Bakara Sûresi 215. Ayet Meali

215.İbnu Münzir`in Ebu Hayyan`dan rivayet ettiğine göre Amr bin Cemuh (r.a.), Resulullah (a.s.)`a: "Mallarımızdan neyi infak edeceğiz ve nerelere vereceğiz?" diye sordu. Bunun üzerine bu ayeti kerime indirildi.  

[Buradaki infak, zekâttan ayrı olan ödemeler ve nafile sadakalardır. Zekât ana babaya verilmez. İnsan onlara bakmak zorundadır. Yetim, miskin ve yolcular ise, zekât bulunmadığı zaman, onlara sadaka ve hayır yapılır. Tefsirü Ayat-il Ahkâm, 1.114]  

Bkz. 2/219  

1-Yardım. 2- Sahip olduğunuz varlıktan, maldan ve mülkten. 3- “İbnu's-sebili,” “yol oğlu” demektir. Bu bir deyimdir. Bu deyime, “yolda kalanlar” olarak anlam verilmesi doğru değildir. Zira sebil, üzerinde yürünen/gidilen “yol” demek değildir. Sebil, “iki şey, iki yol arasından birini seçmek anlamında “tercih edilen yol” demektir. Yani, Hakk veya Batıl yoldan “birinin tercih edilmesi” anlamına gelmektedir. Bu nedenle doğru anlam, “yolda kalanlar” değil, bütün zamanını “Allah yolunda” çalışmaya ayırmış ve bundan dolayı yardıma muhtaç olmuş olanlar anlamıdır. Diğer bir anlam da yaptığı şey imkânsızlık nedeni ile yarım kalan kimselerdir.  

(2)“Ey insan! Yaptığın hizmet, ettiğin ubûdiyet (kulluk) boşu boşuna gitmez. Bir dâr-ı mükâfât, bir mahall-i saâdet (saâdet yeri) senin için ihzâr edilmiştir (hazırlanmıştır). Senin şu fânî dünyâna bedel, bâkī bir Cennet seni bekler. İbâdet ettiğin ve tanıdığın Hâlık-ı zü’l-Celâl’in va‘dine îmân ve i‘timâd et. Ona va‘dinde hulf etmek muhâldir (sözünde durmamak imkânsızdır). Kudretinde hiçbir cihetle noksâniyet yoktur. İşlerine, acz müdâhale edemez. Senin küçük bahçeni halk ettiği (yarattığı) gibi, Cenneti dahi senin için halk edebilir ve halk etmiş ve sana va‘d etmiş ve va‘d ettiği için, elbette seni onun içine alacak!” (Asâ-yı Mûsâ, 10. Hüccet-i Îmâniye, 189)  

(*) Sûre içinde yeni bir hukukî konu açan bu âyet, farz olan zekâtın yanında, gönülden yapılacak harcamaların kimlere sarfedileceğini belirtmektedir. Buradaki infak, zekâttan ayrı olan ödemeler ve nafile sadakalardır. Zekât ana babaya verilmez. İnsan onlara bakmak zorundadır. Yetim, miskin ve yolcular ise, zekât bulunmadığı zaman, onlara sadaka ve hayır yapılır. (Tefsirü Ayat-il Ahkâm, 1/114)  

1 Bu âyet Uhud muharebesinde şehit olan çok ihtiyar ve çok malı bulunan bir zat olan Amr b. Camuh’un, Rasulullah (s.a.v)’e: “mallarımızı nelere sarf edeceğiz ve nereye vereceğiz” diye sorması üzerine nâzil oldu.  

[409] Krş: 219’un sonu; infak için bkz: 274, not 511. [410] Dış bağlam ışığında, buradaki yetimlerden kasıt savaşın yetimleridir. Bu bağlamda yetim, velisini Allah’a kurban verdiği için velisi Allah olmuş kimselerdir. Bu yüzden mücahitlerin yetimleri, İslâm’ın çocuklarıdır.  

Sûre içinde yeni bir hukukî konu açan bu âyet, farz olan zekâtın yanında, gönülden yapılacak harcamaların kimlere sarfedileceğini belirtmektedir. Bütün mezheb imamları, yoksul ana-babayı beslemenin, evlâd üzerine farz olduğunu belirtmişler ve bu husustaki harcamayı zekât saymamışlardır. Bundan dolayı zekât, böyle gönülden yapılacak iyiliklerden ayrıdır. Kur'ân, her vesiyle ile müslümanları iyiliğe teşvik etmekte ve yapılacak iyiliğin, herşeyden önce ana-babaya, akrabâya, yetîmlere, rızkını kazanmaktan âciz yoksullara, yolda kalmışlara yapılmasını öğütlemektedir (Tefsîru Âyâti'l Ahkâm 1/114).  

[1] Sonradan Uhud gazâsında şehîd olan 'Ömer bin el-Cumûh pek zengin bir ihtiyâr idi. Bir gün Rasûl 'aleyhisselâmın yanına gelerek Yâ Rasûlallah ne gibi şeyler infâk idelim ve kimlere virelim diye sordı. Âyet-i kerîme bunun üzerine nâzil oldı. "İbni 'Abbâs" İnfakda tertîb ber vech-i âtîdir: Baba ve anaya. Yok iseler veyâ muhtâc değillerse akrabâlık derecesine göre hısımlara, onlardan sonra eytâma, sonra dilenci olmayan fukarâya, sonra gurbetde bulunan yolcılara, sonra dilencilere. Muhtâc babası ve anası var iken akrabâsına, fakîr akrabâsı var iken sâirlerine virilen mal infâk ve sadakadan sayılmaz ve beklenilen ecir de hâsıl olmaz.  

[*] Neyi harcayacaklarının cevabı (Bakara 2/219) âyettedir. Burada ise Allah nerelere harcayacaklarını açıklıyor.  

(105) 177. âyetle ilgili açıklamaya bakınız.  

235 Three questions arise in charity: (1) What shall we give? (2) to whom shall we give? and (3) how shall we give? The answer is here. Give anything that is good, useful, helpful, valuable. It may be property or money; it may be a helping hand; it may be advice; it may be a kind word; "whatever ye do that is good" is charity. On the other hand, if you throw away what is useless, there is no charity in it. Or if you give something with a harmful intent, e.g., a sword to a madman, or a drug or sweets or even money to someone whom you want to entrap or corrupt, it is no charity but a gift of damnation. To whom should you give? It may be tempting to earn the world's praise by a gift that will be talked about, but are you meeting the needs of those who have the first claim on you? If you are not, you are like a person who defrauds creditors: it is no charity. Every gift is judged by its unselfish character: the degree of need or claim is a factor which you should consider; if you disregard it, there is something selfish behind it. How should it be given? As in the sight of Allah; this shuts out all pretence, show, and insincerity. (Cf. 2:263- 267).