Zilzâl Sûresi 5. Ayet Meali

“Yeryüzünün, olup bitenleri haber vermesi” mecazi bir ifade olup, her insanın, yeryüzünde neler işlediklerinin ortaya çıkarılarak yüzleştirilmesi demektir. Yani “şu tarihte, yeryüzünün şöyle bir yerinde şunu işlediniz” denmesidir. Yeryüzünün dile gelmesiyle, insan uzuvlarının konuşması muhteva bakımından aynı şeydir. Bu ifadelerden anlıyoruz ki; insanın dünyada yaşadıkları bir film olarak ahirette karşısına çıkacaktır.  

1- Böyle düzen koymuştur.  

(1)“Şu sûre kat‘iyen ifâde ediyor ki, küre-i arz (yeryüzü), hareket ve zelzelesinde (depremde) vahiy ve ilhâma mazhar olarak emir tahtında (altında) depreniyor. Bazen de titriyor. (...) Kadîr-i zü’l-Celâl (sonsuz kudret ve celâl sâhibi olan Allah), (hava, su, toprak ateş gibi) her bir unsura çok vazîfeler vermiş ve her bir vazîfede çok netîceler verdiriyor. Bir unsurun bir tek vazîfesinde, bir tek netîcesi çirkin ve şer ve musîbet olsa da, sâir güzel netîceler bu netîceyi de güzel hükmüne getirir. Eğer bu tek çirkin netîce vücûda (meydana)gelmemek için, insana karşı hiddete gelmiş o unsur o vazîfeden men‘ edilse, o vakit o güzel netîceler adedince hayırlar terk edilir ve lüzumlu bir hayrı yapmamak, şer olması haysiyetiyle, o hayırlar adedince şerler yapılır. Tâ bir tek şer gelmesin gibi, gāyet çirkin ve hilâf-ı hikmet ve hilâf-ı hakīkat (hikmet ve hakīkatin zıddı) ve kusurdur. Kudret ve hikmet ve hakīkat kusurdan münezzehtirler (berîdirler). Mâdem bir kısım hatâlar, unsurları ve arzı hiddete getirecek derecede bir şümûllü isyandır ve çok mahlûkātın hukūkuna bir tahkīrli (aşağılayıcı)tecâvüzdür. Elbette o cinâyetin fevkalâde çirkinliğini göstermek için, koca bir unsura, küllî (umûmi) vazîfesi içinde ‘Onları terbiye et!’ diye emir verilmesi, ayn-ı hikmettir ve adâlettir (hikmet ve adâletin ta kendisidir) ve mazlumlara ayn-ı rahmettir.” (Sözler, 14. Söz, 39-41)  

(*) Bu, insana inenden farklı bir vahiydir. Kur’an’da canlılara gelen vahiy ilâ edatıyla geçişli yapılırken, cansızlar için fî ve lam edatları kullanılır. Temkin ifade eden fî ve nedensellik ifade eden lâm, onların tâbi olduğu yasaları gösterir. Eğer vahyin muhatabı peygamberler dışındaki insan veya hayvan ise vahiy “ilham”, eğer cansız ise “tabiat yasaları”, eğer peygamber ise sözlü vahiy anlamındadır (Müfredât)… (M. İslamoğlu Meali Zilzâl Suresi 5. Ayet Açıklaması)  

Bu mesaj Neml 27:82 ile birlikte okunmalıdır. Konuyla ilgili bu iki ayette, mahşerde yeryüzünün bir canlı gibi konuşturulacağı mesajı verilmektedir.  

1 4 ve 5. ayetler 1. ayetteki şartın cevabıdır.  

2 Yani, Hesap Günü yeryüzü, adeta, insan tarafından yapılmış bulunan her şeye tanıklık edecektir: Ebû Hureyre’den rivayeten gelen bir Hadis’e göre (İbni Hanbel ve Tirmizî) Hz. Peygamber tarafından yapılan bir açıklama.  

[5853] Bu, insana inenden farklı bir vahiydir. Kur’an’da canlılara gelen vahiy ilâ edatıyla geçişli yapılırken, cansızlar için fî ve lam edatları kullanılır. Temkin ifade eden fî ve nedensellik ifade eden lâm, onların tâbi olduğu yasaları gösterir. Eğer vahyin muhatabı peygamberler dışındaki insan veya hayvan ise vahiy “ilham”, eğer cansız ise “tabiat yasaları”, eğer peygamber ise sözlü vahiy anlamındadır (Müfredât). Emrini vahyetmekle ilgili ayrıntı için Necm 4 ve Şûrâ 51’in ilgili notlarına bakınız. İşareten: Allah anıldığında kalpleri titreyen mü’minler gibi, yeryüzü de Allah’ın emri karşısında tir tir titremektedir. Ey insan! Taş yürekleri sarsmak için bu da kâr etmezse ne kâr eder!  

6238 The present order may he personified as the earth. It will pass away, but the Deeds done therein, even the most secret, will be brought to the full light of day. And this will be because Allah will give the Command, the inspiration or Word, by which alone all events do proceed. The "inspiration" is the Command or direction conveyed by instruction breathed into the Earth personified: it is directed to tell the whole story of what it knows. Cf. 16:68, n. 2097.