Bakara Sûresi 114. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 9/17, 18, 28.  

114.Yine İbnu Ebi Hatim`in Abdullah bin Abbas (r.a.)`tan rivayet ettiğine göre, Kureyşiler Resulullah (a.s.)`ı Mescidi Haram`da Ka`be`nin yanında namaz kılmaktan alıkoydular. Bunun üzerine Yüce Allah bu âyeti kerimeyi indirdi.İbnu Cerir`in İbnu Zeyd (r.a.)`den rivayet ettiğine göre de bu ayeti kerime, müşriklerin Hudeybiye olayının yaşandığı yıl Resulullah (a.s.)`ı Mekke`ye girmekten alıkoymaları üzerine indirildi.  

Ayet; müşriklerin durumunu anlatan bir muhteva ile gelmiş olsa da Allah’ın mescitlerinde ya da onun nizamının kurulması ve korunması için inşa edilen yapılarda, onun isminin katıksız olarak anılmasından yana tavır koymayan, tevhidi duruşa zarar veren şirk içerikli söylemlerle ve hurafe dolu anlatımlarla camileri/mescitleri/dine hizmet için inşa edilen yapıları gerçek fonksiyonunun dışına çekerek Allah’a ibadet etmekten ve onun öğretilerini konuşmaktan uzak tutan bugünün Müslümanına da uyarı niteliğindedir.   

(*) Yıkmak yahut ibadet ve taattan menetmek sûretiyle. Yani, o mescidlerin içerisinde Allah’ın hükümlerinin ifa ve ifade edilmesine engel koyan, madden veya manen harap olmasına, yıkılmasına, onların hiçbir işe yaramaz hale getirilmesine veya mescidlikten çıkarılmasına çalışandan daha zalim kim olabilir? Diğer din mensuplarının mabetleri hakkında bilgi için, Bkz: (Hac-40. Ayet Açıklaması)  

[3] Yıkmak, yahut ibadet ve ta'attan men'etmek sûretiyle.  

1 Bazı mealciler, buradaki “mescidler” ifâdesini, ibadethane veya meclis diye tercüme ederek mevcut kiliseleri ve havraları da anlamaya çalışmışlarsa da bunlar; sadece bizim Peygamberimizin ve önceki Peygamberlerin dinlerindeki esas işlevini yerine getiren mescidlerdir. Yoksa sonradan puthane haline getirilen kilise, havra ve tapınaklar, değildir. Bk. (Hacc: 40)2 Yani, o mescidlerin içerisinde Allah’ın hükümlerinin îfâ ve ifâde edilmesine engel koyan, madden veya manen harap olmasına, yıkılmasına, onların hiçbir işe yaramaz hale getirilmesine veya mescidlikten çıkarılmasına çalışandan daha zâlim kim olabilir?3 Müfessirlerin büyük çoğunluğuna göre bu âyet, Beyt’ül-Makdis’in tahribi ve Hıristiyanların Mescid-i Aksa’da ibâdeti yasaklamalarına dikkat çekmektedir. (Beyt’ül-Makdis ilk defa, Bâbil imparatoru Buht’ün-Nasr tarafından tahrip edilmiş ve “İsrail Devleti” yıkılmıştı. İran hâkimiyetine geçen Kudüs ve civarı daha sonra da Romalıların idaresine geçmişti. Hz. Ömer zamanına kadar Hıristiyanlar, orayı çöplük yapmışlar ve Allah’a ibâdet ve duâ etmek isteyenleri menetmişlerdi.) Esasen bu âyet, Mekke müşriklerinin Efendimizin ve Müslümanların Kâbe’ye girmelerini yasaklamalarına işaret etmekle birlikte, tüm mescidler hakkında yapılmış ve yapılacak tahribatın tamamını kapsamaktadır.4 Onların, o mescidlere, emin bir şekilde girmeye hakları yoktur. Siz, cihad ederek onları öyle bir korkutun ki onlar, oraya emin olarak, giremesinler. (Celâleyn) Esasen yeryüzünün tamamı Müslümanlara mescid kılındığına göre, cihadın nihaî gayesinin; yeryüzünün tamamını mescid haline getirip, kâfirlerin orada elini kolunu sallayarak gezmelerine mani olunması, olması gerekir.  

95 Bazı özel düzenlemeleri ile ne kadar çok uyuşmazlık içinde olunsa da Allah inancını temel eksen olarak kabul eden her dine tam saygı gösterilmesi zarureti, İslam’ın temel prensiplerinden biridir. O halde Müslümanlar, ister cami, isterse kilise ya da havra olsun, Allah’a adanmış bütün ibadet mahallerini korumak ve onlara saygı göstermekle yükümlüdürler (karş. 22:40’ın ikinci paragrafı); ve başka bir inancın mensuplarını kendi inançlarına göre Allah’a ibadet etmekten alıkoyma teşebbüsleri Kur’an tarafından kutsallığa tecavüz fiili olarak nitelenmiş ve lânetlenmiştir. Bu prensibin çarpıcı bir tasviri, Hz. Peygamber’in H. 10. yılda Necran’lı bir Hristiyan heyetine karşı davranışında örneklenmiştir. Her ne kadar Hz. İsa’yı “Allah’ın oğlu” ve Hz. Meryem’i “Allah’ın annesi” olarak kabul etmeleri İslamî inançlarla temelden çatışıyor idiyse de onlara Hz. Peygamber’in mescidine serbestçe girme izni verilmişti ve o’nun kesin rızası ile orada kendi dinî ayinlerini ifa etmişlerdi (bkz. İbni Sa‘d I/1, 84 vd.).  

[216] İstisnasız tüm tek tanrılı sistemlerin mabetlerini içine alır. İçerisinde Allah’a ibadet edilen her ibadethane Allah’a izafe edilir. Bu âyetler Medenî olsa da, atıf yaptığı şey Mekke müşriklerinin Müslümanları Mescid-i Haram’a girmekten alıkoymaları ve orada ibadete engel olmalarıdır. Zira Medine’de bir engelleme söz konusu değildir. Bu durumda “tahrip etmeye çalışma”nın anlamı sadece fiziki olana indirgenemez. İçerisinde ibadet edilmeyen bir mabed manen tahrip olmuş demektir. [217] Zilletin (hızy) tefsirinde kimi müfessirler Süddî’den ilginç bir nakilde bulunurlar: Buradaki zillet, Mehdi’nin çıkıp Konstantinopolis’in (İstanbul) Müslümanların eline geçmesidir (Taberî ve Zemahşerî). Bu yorumun kendisinden nakledildiği Süddî’nin Allah Rasûlü’nün vefatından sonraki ilk yüzyılda yaşadığını hatırlamak gerek. Rivayetin Mehdi ile ilgili kısmı ayrıca İkrime’den de nakledilir (İbn Kesir).  

(Nitekim Mekke müşrikleri, Resulullah s.a.s. ile müslümanları Kabe'de ibadet etmekten yasakladıkları gibi; Roma Kayserlerinden Titos, Kudüs'te halkı kılıçtan geçirmiş, Tevrat'ı yakmış Beyt-i Makdis’i tahrip etmiş ve mabedin içinde domuzlar kesmişler, leşler bırakmışlardır. Evet! onların bu mescitlere korka korka girmekten başka hakları yoktur! Nitekim Resulullah s.a.s.. Mekke'yi fethedince -hicretin dokuzuncu senesinde- hiçbir müşrikin Kabe'yi haccedemeyeceğini ve Beytullah'ın çıplak olarak ziyaret edilmeyeceğini ilan etmekle emrolunmuştur. Diğer taraftan Kudüs Bizanslıların elinden çıkmış, müslümanların eline geçmiş, Beytü'l-Makdis yeniden imar edilip mescit haline getirilmiş o zalimler de oraya korka korka girebilir olmuşlardır)  

Onun hak peygamber olduğunun en bariz delili, kendi şahsîyetidir. Mekkeliler, hayatı boyunca, onun ahlâkını biliyorlardı. İnsanlara bile hiç yalan söylemeyen bu faziletli ve dine bağlı insanın, uydurduğu birtakım sözleri Allah’a mal etmesi aklın alacağı bir şey değildir.  

[1] Mekke'nin fethinden evvel müşrikler müslümanların Ka'be'ye girmelerini ve orada zikrullah ve 'ibâdetle meşgûl olmalarını men' itmişlerdi. Bu âyet-i kerîme onlar hakkında nâzil olmuşdur.  

117 There were actually Pagans in Makkah who tried to shut out Muslim Arabs from the Ka'bah, the universal place of Arab worship. The Pagans themselves called it the House of Allah. With what face could they exclude the Muslims, who wanted to worship the true Allah instead of worshipping idols? If these Pagans had succeeded, they would only have caused violent divisions among the Arabs and destroyed the sanctity and the very existence of the Ka'bah. This verse, taken in a general sense, establishes the principle of freedom of worship in a public mosque or place dedicated to the worship of Allah. This is recognised in Muslim law. (R).