Bakara Sûresi 198. Ayet Meali

Arafat, Mekke civarındaki dağdır. Hacılar, zilhiccenin dokuzuncu günü burada toplanırlar. Meş'ar-ül-Harâm, Müzdelife civarındaki yerdir. Arafat'tan inilirken buradan geçilir.  

198.Buhari`nin Abdullah bin Abbas (r.a.)`tan rivayet ettiğine göre cahiliye döneminde Ukaz, Mecenne ve Zu`l-Mecaz adlı panayırlar oluşturulurdu. Buralarda alış veriş edenler hac döneminde ticaret yapmakla günâh işlemiş olabilecekleri endişesine kapıldılar ve bunu Resulullah (a.s.)`a sordular. Bunun üzerine Yüce Allah: "Rabb`inizden bir lütuf istemenizde sizin için herhangibir sakınca yoktur" diye buyurdu. Yani hac mevsimlerinde ticaret yapılmasının bir sakıncası olmadığını bildirdi. Abdullah bin Ömer (r.a.)`den nakledilen bir rivayette de bu ayeti kerimenin insanların Resulullah (a.s.)`a hac döneminde ticaret yapmanın hükmünü sormaları üzerine indirildiği ifade edilmiştir.41.Yani hacc mevsiminde ticaret yaparak rızık temin etmeye çalışmanızda bir sakınca yoktur. Bu açıklama bazılarının hacc esnasında ticaret yapılmasını hoş karşılamamalarına cevap olarak inmiştir.  

[1] Arafat ile vadi-i mahşer arasında bir yer.  

Meş’ar-i Haram, Müzdelife’de bir yerdir. Müzdelife vakfesinin burada yapılması sünnettir.  

 Diğer ibadetler gibi haccın da ferde ve topluma sayısız faydaları vardır. Bunların en önemlilerini şu maddelerde toplayabiliriz: (1) İhram, tek tip ve basit bir elbisedir. Bütün hacı namzetleri bunu giyerek sonradan edindikleri mal, mülk, rütbe, makam ve benzerlerini geride bırakır, tek farkın şahsî faziletten ibaret olduğu gerçek eşitliği yaşarlar. (2) Kefeni andıran ihram içinde yapılan Arafat vakfesi aynı zamanda bir mahşer örneğidir. Bu manzara, belki bir ömür boyu insana ölümü ve haşri hatırlatır. (3) Çeşitli ırk ve kültürlere mensup müslümanların toplanmalarına vesile olan hac, bir «maddi ve manevi değerler» alışverişine vasıta olmakta, müslümanları birbirine yaklaştırmakta, problemlere ortak çözümler arama imkânı vermektedir. (4) Kâbe etrafında tavaf, tevhid fikrini temsil etmekte, farklı yönlere, fakat daima Kâbe’ye yönelerek kılınan namaz «Nereye dönseniz Allah oradadır» prensibini ruhlara işlemektedir. Metodlar, ictihatlar,kanaatler farklı olabilir, ancak her şey Allah içindir, Allah rızasına yönelmelidir.  

1- Hoşunuza giden şeyleri ikram etmesini. 2- O'nun gösterdiği yoldan, O'nun istediği gibi gidin.  

(3)“Tohum olacak bir habbenin (dânenin) kalbi, yani içi delindiği zaman, elbette sünbüllenip neşv ü nemâ bulamaz (gelişemez) ölür gider. Kezâlik ‘ene’ ile ta‘bîr edilen enâniyetin (benliğin) kalbi, ‘Allah Allah’ zikrinin şuâ‘ ve harâretiyle (nûru ve sıcaklığıyla) yanıp delinirse, büyüyüp gafletle fir‘avunlaşamaz ve Hâlık-ı Arz ve Semâvât’a (yer ve göklerin yaratıcısına) isyân edemez. O zikr-i İlâhî sâyesinde, ‘ene’ mahvolur.” (Mesnevî-i Nûriye, Habâb, 90)  

(*) Meş’ar-i Haram Mekke’de, Arafat ile Mina arasında, Müzdelife’nin sonunda Kuzeh tepesinin civarına verilen isimdir. Bu yer, saygın olması ve burada haccın şiarlarından olan gecelemek, vakfe yapmak ve namaz kılıp dua etmek gibi ibadetler yapıldığından Meş’ar-ı Haram diye isimlendirilmiştir.  

[6] Müzdelife'nin müntehasında bir yerdir ki Cebel-i Kuzah yakınındadır. Meş'ar alâmet mahalli demektir.[7] İman ve takati bilmezdiniz, yahut nasıl zikr, nasıl ibadet edeceğinizi bilmezdiniz.  

131 “Müzdelife”ye verilen addır. Hacılar güneş batınca Arafat’tan Meş’ar-i Harâm denilen Müzdelife’ye inerler ve orada akşam ve yatsı namazlarını cemetmek suretiyle kılarlar.  

1 Yani Allah’ın koyduğu kurallara göre yapılan ticaretin, Hacca engeli ve size de bir günâhı yoktur. Yani hac, ticarete, kazanca mâni değildir. Araplar cahiliyye devrinde hac mevsimlerinde Ukâz, Mecenne, Z’ül-mecaz gibi pazar ve panayırları açarlar ve oralarda ticaret yaparlardı. İslâm dini gelince hacc’da ticaret yapmaktan sakınmağa başlamışlardı. Bu âyet bunun hakkında nâzil olmuştur. (Elmalılı)2 Arafat: Zilhicce’nin 9. günü hacıların vakfe yaptıkları, Mekke’ye 20 km. uzaklıkta ve doğusundaki “Cebel’ür-Rahme” (Rahmet Dağı) ve etrafındaki bölgedir. Zilhicce’nin 9. gününe, hacıların Arafat’a çıkmalarından dolayı “Yevm’ül-Arafat” (Arafat günü) denilir. Hac ibadetinin rükünlerinden olan Vakfe’nin yapıldığı yerdir. Hz. Peygamber (s.a.v): “Ben şurada kurban kestim, Mina’nın her tarafı bir kurban yeridir. Konakladığınız yerde kurban kesin. Ben şurada vakfe yaptım. Arafât’ın her tarafı vakfe yeridir...” (Müslim) buyurmuşlardır. Ramazan bayramı öncesine, “arafa günü” denilmesi yanlıştır. Peygamberimiz, Arafat’ta: “Hacc Arafat’tır, kim Müzdelife gecesi fecrin doğmasından önce vakfeye yetişirse, haccı idrak etmiş olur…” buyurmuştur. (Tirmizî, Ebû Dâvud, İbnu Mâce)3 Meş’ar’ül-Haram: Arafat ile Mina arasındaki Müzdelife’de Kuzah adı verilen ve Hacc’da Arafat’tan sonra vakfe yapılan bir tepedir. Önceleri burada ocaklar, mumlar ve büyük kandiller yakılırdı. Şimdi ise üzerine bu isimle anılan büyük bir mescid yapılmıştır. Bu âyet, Meş’ar’ül-Haram’ın yanındaki Müzdelife’de vakfeyi emretmektedir. Müzdelife’de kılınan akşam ve yatsı namazları burada yapılması istenen zikrin en güzel uygulamasıdır. Müzdelife’de vakfe ve akşam ile yatsı namazlarının burada bir arada kılınması, Hanefilerce vacibtir. Müzdelife’de vakfeyi terk eden kimseye kurban kesmek vacib olur. Burada sabah namazı vaktine kadar durup, sabah namazını kılmak sünnettir.  

181 Yani, ihrâmda iken ticaret yaparak. Muhammed Abduh, “Rabbinizden bir lütuf elde etmek için” çaba gösterme (ifadesinin) Allah’a karşı sorumluluk bilinci duymaya işaret ettiğine ve dolayısıyla, bir tür ibadet şekli olduğuna -elbette ki bu çabanın daha öncelikli başka dinî yükümlülüklerle çatışmaması şartıyla- dikkat çeker (Menâr II, 231).182 Bütün hacıların Mekke’nin doğusundaki Arafat düzlüğünde toplanmaları, Zilhicce’nin dokuzuncu günü gerçekleşir ve haccın zirve noktasını oluşturur. Hacılar, o düzlükte Cebelu’r-Rahmeh (Rahmet Dağı) olarak bilinen tepenin eteklerinde günbatımına kadar beklemek zorundadırlar. Bu bekleyiş, bütün ruhların Allah’ın yargısını bekledikleri Kıyamet Günü’ndeki toplanmayı akla getirmeyi amaçlayan sembolik bir eylemdir. Günbatımının hemen ardından hacılar, toplu olarak Mekke yönüne doğru yola koyulurlar ve bu cümlenin bir sonraki bölümünde zikredilen “kutsal yer” olan Müzdelife adlı yerde gecelerler.183 Lafzen, “önceden sapmışlar arasında bulunduğunuz halde sizi hidayete erdiren biri olarak anın O’nu”.  

[392] İbn Abbas ve İbn Mes’ud gibi sahabiler bu âyeti “hac mevsiminde” açıklayıcı ibaresiyle birlikte okumuşlardır. Bu okuma, hem ihramlı günleri ticaretten ayırmayı, hem de bunun dışında kalan hac aylarında alışverişi kınayan sahte dindarlık gösterisini boşa çıkarmayı amaçlamaktadır (Bkz: Zemahşerî). Ebu Müslim 197. âyetin sonuyla bu âyetin ilk cümlesini birlikte değerlendirerek “(Haccı eda konusunda) sorumluluğunuzu yerine getirin (daha sonra ise) Rabbinizin lutfundan..” şeklinde tüm ticari faaliyetleri hac mevsimi dışına itecek şekilde anlar ve buna da Cuma 10 âyetini referans gösterir. Râzî naklettiği bu görüşe itiraz eder. [393] Meş‘ar-i Haram: Müzdelife.  

Arefe günü vakfeden sonra güneş batınca Arafat’tan Müzdelife’ye doğru akın edilir. Meş’ar-ı Haram Müzdelife’dedir. Müzdelife’de akşam ve yatsı namazları birlikte kılınır. Gece orada geçirilerek, bayramın birinci günü sabah namazının peşinden Mina’ya doğru hareket edilir, orada kurban kesilip, Kâbe tavaf edilerek ihramdan çıkılır.  

Yahut: O size nasıl güzel yol gösterdiyse, siz de O'nu öyle güzel bir biçimde anın (Envâru't-Tenzîl: 1/146) Câhiliyye çağında Hac aylarında ticâret pazarları kurulurdu. Müslümanlar bu geleneğin günâh olduğunu sandılar. İşte bu âyette, hac görevini yaptıktan sonra ticâret yapıp Allah'ın Lûtfunu (vereceği rızkı) aramada bir sakınca olmadığı belirtilmiştir.  

[2] Meş'ari'l Harâm 'Arafât ile Vâdi-i Mahşer arasında bir yerdir.  

[*] Eskiden hac aylarında panayırlar kurulurdu. Âyete göre hacı, kazanç amacıyla panayırlara katılabilir.  

(100) Hac mevsiminde ticaret yapmanızda. Helâl rızık kazanmak için çalışmak, 62:10 ve 73:20’de de görüleceği gibi, Allah’ın nimetini, lütuf ve keremini aramak şeklinde tanımlanmıştır ki, bu ifadede bir yandan rızkın Allah’tan geldiğine, diğer yandan da insanın bu nimete erişmek için çaba harcaması gerektiğine işaret vardır.  

219 Legitimate trade is allowed, in the interests both of the honest trader, who can thus meet his own expenses, and of the generality of pilgrims, who would otherwise be greatly inconvenienced for the necessaries of life. But the profit must be sought as from the "bounty of Allah." There should be no profiteering, or trade "tricks." Good honest trade is a form of service to the community, and therefore to Allah. 220 About midway between 'Arafat and Mina (see n. 217 to 2:197) is a place called Muzdalifah where the Holy Prophet offered up a long prayer. It has thus become a Sacred Monument and pilgrims are directed to follow that example on their return. A special reason for this is given in the note following. 221 Certain arrogant tribes living in Makkah used not to go to 'Arafat with the crowd but to stop short at Muzdalifah. They are rebuked for their arrogance and told that they must perform all the rites like the rest of the pilgrims. There is equality in Islam.