Ankebût Sûresi 13. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 16/25.  

(*) Başkalarının vebalini de…  

[407] Hz. Nûh’un kıssası İbrahim’in kıssası hakkında kısa bir bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XIV, 431-434.  

İlk bakışta bu iki ayet arasında tenakuz olduğu göze çarpabilir. Çünkü 12. ayette “onlar başkalarının günahını yüklenemezler”, 13. ayette ise “onlar kendi yükleriyle birlikte başkalarının yüklerini de yüklenecekler” manasına gelen ifadeler bulunmaktadır. Elbette ki herkes yaptığının cezasını çekecek ve kimse bir başkasına herhangi bir sorumluluk transfer edemeyecektir. “Hiçbir günahkâr başka bir günahkârın yükünü yüklenmez. (Günah) yükü ağır gelen kimse (bir başkasını) onu taşımaya çağırsa, bu, onun yakın akrabası dahi olsa kendisine ondan hiçbir şey yükletilmez…” (Fâtır 35/18) Ancak eğer kişi işlediği günahı başkalarına sirayet ettirirse ve başkalarını da aynı günahı işlemeye zorlar ya da teşvik ederse veya insanların günah işlemesine sebep olacak eylemler ortaya koyarsa işte o zaman vesile olduğu günahların sorumluluğunu taşıyacak ve bunun da bedelini de ödeyecektir. “… Kim bir kötülüğe aracılık ederse, kendisi için ondan bir pay/vebal vardır…” (Nisa 4/85)  

 12. âyette, kâfirlerin başkalarının günahını yüklenmeyeceği belirtilirken, bu âyette, doğru yoldan saptırdıkları kişilerin veballerini de taşıyacakları ifade edilmektedir. Fakat burada uyumsuz bir durum yoktur. Zira önceki âyette, kâfirlerin, saptırmak istedikleri kimseleri kandırmak için onlara «Sizin günahınızı biz yükleneceğiz» deyip onların günahlarını kaldırmayı vaad ettikleri anlatılmaktadır. Her iki âyet birlikte incelendiğinde, hiç kimsenin başkasının günahını -bizzat kendisi çekmeyi göze alsa bile- kaldırtmaya gücü yetmeyeceği, bununla birlikte, başkalarını doğru yoldan saptıranların kat kat vebal yüklenecekleri, fakat böylece, yoldan sapanların da kendi günahlarından kurtulmuş olmayacakları anlaşılmaktadır.  

Kimse kimsenin günah yükünü çekmez; kimse kimsenin sorumluluğunu yüklenemez (6:164). Başkalarının kötülük işlemesine neden olan kişi aynı kötülüğü işlemiş gibidir (4:85).  

(*) Not: Hiçbir kimse başkasının yükünü yüklenmez. ( ولا تزر وازرة وزر اخري) Bkz: (Fatır-18) Fakat başkasının inkârına ya da günah işlemesine sebep olan onun yükünü/günahını değil, ek olarak başka bir yük/günah daha yüklenir, çünkü buna o sebep olmuştur. Yani Ankebut-13.ayet bu duruma vurgu yapıyor. Bu nedenle ayetler arasında bir çelişki veya tutarsızlık asla söz konusu değildir.…Yani eğer kişi işlediği günahı başkalarına sirayet ettirirse ve başkalarını da aynı günahı işlemeye zorlar ya da teşvik ederse veya insanların günah işlemesine sebep olacak eylemler ortaya koyarsa işte o zaman vesile olduğu günahların sorumluluğunu taşıyacak ve bunun da bedelini de ödeyecektir. Çünkü“… Kim bir kötülüğe aracılık ederse, kendisi için ondan bir pay/vebal vardır…” (Nisa 4/85)  

[5] Onların günahlarını taşırız demişlerdi. Onlara haydi taşıyınız derler, onlar taşımazlar, kendilerine neye iftira ettiniz, hani kıyamete inanmıyordunuz denir veya Allah'a karşı uydurdukları şeyden sorulurlar.  

9 Krş. Mâide, 5/29  

Bu ayet Nisâ 4:85 ile birlikte okunmalıdır.  

1 Yani Allah, veballerinden dolayı yükleyecek.  

10 Karş. Hz. Peygamber’in şu sözü: “Her kim [başkalarını] doğru yola çağırırsa, Kıyamet Günü’ne kadar onu izleyeceklerin tümünün [toplam] mükafatlarına eşit bir mükafata erişecek, onu izleyenlerin mükafatları da azalmayacaktır. Her kim de insanları bâtıl yollara çağırırsa onun günahı da Mahşer Günü’ne kadar arkasından gidenlerin [toplam] günahlarından daha fazla olacak, onu izleyenlerin günahı da azalmadan devam edecektir” (Buhârî).  

[3482] Bu âyet, “hiç kimse bir başkasının sorumluluğunu taşımaz” (53:38) âyetinden ayrı olarak, hem kendi günahlarının yükünü hem de başkalarını yoldan çıkarmanın vebalini yükleneceklerine dair Nahl 25 âyeti ışığında anlaşılmalıdır. Bu tiplerin yüklendiği günah, gerçekte “başkalarının günahı” değildir, hakikatte başkalarının işlemesine sebep oldukları günahtır. Sonuçta kendi günahlarını taşımaktadırlar. [3483] 12. âyette geçtiği türden bâtıl iddia ve inançlara atıf.  

(1) Başkalarını günaha teşvik etmek suretiyle, onların vebalini de üstlenmiş olurlar; ancak bu, diğerlerinin üzerinden sorumluluğu kaldırmaz. 5:31 ve açıklamasına bakınız.  

3436 Besides the burdens of their own infidelity, they will bear the burden of deluding others with falsehood.