول الْجَنَّة , وَيَجُوز أَنْ يُخَفِّف عَنْهُمْ مِنْ الْعَذَاب الَّذِي يَسْتَوْجِبُونَهُ عَلَى مَا اِرْتَكَبُوهُ مِنْ الْجَرَائِم سِوَى الْكُفْر بِمَا عَمِلُوهُ مِنْ الْخَيْرَات - قُلْت – (*) Yanı biri müslüman iken dinden döner ve ölürse: Allah’a yaptığı ibadetler boşa gider, ama insanlara yaptığı iyiliklerin karşılığı boşa gitmez, cezalarının hafif olmasına sebep olabilir. (الله اعلم). Çünkü Zilzâl-6. ayet, kesin bir dille ( (فمن يعمل مثقال ذرة خيرا يره ‘’Her kim olursa olsun (ayrım yapılmaksızın) bir zerre (bir atom) kadar en ufak bir iyilik yaparsa mutlaka karşılığını görecektir.’’diyor. Demek ki iyilik yapan kim olursa olsun, onun o iyiliği karşılıksız kalmayacaktır. Bu nedenle inancı ne olursa olsun, Müslüman olmayan biri insanlığa faydalı hizmetler sunmuş veya onlara iyilik yapmışsa ve hakkıyla islam tebliğini aldığı hâlde inanmadığı için onun inkârdan dolayı olan azabından değil de diğer günahlarının azabından kurtulması veya azabının haififletilmesi söz konusu olur. Ama eğer hakkıyla İslam tebliğini almamışsa, zaten yüce Allah’ın engin merhameti gerği ahirette inancından dolayı da yine sorumlu tutulmaz ve azap görmez. (الله اعلم) Peki, burada bunların ‘’dünyada da amelleri boşa gider’’ ne anlama gelir? Cevap: Dinden dönenler, dünya hayatında, velayet (mü’minlere ve¬li olma) hakkı, mü’minlerle evlenebilme vs. gibi bazı hakları kaypederler şeklinde anlaşılmaktadır. Ayrıca, ayetteki “Onların bütün amelleri, dünyada boşa gitmiştir.” ifadesinin şu şekilde olması da mümkündür: Onların, mürted olmalarından sonra Müslümanlara zarar vermeyi, Müslümanları din¬lerinden çıkarmak suretiyle onlara tuzak kurmayı istemeleri gibi, bütün bu şey¬lerin hepsi batıl/etkisiz olmuştur. Çünkü Allah İslam’a yardım eden mü’minler vasıtasıyla İslâmı güçlendirdiği için, onlar hiçbir şey elde edemezler. Ayrıca hem burada hem de diğer ayetlerde mürted/dinden çıkan bir kimse/için dünyevi bir ceza ön görülmediğine göre, mürtedin öldürülmesiyle ilgili rivayetin Kur’an’a aykırı olduğundan uydurma olduğu anlaşılmaktadır. Eğer böyle cezaları olsaydı, ahiretteki azap hakkında bilgi verildiği gibi, dünyevi ceza hakkında da elbette bir bilgi verilecekti. Ama burada görüyoruz ki onun cezası sadece ahirettedir. Demek ki, mürted olduğundan veya dini inancından dolayı birinin öldürülmesi hem büyük bir insanlık suçudur hem de Kur’an’a aykırıdır. : {فِى ٱلدُّنُيَا وَٱلاْخِرَةِ } أنه لا يبقى له حكم المسلمين في الدنيا، فلا يأخذ شيئاً مما يستحقه المسلمون، ولا يظفر بحظ من حظوظ الإسلام، ولا ينال شيئاً من ثواب الآخرة الذي يوجبه الإسلام، ويستحقه أهله (فتح القدير) {حَبِطَتْ أَعْمَـٰلُهُمْ فِي ٱلدُّنْيَا } أن ما يريدونه بعد الردة من الإضرار بالمسلمين ومكايدتهم بالإنتقال عن دينهم يبطل كله، فلا يحصلون منه على شيء لإعزاز الله الإسلام بأنصاره فتكون الأعمال على هذا التأويل ما يعملونه بعد الردة، وأما حبوط أعمالهم في الآخرة فعند القائلين بالإحباط معناه أن هذه الردة تبطل استحقاقهم للثواب الذي استحقوه بأعمالهم السالفة، وعند المنكرين لذلك معناه: أنهم لا يستفيدون من تلك الردة ثواباً ونفعاً في الآخرة بل يستفيدون منها أعظم المضار (مفاتيح الغيب ، التفسير الكبير)، هل يخفف العذاب عن الكافر في الآخرة لما قدم من عمل فيه خير ونفع للإنسانية ؟ ... و الثاني: يمكن أن ينفعه الله به تفضلا وإلى هذا ذهب الحافظ البيهقي ومال إليه ابن حجر في الفتح في آخرين وَقَالَ الْبَيْهَقِيُّ: مَا وَرَدَ مِنْ بُطْلَان الْخَيْر لِلْكُفَّارِ فَمَعْنَاهُ أَنَّهُمْ لَا يَكُون لَهُمْ التَّخَلُّص مِنْ النَّار وَلَا دُخُول الْجَنَّة , وَيَجُوز أَنْ يُخَفِّف عَنْهُمْ مِنْ الْعَذَاب الَّذِي يَسْتَوْجِبُونَهُ عَلَى مَا اِرْتَكَبُوهُ مِنْ الْجَرَائِم سِوَى الْكُفْر بِمَا عَمِلُوهُ مِنْ الْخَيْرَات - قُلْت – القائل ابن حجر - : الثَّانِيَة: إِثَابَة الْكَافِر عَلَى بَعْض الْأَعْمَال تَفَضُّلًا مِنْ اللَّه تَعَالَى , وَهَذَا لَا يُحِيلهُ الْعَقْل , فَإِذَا تَقَرَّرَ ذَلِكَ لَمْ يَكُنْ عِتْق أَبِي لَهَب لِثُوَيْبَة قُرْبَة مُعْتَبَرَة , وَيَجُوز أَنْ يَتَفَضَّل اللَّه عَلَيْهِ بِمَا شَاءَ كَمَا تَفَضَّلَ عَلَى أَبِي طَالِب , وَالْمُتَّبَع فِي ذَلِكَ التَّوْقِيف نَفْيًا وَإِثْبَاتًا. -- َهَذَا لَا يَرُدّ الِاحْتِمَال الَّذِي ذَكَرَهُ الْبَيْهَقِيُّ , فَإِنَّ جَمِيع مَا وَرَدَ مِنْ ذَلِكَ فِيمَا يَتَعَلَّق بِذَنْبِ الْكُفْر , وَأَمَّا ذَنْب غَيْر الْكُفْر فَمَا الْمَانِع مِنْ تَخْفِيفه؟ وسئل الشيخ محمد الرملي : هل يثاب الكافر على القرب التي لا تحتاج إلى نية كالصدقة والهدية والهبة ؟فأجاب: نعم يخفف الله عنه العذاب في الآخرة أي عذاب غير الكفر ...وعليه فلو تتبع الكافر ما لا تشترط له النية من الأعمال وعمل به فإنه ينتفع به في الدنيا وقد ينفعه بتخفيف العذاب في ا الآخرة (هل ينتفع الكافر بعمل الخير في الآخرة؟ - رابطة العلماء السوريين) والفريق الثاني: يرى أن الكافرين ينتفعون في الآخرة بما عملوا من صالح دنياهم، بتخفيف العذاب عن جرائمهم التي ارتكبوها غير الكفر، ويمثله البيهقي الخ (تفسير القرآن العظيم - سورة المؤمن - 46)  

[1] Haram olan aylar Zilkade, Zilhicce, Muharrem ve Recep aylarıdır.[2] İslâmdan, hacdan, peygamber ile hicretten alıkoymak.[3] Veya haccı tanımamak.[4] Peygamberimiz Efendimiz Hazretleriyle eshab-ı güzînini Mekke'den çıkarmak.[5] Yâni onların şerikleri mü'minlerin şehr-i Haram'da vukua getirdikleri kıtalden daha büyüktür.  

141 Haram aylar, aslında ateşkes antlaşması yapılan aylardır. Ateşkesi ihlalin büyük bir suç olduğu vurgulanıyor. Her sene aynı aylarda yapılan Arap kabileleri arasındaki cahiliyeden kalma bu ateşkes uygulaması Tevbe Sûresi’ndeki ayetle kaldırılmıştır. Ateşkes uygulamasının zamanı ve süresi savaş halinde olan toplulukların ortaklaşa varacağı bir karardır. Hayati ve zaruri ise yapılır. Ancak cahiliyede olduğu gibi bunu yerli yersiz her yıl aynı aylara sabitlemek anlamsızdır.  

İçinde savaş yapılmaması için saygın kabul edilen haram aylar Zilkade, Zilhicce, Muharrem ve Recep aylarıdır.,Bu cümle Bakara 2:191’de de geçmektedir.,Benzer mesajlar: Mâide 5:54; Muhammed 47:38. Bu ayetlere göre, [mürted] yani dinden dönen kişi öldürülemez. Dinden dönenlere dünyada uygulanacak herhangi bir cezadan söz edilmemektedir. Zaten müfessirlerimiz de bu ayetin izahlarında dinden dönenlere yönelik herhangi bir ölüm cezasının uygulanacağından söz etmemişlerdir. Muhammed 47:38’de de dinden yüz çevirenlerin öldürülmesinden değil, yerlerine başkalarının değiştirileceğinden söz edilmektedir. En‘âm 6:89, 133, İbrâhîm 14:19 ve Fâtır 35:16 gibi ayetlerde de verilmek istenen mesaj bu şekildedir. Konuyla ilgili bilinmesi gereken ayetlerden birisi ise Tevbe 9:66’dır: “(Boşuna) özür dilemeyin! (Çünkü) siz iman ettikten sonra elbette kâfir oldunuz. Sizden (tevbe eden) bir grubu bağışlasak bile suçlu olduklarından dolayı bir gruba da azap edeceğiz.” ,Benzer mesajlar: Bakara 2:161-162, 217; Âl-i İmrân 3:86; Nisâ 4:137, 168; Muhammed 47:34.  

1 Bk. (Mâide: 2, Tevbe: 36, Hacc: 60)2 Yukarıdaki tercüme; (قِتَالٍ فِيهِ)’nin öncesinden “bedel-i iştimal” olduğu düşünülerek yapılmıştır.3 Bk. (Bakara: 191, Zariyat: 13)4 Peygamberimiz (a.s) Mekke ile Taif arasındaki Batn-ı Nahle bölgesine Mekkeli müşrikleri gözlemeleri için sekiz kişilik bir seriyye göndermişti. Peygamberimiz kendilerine savaş izni vermediği halde bunlar, Kureyş’in bir ticaret kervanına saldırıp, bir kişiyi öldürmüş ve geri kalanını esir alarak ganîmetlerle birlikte Medîne’ye dönmüşlerdi. Olayın Cumâd’el-Uhrâ ayının sona erdiği gün mü, yoksa Recep ayının ilk günü mü? Meydana geldiği tam bilinmediğinden, Kureyşliler, Yahûdîler ve münâfıklar, Müslümanlar aleyhinde konuşmaya başladılar. Ancak bu olay, Hz. Peygamber’in izni olmaksızın gerçekleşmişti. Peygamberimiz bunlara: “Ben, size savaş izni vermemiştim.” dedi ve getirdikleri ganîmetleri kabul etmedi. Bu âyet, işte bu olay üzerine nâzil oldu. ( Vâhidî)  

202 “Kutsal aylar”ın bir açıklaması için bkz. yukarıdaki 171. not.  

[412] Zira birincisi insanın ruhuna, ikincisi insanın bedenine yönelik bir tecavüzdür.  

Peygamber (s.a.v.), Abdullah ibn Cahş kumandasında, muhâcirlerden bir grup sahâbîyi, Kureyş kervanından haber getirmek üzere Nahle'ye göndermişti. Maksat keşifti, fakat bölüktekiler ticaret kervanını görünce Kureyşlilerin, kendilerine yaptıkları kötülükleri anımsayarak kervana saldırdılar; o gün, harâm aylarından Receb'in birinci günü idi. Halbuki müslümanlar, henüz Receb ayına girmediklerini sanıyorlardı. Kervandan iki kişiyi esir aldılar, bir kişiyi öldürdüler ve kervanı sürüp Hz. peygamber'e getirdiler. Müşrikler, Araplarca savaşmanın yasak olduğu Receb ayında bu olayın vukuunu fırsat bilerek: "Muhammed, harâm ayını helâl saydı!" diye propaganda yapmağa başladılar. İşte bu âyet, bu olayla ilgili olarak inmiştir.  

[*] Burada fitne, savaş anlamındadır. (Bakara 2/102 âyetin dipnotuna bkz.)  

(106) 191. âyetle ilgili dipnotuna bakınız.  

237 Prohibited Month; See 2:194, n. 209. 238 The intolerance and persecution of the Pagan clique at Makkah caused untold hardships to the Messenger of Islam and his early disciples. They bore all with meekness and long-suffering patience until the Holy One permitted them to take up arms in self-defence. Then they were twitted with breach of the custom about Prohibited Months, though they were driven to fight during that period against their own feeling in self defence. But their enemies not only forced them to engage in actual warfare, but interfered with their conscience, persecuted them and their families, openly insulted and denied Allah, kept out the Muslims from the Sacred Mosque, and exiled them. Such violence and intolerance are deservedly called worse than slaughter. 239 Cf. 2:191, 193, where a similar phrase occurs, Fitnah = trial, temptation, as in 2:102; or tumult, sedition, oppression, as here; M.MA., H.G.S., and M.P. translate "persecution" in this passage, which is also legitimate, seeing that persecution is the suppression of some opinion by violence, force, or threats.