Âli İmrân Sûresi 33. Ayet Meali

İmran, Mûsâ ile Hârûn'un babasıdır. Bu takdîrde buradaki İmran soyu sözüyle Mûsâ ve Hârûn kastedilir. İmran'a Meryem'in babası diyenler olduğu gibi bu hususta başka rivâyetler de vardır.  

bk. Kur’ân-ı Kerim, 2/47; 66/12.  

(*) İnsanlık tarihi dört ana döneme ayrılır: 1- Medeniyetlerin filizlendiği dönem, Âdem (insan) ile sembolize edilmiştir. 2- Nuhla başlayan peygamberlik ve tek bir Allah inancının çok önemli olduğu ve beşeriyetin şirkten kurtarıldığı dönem. 3- İbrahim ile başlayan dini pratiklerin uygulandığı dönem. 4- İmran ailesinden olan Musa ile başlayan dinin devletleştiği dönem. Nuh’un ilk Resul olduğu, meşhur şefaat hadisiyle sabittir. İbrahim’in de dini pratikleri ilk uygulayan olduğu, yine Kur’anla sabittir. (Bakara: 124)  

Burada adı geçen İmrân, Hz. Meryem’in babasıdır yani Hz. İsa’nın anne tarafından dedesidir. Hz. Mûsâ’nın ve Hz. Harun’un babalarının adı da İmrân’dı ki, burada kastedilen o değildir.“Âl”kelimesi “yakınlıkta ve gidilen yolda herhangi bir insana mensup olan kimseler” için kullanılır. Âl-i İbrâhim, “İbrahim peygamberin yolundan gidenler” demektir. “(Allah, İbrahim’e) Ben seni insanlara (din işlerinde sana uysunlar diye) imam/önder kılacağım” buyurmuştu. İbrahim de: “Benim neslimden de (önderler yap ya Rabbi!) deyince (Allah: Bu va’adim mü’minler için geçerlidir.) “Zalimler Benim ahdime erişemez” (Bakara 2/124) ayetin hükmü gereğince ilahi ahdin içine aldığı kimseler zalimlerin dışındaki mü’minlerdir.  

 İbrahim ve İmrân ailesinden maksat, müfessirlerin çoğunluğuna göre, onlardan sonra gelen peygamberlerdir.  

(*) Istıfa: Bir şeyin en safını, temizini seçip almaktır. Buradaki ıstıfa ise; Allah’ın saf ve temize vücut vermesi, yarattıklarının içerisinden en saf ve temizini seçmesi, anlamında kullanılmıştır. Ayrıca bu ayetten anlaşılıyor ki, Hz. Nuh, Hz. İbrahim ailesi ve Ali İmran ailesi nasıl kendi zamanlarındaki insanlar arasından seçilmişse, onlardan önce Hz. Âdem de kendi zamanındaki beşer türü arasından seçilmiştir. Çünkü seçilme olayı varsa, bu seçim, hemcinsleri arasından olmuştur. Bu nedenle onun yaşadığı dönemde de insanların yaşadığı ve kendisi ilk beşer olmadığı anlaşılıyor. İşte Hz. Adem’in mevcut beşer türü arsından seçilmesi, ilahi emirlere muhatap kılınıp sorumlu bir konuma getirilmesi sebebiyle sorumluluk duygusunu taşıyan ilk (sorumlu) insan olmuştur. Yani bu yönüyle ilk insandır, diğerleri ise, ilahi vahye mazhar olmayan, yaptıklarından sorumlu kılınmayan ve ilahi imtihana tabi tutulmayan beşer türünden bir varlık olarak değerlendirilebilir. Demek ki neslin çoğalması için Âdem’in çocukları birbiriyle evlenmişlerdir şeklindeki iddia yanlış ve uydurma (israiliyat) olup Yahudilik kültüründen kaynaklanmıştır. Özetle, bu ayette Âdem dâhil hepsinin kendi çağdaşları diğer insanlar arasından seçildiğini görüyoruz. Bu demektir ki, İbrâhim soyu ile İmran soyu diğer soyların arasından seçildiği gibi, Âdem de, Nûh da diğer insanların arasından seçilmiştir. Bu da Kur’an’da Hz. Âdem’in biyolojik ilk beşer olmadığının açık bir kanıtıdır. Bkz: (İsmail Yakıt Meali Aili İmran-33. Ayet Açıklaması) (الله اعلم ) Ayrıca Arapça bilenler hem ıstıfa kelimesiyle hem de Âdem’in ilk biyolojik beşer olmadığıyla ilgili aşağıdaki açıklamalara da bakabilirler. الحق ان المفسرين وقعوا فى خطىء كبير عندما اعتقدوا أن القرآن الكريم يقول بأن آدم عليه السلام ليس له أب ولا ام و الحق ان آدم عليه السلام أول نبى فى قومه اى له اب وأم وعشيرة قال تعالى (إن الله إصطفى آدم و نوحا وآل إبراهيم وآل عمران على اىعالمين) الاصطفاء هو الاختيار من النسل اى فضله على قومه بالنبوة كما فضل آل إبراهيم وآل عمران والله حين قال لآدم: {وَقُلْنَا يَا آدَمُ اسْكُنْ أَنتَ وَزَوْجُكَ الْجَنَّةَ وَكُلاَ مِنْهَا رَغَداً الخ }البقرة35. كان هذا الخطاب اختيارا من متعدد من كثير من البشريات ...والدليل هو تعبير [أنت وزوجك] فلو كانا هما فقط الموجودان ما قال الله تعبير [أنت وزوجك]...ولقال لهما [اسكنا الجنة] مباشرة بدون تخصيص بتعبير [أنت وزوجك) ذلك تجد الله يقول لك بأنه اصطفى آدم.....فكيف يصطفيه ولا أحد معه....لابد وأنه كان هناك كثيرون مثله ممن كانوا يسفكون الدماء ويفسدون لكن الله اصطفاه {إِنَّ اللّهَ اصْطَفَى آدَمَ .... } آل عمران33 ....وقام بتحويله وزوجه من بشر إلى فصيلة الإنسان....وذلكم هو الفرق بين الحضارة البشرية والحضارة الإنسانية.فالحضارة البشرية كلها غرائزية ترتفع فيها الغريزة...أما الحضارة الإنسانية فترتفع فيها القيم الفكرية والخُلُقِيّة التي تعلمها آدم [وعلم آدم الأسماء كلها]...فهناك من تطغى عليه بشريته فيكون حيوانيا شهوانيا ...وهناك من تطغى عليه إنسانيته فيكون خلوقا يرتقي بالكون وتسعد الخلائق بوجوده الخ --( بداية خلقنا وخلق آدم وحواء ...) (اصطفى» من الصفو، وهو خلوص الشيء من الشوائب، ومنه «الصفا» للحجارة الصافية. وعليه فالإصطفاء هو تناول صفو الشيء.تقول الآية : إنّ الله إختار آدم ونوحاً وآل إبراهيم وآل عمران من بين الناس جميعاً. (مختصر الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل - ج ١) والمعنى : إنّ الله اصطفى جميع هؤلاء على سائر الناس في زمانهم (حقائق التأويل في الوحي والتنزيل ) معنى الاصطفاء: طلب الصفوة من كل شيء، ولذلك قالوا إن معناها اختارهم مؤثرا لهم على غيرهم، (زهرة التفاسير) فقوله {إِنَّ ٱللَّهَ ٱصْطَفَى آدَمَ وَنُوحًا } معناه: إن الله تعالى اصطفى آدم إما من سكان العالم السفلي (أي من البشر) على قول من يقول: الملك أفضل من البشر، أو من هو اختيار الله لشخص واحد من بين مجموعة !!! كيف اذن الله يصطفي آدم اذا كان هو الاول ولا يوجد غيره ؟؟دلاله كبيرة ان هناك بشراً قبل ادم والله اصطفى آدم من نفس جنسهم لكن هم بشر وآدم بشر انسان وهو اول انسان فليس كل بشر انسانا لكن كل انسان بشر ..إن آدم المصطفى الذي هو أبو الإنسانية لم يكن وحده بل كان معه بشر آخرون اصطفاه الله منهم وبدأ بتعليمه التجريد وهو بدوره علم الآخرين، فالناس هم أبناء آدم ليس بالضرورة من صلبه وإنما أبناءه بالأنسنة فهنا يظهر تماما الاصطفاء لآدم في قوله تعالى: {إن الله اصطفى آدم ونوحا وآل إبراهيم وآل عمران على العالمين) فحصل الاصطفاء من الله لآدم من بين من هم معه من البشر (القصص في القرآن – الموقع الرسمي | للدكتور ...)  

7 Âlemlere üstün kılmak; kendi çağdaşları olan diğer insanlar üzerinde bir konuma yükseltmek, onlara diğer insanlara ve soylara verilmeyen peygamberlik gibi görevler yüklemek demektir. Bu ayette hepsinin kendi çağdaşları diğer insanlar arasından seçildiğini görüyoruz. Bu demektir ki, İbrâhim soyu ile İmran soyu diğer soyların arasından seçildiği gibi, Adem de, Nûh da diğer âdemlerin yani insanların arasından seçilmiştir. Bu da Kur’an’da Hz. Âdem’in biyolojik ilk insan olmadığının ilahi bir delilidir/kanıtıdır.  

1 Istıfa: Bir şeyin en safını, temizini seçip almaktır. Buradaki ıstıfa ise; Allah’ın saf ve temize vücut vermesi, yarattıklarının içerisinden en saf ve temizini seçmesi, anlamında kullanılmıştır.  

[569] “Saflaştırarak seçmek” mânasındaki ıstıfâ yaratılış kanunudur. Âdem’in seçimi beşeriyyet içinden insaniyyete, Nûh’un seçimi insaniyyet içinden risalete delâlet eder. ‘İbrahim ailesi’nden sonra aynı kökten olan ‘İmran ailesi’nin seçimi; soyun seçiminin Yahudilerin iddia ettiği gibi o soya ait herkesin seçimi anlamına gelmediğine işarettir. Allah Rasûlü’nün seçimini de izahtır. Bir sonraki âyet bunu teyit eder.  

Bu ailelerden maksat, onların neslinden gelen peygamberlerdir. Âl: yakınlıkta ve tutulan yolda herhangi bir insana mensup olan kimseler, “âile, hanedan” demektir. Âl-i İbrâhim, 2,124 gereğince ilâhî ahdin içinde olanlar, onun zalim olmayan nesli ve özellikle Hz. Muhammed Mustafa (a.s.m)’dır. İmran ise: Hz. Îsâ’nın anne tarafından dedesi, yani Hz. Meryem’in babasıdır.  

[3] Âl-i İbrâhîm: İsmâ'îl ve İshak ve Ya'kûb ve evlâd-ı Ya'kûb'dur ki peygamberimiz de bunlardandır. Âl-i İmrân ise ikidir. Biri 'İmrânoğulları olan Mûsâ ve Hârûn, ve diğeri vâlidesi Meryem bint 'İmrân oldığı içün 'Îsâ 'aleyhisselâmdır. Bu iki 'İmrân arasında binsekizyüz sene geçmişdir. Müte'âkib âyet-i kerîmede kıssa-i Meryem beyân buyuruldığı cihetle buradaki Âl-i 'İmrân'dan maksad 'âile-i 'Îsâ oldığı âşikârdır. Ma'mâfîh her iki 'İmrân'da buna dâhil olabilir.  

[*] el âlemîne (الْعَالَمِينَ) kelimesine, 'çağdaşları' manası verilmiştir. Çünkü kıyaslama, onları hazmedemeyen çağdaşlarıyla yapılır.