Zilzâl Sûresi 4. Ayet Meali

“Yeryüzünün, olup bitenleri haber vermesi” mecazi bir ifade olup, her insanın, yeryüzünde neler işlediklerinin ortaya çıkarılarak yüzleştirilmesi demektir. Yani “şu tarihte, yeryüzünün şöyle bir yerinde şunu işlediniz” denmesidir. Yeryüzünün dile gelmesiyle, insan uzuvlarının konuşması muhteva bakımından aynı şeydir. Bu ifadelerden anlıyoruz ki; insanın dünyada yaşadıkları bir film olarak ahirette karşısına çıkacaktır.  

1- Hesap sorma günü. 2- Haberlerini. 3- O gün yeryüzü hal diliyle olup biteni anlatacak.  

(*) Buradaki ayet, NEML-82.ayette geçen‘’ ve o söz başlarına geldiği (kıyamet gerçekleştiği) zaman İnsanların ayetlerimize/mesajlarımıza gereğince inanmadıklarından dolayı (dünyada iken yapıp ettiklerini haber veren ve onları azarlayıp kınayan) kendilerine konuşacak, yerden (temsili olarak) onlar için (دابة الارض) ‘’canlı bir yaratık ortaya çıkarırız’’ şeklindeki aynı şeyi anlatıyor. (الله اعلم) Aşağıda da anlatıldığı gibi bu olay kıyamet gününde hesap ve yargılama esnasında cereyan ediyor. Yani yeryüzünün üzerinde insanların ne yapıp ettiklerini Arzı temsilen haber veren ve yüce Allah tarafından ortaya çıkarılan canlı bir varlığa işaret ediliyor ki, o gün/ahiret günü bu canlı yaratık Allah’ın emriyle Neml-82. ayetteki mesajı bütün insanlara duyuracaktır. Bu nedenle ZİLZAL-4-5.ayetler, Neml-82. ayetin müfessiri niteliğindedir.) Ayetin başında buyuruluyor ki ‘’Ve izâ veka’al kavlü aleyhim’’ onlar aleyhinde ki o söz gerçekleştiği zaman. Yani kıyamet kopmuş, azap tahakkuk etmek üzere, yargılama esnasında artık arzın canlıları konuşacak demek, bu ayette olduğu gibi arzın ortaya çıkardığı mahşer için hiçbir şeyin gizli kalmaması anlamında bir toprağın konuşması anlamında mecazi bir konuşmadan, azabın, yargılamanın hemen öncesinde söz meydana gelmiş, bitmiş artık. Yani kıyamet kopmuş, olay meydana geliyor artık, daha kaçacak bir tarafı yok, gizli saklı hiçbir şey kalmayacak, yer canlanacak, yer konuşacak. Yer hareketlenmiş, debelenmiş ve söylüyor ve diyor ki siz Allah’ın ayetlerine yakıyn ile yaklaşmadınız. Hani biz böyle bir şey dememiştik falan gibi. Bunun bir anlamı yok. Yani o insanın küfrüne şahit olan yer konuşacak demektir bu. Bkz: (Dabbetül Arz Nedir? Prof. Dr. Mehmet Okuyan) Ayrıca aşağıdaki tefsir metinlerinde de bu canlı yarattık hakkında bilgi verilmiştir.  

3 Tirmizî’nin beyanına göre; Hz. Peygamber bu ayeti okuduktan sonra, “Bu haberler nedir, biliyor musunuz? Dedikten sonra, sözüne şöyle devam etti. ‘Yeryüzünün haberleri, üzerindeki her bir adamın ve her bir kadının neler yapmış olduğuna yeryüzünün şahitlik etmesidir. ‘O, filan gün şunu şunu yaptı’ der; bu onun haberidir”. Bkz. (Tirmizî, Kıyamet, 7; Ahmed bin Hanbel, Musned, II, 374).  

1 4 ve 5. ayetler 1. ayetteki şartın cevabıdır.  

[5852] Kur’an’ın üslubunda, Hesap Günü cansız varlıklar sadece konuşmakla kalmazlar, onlar şahsiyet, irade ve idrak sahibi canlı birer özne olarak resmedilirler (Bkz: 50:30; 70:17; 25:12; 67:7). Zımnen: Yeryüzüne edilen yemin karşılığını bulacaktır; “yer şahit olsun!” denilmişti, işte şahit oldu!  

Hz. Peygamber (a.s.) bir hadis-i şerifinde bu âyetin açıklanması ile ilgili olarak şöyle buyurmuştur: “Yeryüzünün haber vermesi, her erkek ve kadının, kendisinin üzerinde neler işlediklerini haber verip şahitlik etmesidir, “Şu ve şu günlerde şunu, şunu işlediniz!” demesidir. Yerin konuşması mecazdır diyen müfessirlerin yanında, Allah dilerse gerçekten de konuşturur, diyenler de vardır.  

(1) Peygamberimiz “Bu haberler nedir, biliyor musunuz?” dedikten sonra, şöyle devam etmiştir: “Yeryüzünün haberleri, üzerinde herbir adamın ve herbir kadının ne yapmış olduğuna şahitlik etmesidir. ‘O filân gün şunu, şunu yaptı’ der; bu onun haberidir.” (Tirmizî, Tefsir 99.)