Bakara Sûresi 190. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 9/36.  

190.Vahidi`nin Abdullah bin Abbas (r.a.)`tan rivayet ettiğine göre bu ayeti kerime Hudeybiye anlaşması hakkında inmiştir. Şöyleki Hudeybiye anlaşmasının yapıldığı yıl müşrikler Resulullah (a.s.)`ı ve ashabını Mekke`ye girmekten alıkoyunca ertesi yıl kaza umresi yapmak için yola çıktılar. Ama müşriklerin anlaşmaya bağlı kalmayacakları endişesini taşıyorlardı. Bununla birlikte haram ayda onlarla çarpışmak da istemiyorlardı. Bunun üzerine Yüce Allah bu âyeti kerimeyi indirdi.İbnu Cerir de Katade (r.a.)`den buna benzer bir rivayet nakletmiştir.  

Bkz. 9/12, 29Bu ve bundan sonraki ayetler; Hac Suresi’nin 39 ve 40. ayetlerinden sonra, savaşla ilgili inen ilk ayetlerdendir. “Sizinle savaşanlara karşı, siz de Allah yolunda savaşın!” emri Nisa 4/75’e dayandırılıyor ve Müslümanlar için savaşın meşruiyetinin yalnızca kendini savunma amacına bağlı olduğunu tereddütsüz bir şekilde ortaya konuluyor. “Acımasızca saldırganlık yapmayın.” yani gereksiz yere kan dökmeyin, kadınları, çocukları, yaşlıları ve hastaları öldürmeyin; ansızın baskınlar düzenleyerek yıkıp yakmayın, çevreye zarar vermeyin, ölenlerin cesetlerini parçalayarak saygısız ve barbarca bir tavır sergilemeyin, teslim olmuş ya da esir düşmüş insanlara işkence yapmayın veya hakaret etmeyin denilmektedir.  

Savaşa, savunma amacıyla izin verilmiştir. Bak 60:8-9.  

(4)“Hâricî tecâvüze (dışarıdan gelen saldırıya) karşı kuvvetle mukābele edilir. Çünki düşmanın malı, çoluk çocuğu ganîmet hükmüne geçer. Dâhilde (içeride) ise öyle değildir. Dâhildeki hareket müsbet bir şekilde ma‘nevî tahrîbâta karşı ma‘nevî, ihlâs sırrı ile hareket etmektir. Hâricdeki cihad başka, dâhildeki cihad başkadır.” (Emirdağ Lâhikası-II, 327)Ayrıca bakınız; (sahîfe 89, hâşiye 1; sahîfe 93, hâşiye 1)  

(*) Bu ve bundan sonraki ayetler; Hac Suresi’nin 39 ve 40. ayetlerinden sonra, savunma savaşıyla ilgili inen ilk ayetlerdendir. “Size savaş açanlara (saldıranlara) karşı, siz de Allah yolunda (meşru müdafaa hakkınızı kullanarak) savaşın!” emri Nisa 4/75’e dayandırılıyor ve Müslümanlar için savaşın meşruiyetinin yalnızca- ve yalnızca- kendini savunma amacına bağlı olduğunu tereddütsüz bir şekilde ortaya konuluyor. (C. Külünkoğlu Meal Açıklaması) Zaten müfessirlerin büyük çoğunluğu da, la ta‘tedû ibaresinin, bu bağlamda “saldırganlık yapmayın” anlamına geldiği, mu‘tedîn ile de “saldırganlıkta bulunanlar”ın kasdedildiği konusunda hemfikirdirler. (M. Esed Meal Açıklaması) Bu nedenle gerekçe ne olursa olsun Kur’an’a göre savunma amaçlı olmayan hiçbir savaş meşru değildir.  

[13] Kıtalden men olunduğunuz kimselerle kıtale başlamayın, kadınları, çocukları, pîr-i fânileri öldürmeyin; burun, kulak kesmeyin; aranızda ahit bulunan kimselere haber vermeksizin, ansızın, hile ile kıtal etmeyin. Kıtale girişmeyenlere karşı siz de kıtale girişmeyin.  

Bu ayet müslümanların kimlerle savaşması gerektiğini açıkça ortaya koymaktadır ki kastedilen şey saldırılara karşılık vermektir; asla ve asla saldıran taraf olmamak gerekmektedir. Bu ayet Bakara 2:191-193, 256, Nisâ 4:89-91, Enfâl 8:39-40, Tevbe 9:2-4, 12, 36, 73, 123; Hacc 22:39, Mümtehine 60:8-9, Tahrîm 66:9 gibi ayetlerle birlikte okunmalıdır.  

1 Müfessirlerin büyük bir çoğunluğuna göre bu âyet, Hudeybiye anlaşmasından sonra kâfirlerle savaş hakkında inen ilk âyettir. Zulme uğrayan Müslümanların savaşmasına müsaade eden ilk âyet ise, Hacc: 39. âyettir.  

167 Bu ve bundan sonraki ayetler, Müslümanlar için savaşın meşruiyetinin yalnızca (kelimenin en geniş anlamıyla) kendini savunma amacına bağlı olduğunu tereddütsüz bir şekilde ortaya koymaktadır. Müfessirlerin büyük çoğunluğu, lâ ta‘tedû ibaresinin, bu bağlamda “saldırganlık yapmayın” anlamına geldiği, mu‘tedîn ile de “saldırganlıkta bulunanlar”ın kasdedildiği konusunda hemfikirdirler. “Allah yolunda” -yani Allah tarafından konulmuş ahlakî ilkeler uğrunda- savaşmanın savunma amaçlı olma özelliği, ayrıca, “size savaş açanlar”a yapılan atıfta bariz bir şekilde ortaya konulmuş ve 22:39’da -“kendilerine haksız yere saldırılan kimselere [savaşma] izni verilmiştir”- daha da açık bir şekilde ifade edilmiştir. Eldeki bütün nakillere göre bu son ayet, cihâd yahut kutsal savaş meselesine en ilk (ve bu nedenle de en köklü) Kur’ânî atıftır (bkz. Taberî ve İbni Kesîr’in 22:39 ile ilgili yorumları). Savunmayı savaşın tek haklı gerekçesi olarak belirleyen bu ilk ve temel prensibin Kur’an’da, yukarıdaki ayetten sonraki bir döneme ait olan 60:8’de ve 4:91’in son cümlesinde de tekrarlandığı görülmektedir.  

[376] Erdemin gerçek ölçütüyle ilgili koordinatlar verildikten sonra, söz insanî erdemin en çok çiğnendiği ve haksızlık ve zulmün en çok işlendiği savaşa getirilmiştir. Kur’an savaşa meşru sınırlar içerisinde izin vermiş, fakat kirli savaşa izin vermemiştir. Bu yüzden bir savaş ahlâkı geliştirmiştir.  

(Müslümanlar, önce müdafaa şeklinde de olsa savaştan menedilmişlerdi. Nitekim Bakara suresinin 109. ayetinde "Allah'ın emri gelinceye kadar siz onları af edin, onlara saldırmayın" buyurulmuştur. Bu savaş emirleriyledir ki son Peygamberin, kılıç ve cihatla emredileceği hakkında geçmiş kitaplarda belirtilen özel vasıfları da ortaya çıkmış, bu şekilde ilahi mucize gerçekleşmiştir.)  

[2] Mekke müşrikleri şehr-i harâmda ve dâhil-i Harem'de kıtâlin harâm olmasına rağmen orada İslâmlarla muhârebeye kalkdıklarından ve müslümanları Mekke'den çıkardıklarından mukâbele bi'l misil emrini muhtevî olarak bu ve bundan sonraki dört âyet-i kerîme nâzil olmuşdur.  

[*] Bizimle savaşmayanlarla iyi ilişkiler içinde olmak gerekir. (Bkz. Mümtahine 60/8-9)  

204 War is permissible in self-defence, and under well-defined limits. When undertaken, it must be pushed with vigour (but not relentlessly), but only to restore peace and freedom for the worship of Allah. In any case strict limits must not be transgressed: women, children, old and infirm men should not be molested, nor trees and crops cut down, nor peace withheld when the enemy comes to terms. (R).