Bakara Sûresi 186. Ayet Meali

186.İbnu Cerir, İbnu Ebi Hatim, İbnu Merdeviye ve daha başkalarının bildirdiklerine göre bir bedevi Resulullah (a.s.)`a gelerek: "Rabbimiz bize yakın mıdır? Eğer öyleyse O`na münacât edelim (alçak sesle yalvaralım). Yoksa uzak mıdır? Eğer öyleyse o zaman nida edelim (yüksek sesle yalvaralım)" dedi. Resulullah (a.s.) bu soru karşısında sustu. Bunun üzerine Yüce Allah bu âyeti kerimeyi indirdi.Abdurrezzak`ın Hasanı Basri`den rivayet ettiğine göre Resulullah (a.s.)`ın sahabileri: "Rabbimiz nerdedir?" diye sordular. Bunun üzerine bu ayeti kerime indirildi. Bu rivayet mürseldir. (Çünkü Hasanı Basri tabiindendir).Bu ayeti kerimenin iniş sebebi hakkında daha başka rivayetler de bulunmaktadır.  

[33] Dua kavramı hakkında geniş bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, II, 437-447.  

Bkz. 3/195Duanın sadece Allah’a özgü olması gerekliliği, ayetteki “Ben” zamiri ile iyiden iyiye vurgulanmıştır. Allah; “Kullarım” ifadesini kullanarak insanlara karşı büyük bir incelik gösterirken, “Ben onlara yakınım,” diye buyurarak da buradaki “Ben” zamiri ile duaların yalnız ona has kılınması gerekliliğini de ortaya koyuyor. Ayrıca dikkat edilmelidir ki “Onların duasını işitirim.” demiyor, “Dua edenin duasına karşılık veririm.” buyuruyor. Bu yakınlığın arkasından da kullarının da kendi çağrısına olumlu karşılık vermesini, yani Hakk’a karşı ilgili ve duyarlı olarak Allah’ın istediği şekilde, samimi kul bilinci ve farkındalığıyla yaşamalarını istiyor.  

 Rivayete göre bir bedevî Resûlullah (s.a.)a «Rabbimiz yakın mıdır yoksa uzak mıdır? Yakınsa ona fısıltı şeklinde dua edelim, uzaksa bağıralım» dedi. Bunun üzerine âyet indi. Allah’ın istediği iman ve itaattir. Allah, iman edip itaat edenlerin dualarını kabul edeceğini vadetmiştir. Gerçek manada iman edip Allah’a kulluk edenlerin duası kabul olunur.  

1- Bana ulaşmak için başka bir varlığı aracı edinmeniz, “vesile” aramanız gerekmez. Ayette Müşriklerin, “Allah'a yaklaşmak için ilah edindiklerini” iddia etmelerine cevap verilmektedir.  

(3)Herşey kendisinden son derece uzak olduğu hâlde Cenâb-ı Hakk’ın herşeye herşeyden daha yakın olduğu hakkında bakınız; (sahîfe 518, hâşiye 1) (4)“Eğer desen: ‘Birçok def‘a duâ ediyoruz, kabûl olmuyor. Hâlbuki âyet umûmîdir, her duâya cevab var, ifâde ediyor?’ El-cevab: Cevab vermek ayrıdır, kabûl etmek ayrıdır. Her duâ için cevab vermek var; fakat kabûl etmek, hem aynı matlûbu (istenileni) vermek, Cenâb-ı Hakk’ın hikmetine tâbi‘dir.” (Sözler, 23. Söz, 106)Ayrıca bakınız; (sahîfe 156, hâşiye 3; sahîfe 365, hâşiye 2; sahîfe 387, hâşiye 2)  

(*) Duanın sadece Allah’a özgü olması gerekliliği, ayetteki “Ben” zamiri ile iyiden iyiye vurgulanmıştır. Allah; “Kullarım” ifadesini kullanarak insanlara karşı büyük bir incelik gösterirken, “Ben onlara yakınım,” diye buyurarak da buradaki “Ben” zamiri ile duaların yalnız ona has kılınması gerekliliğini de ortaya koyuyor. Ayrıca dikkat edilmelidir ki “Onların duasını işitirim.” demiyor, “Dua edenin duasına karşılık veririm.” buyuruyor. Bu yakınlığın arkasından da kullarının da kendi çağrısına olumlu karşılık vermesini, yani Hakk’a karşı ilgili ve duyarlı olarak Allah’ın istediği şekilde, samimi kul bilinci ve farkındalığıyla yaşamalarını istiyor. (C. Külünkoğlu Meali 186. Ayet Açıklaması) Yani Allah’a ulaşmak için başka bir varlık aracı edinmez, “vesile” aranmaz, yüce Allah ile kul arasına girilmez. Onun dışında başkasına yalvarıp dua etmek, yardım istemek, dilekte bulunmak, medet ummak, şifa beklemek vs. ise şirktir. Zira yüce Allah ile kul arasına kimse giremez/ Ruhban Sınıfı Yoktur. Her insan Allah ile doğrudan bağlantı kurma hürriyetine sahiptir. Her insan, ibadetleriyle, dualarıyla yalnız Allah’a yalvarır ve O’ndan af isteyebilir. Gönlüyle Allah’a yöneldiğinde O’nu karşısında ve gönlünde bulacağı kesindir. Cenâb-ı Hak Kur’ân-ı Kerim’de kullarını sık sık dua ve tevbeye teşvik eder. Merhametinin çok geniş olduğunu, bu sebeple duaları kabul edip günahları affedeceğini haber verir. İslâm’a göre duaları kabul etmek ve günahları affetmek sadece Allah’a mahsustur. Zira yegâne kudret sahibi O’dur. Yaratılmış hiçbir varlık, Allah’ın yetkilerini kullanamaz. Allah’a ait salâhiyetleri O’nun dışındaki herhangi bir varlıkta görmek “şirk” sayılır.  

[10] Onları imana, ta'ate dâvet ettiğim zaman dâvetime icabet etsinler. Bana olan imanlarında sebat eylesinler ki salâha, hakka nâil olsunlar.  

Benzer mesajlar: Enfâl 8:24; Hûd 11:61; Kâf 50:16; Vâkı‘a 56:85; Mücâdele 58:7. Yüce Allah, oruçlunun oruç günlerini tamamlamasını isterken aynı zamanda şanını yüceltmelerini ve böylece şükretmelerini hükme bağlamaktadır. Ardından Hz. Muhammed’den, kendisinin kullarına çok yakın olduğunu ilan etmesini istemekte ve böylece kendisinin konumunu merak edenlerin merakını gidermektedir. Hadîd 57:4’te Yüce Allah’ın insanlarla birlikte olduğu ifade edilmekte, Mücâdele 58:7’de ise her halükârda Yüce Allah’ın insanların yanında bulunduğu belirtilmekte, O’nun yakınlığına dair bir bilinç verilmek istenmektedir. ,Benzer mesaj: Mü’min 40:60. Yüce Allah her duaya cevap verecektir; ancak bu durum dualara, edildiği içeriğin birebir karşılığı şeklinde cevap verileceği anlamına gelmemektedir. Çünkü insanlar bazen hayır niyetiyle şerri de dileyebilirler. Bkz. İsrâ 17:11 Benzer mesaj: Enfâl 8:24.  

1 Burada “kişisel yakınlık” ile duâları kabuldeki sür’ate mecâz yapılmıştır. Zîrâ Allah, mekândan münezzeh olduğu için, Onda mekânî yakınlık var sayılırsa; mekânın bir kısmını Onun kapsamasının dışında ve mekânı Ondan daha geniş farz etmiş oluruz. Bk. (Kaf: 16)2 Allah, duâları ancak bu şartlarla kabul eder. Duâ, küçüğün büyükten, âcizin güçlüden, arzusunu sözle ve hal diliyle ricâsı demektir. Bk. (A’raf: 155)  

[361] Kâf 16 ışığında zımnen: O kadar yakınım ki, şahdamarından bile; dolayısıyla Bana yakın olmak isteyen şahdamarına, yani kendine yakın olmak zorundadır. Kendini kaybeden beni dünden kaybetmiştir. [362] Dua kalbin Allah’la konuşmasıdır. Allah Rasûlü duanın önemini şöyle izah eder: “Allah katında duadan daha üstün bir insan davranışı yoktur” (Tirmizî, De‘avât 1). Bu kadar büyük ve ölümsüz bir hakikati bu denli sade ve yalın bir dille anlatmak ancak kelâm-ı ilâhîye mahsus bir özellik olsa gerek.  

[2] Medine yahûdîlerinden bir takımı "Allah bizim du'âmızı nasıl işidir" dimişler ve diğer bir kavle göre de ashâbdan ba'zıları "Allah bize yakın mı veyâ uzak mıdır" diye suâl itmişler ve cevâben de bu âyet nâzil olmuşdur.  

(88) Kim olursa olsun, dua edenin duasına; nerede, ne zaman, nasıl ve niçin olursa olsun, dua ettiği zaman; hiçbir aracı olmadan, her anda, her yerde, herkesin, her duasına Ben cevap veririm. O, dua ettiği anda Benim huzurumdadır. Ben zaten ona çok yakınımdır; onun duasını işitirim.  

194 These verses 186 and 188 are not foreign to the subject of Ramadan, but emphasise its spiritual aspect. Here we are told of prayer and the nearness of Allah, and in 188 we are asked not to "eat up" other people's substance.