Yûsuf Sûresi 93. Ayet Meali

“Gömleğimi babamın yüzüne koyun” ifadesi “gömleğimi babamın önüne koyun” şeklinde değerlendirilebilir. Çünkü “vech-yüz” terimi klasik Arapçada çoğu zaman mecaz olarak kişinin zatı anlamında kullanılır. Hz. Yakup görme yetisini tamamen mi kaybetmişti, yoksa çok ağlamaya ve strese bağlı olarak görme yeteneği zayıflamış mıydı? Bu konuda kesin bir şey yok. Ancak tefsir otoritelerinin tamamına yakını Hz. Yakup’un gözlerinin kör olduğunu söylerler. Rivayete göre; Oğulları Hz. Yakup’a diğer kardeşleri Bünyamin'in de Mısır'da alıkonduğu haberini verince Hz. Yakup, iyice şoka girer ve Yusuf’tan kaynaklanan acısı yeniden depreşir ve üzüntüden strese dayalı olarak görme yetisini kaybeder.  

 Rivayete göre Yusuf (a.s.), kardeşlerine sabah akşam ziyafet veriyordu. Kardeşleri ise daha önce ona yaptıklarını hatırlayarak sıkılıyorlardı. Ona bir adam göndererek dediler ki: Siz bizi sabah akşam yemeğe davet ediyorsunuz, fakat biz sana karşı yaptıklarımızdan dolayı senden utanıyoruz. Yusuf (a.s.) da, onlara şöyle cevap verdi: Mısırlılar şimdiye kadar bana hep ilk gördükleri gözleriyle bakıyorlar ve «Yirmi dirheme satılmış bir köleyi ulaştığı bu mertebeye yükselten Allah’ı tenzîh ederiz» diyorlardı. Şimdi ise sizin sayenizde şeref kazandım. Çünkü benim sizin kardeşiniz ve İbrahim (a.s.) gibi büyük bir peygamberin torunu olduğumu anladılar.  

(*) “Gömleğimi babamın yüzüne koyun” ifadesi “gömleğimi babamın önüne koyun” şeklinde değerlendirilebilir. Çünkü “vech-yüz” terimi klasik Arapçada çoğu zaman mecaz olarak kişinin zatı anlamında kullanılır. Hz. Yakup görme yetisini tamamen mi kaybetmişti, yoksa çok ağlamaya ve strese bağlı olarak görme yeteneği zayıflamış mıydı? Bu konuda kesin bir şey yok. Ancak tefsir otoritelerinin tamamına yakını Hz. Yakup’un gözlerinin kör olduğunu söylerler. Rivayete göre; Oğulları Hz. Yakub’a diğer kardeşleri Bünyamin’in de Mısır’da alıkonduğu haberini verince Hz. Yakup, iyice şoka girer ve Yusuf’tan kaynaklanan acısı yeniden depreşir ve üzüntüden strese dayalı olarak görme yetisini kaybeder. (C. Külünkoğlu Meal Açıklaması) Yani buradan gözlerinin kör olmasa da zayıflamış olduğu sonucu çıkabilir. Bu zayıflığı telafi için dokunma duyusuyla tanımasını ifade için ‘alâ vechi ebî geçiyor olabilir. Bkz: قال الحسن: لم يعلم أنه يعود بصيرا إلا بعد أن أعلمه الله عز وجل (تفسيرالبغوي) وأما كونه يصير بصيرا فحصل ليوسف عليه السلام بالوحي فبشرهم به من ذلك الحين . ولعل يوسف عليه السلام نبئ ساعتئذ (تحرير والتنوير )ثم قال يوسف عليه السلام : ( اذهبوا بقميصي هذا فألقوه على وجه أبي يأت بصيرا ) قال المفسرون : لما عرفهم يوسف سألهم عن أبيه فقالوا : ذهبت عيناه ، فأعطاهم قميصه ، قال المحققون : إنما عرف أن إلقاء ذلك القميص على وجهه يوجب قوة البصر بوحي من الله تعالى ، ولولا الوحي لما عرف ذلك ، لأن العقل لا يدل عليه ، ويمكن أن يقال : لعل يوسف عليه السلام علم أن أباه ما صار أعمى ، إلا أنه من كثرة البكاء وضيق القلب ضعف بصره ، فإذا ألقي عليه قميصه فلا بد أن ينشرح صدره ، وأن يحصل في قلبه الفرح الشديد ، وذلك يقوي الروح ويزيل الضعف عن القوى ، فحينئذ يقوى بصره ، ويزول عنه ذلك النقصان ، فهذا القدر مما يمكن معرفته بالقلب ، فإن القوانين الطبية تدل على صحة هذا المعنى (التفسير الكبير )  

18 Hz. Yakup’un tamamen kör olduğunu düşünemeyiz. Ayette geçen “Gözüne ak düştü” tabiri tamamen kör olmayı ifade etmez. Üzüntüden ve ağlamaktan gözlerine bulanıklık ve görüş zayıflığı gelmiş olduğu anlaşılıyor. Yûsuf da gömleğini göndererek bir yandan sağ olduğunun babası tarafından iyice bilinmesini ve diğer yandan da sevinçten babasının gözlerinin zayıflığı ve bulanıklığının kaybolmasını istemiştir. Bu hâlin insanda parapsikolojik olarak üzüntünün sevince dönüşmesiyle psiko-somatik bir etki sağladığını düşündürmektedir.  

1 Bu bölüm; “Alın şu gömleğimi götürün de babamın yüzüne sürün, gözü açılır.” şeklinde de tercüme edilebilir.  

93 Lafzen, “[tekrar] görmeye başlayacaktır” -yani, “benim için gözyaşı dökmeyi bırakacak; yaşadığımı öğrenince üzüntünün, sürekli gözyaşının görme duyusunda yol açtığı zayıflık, bulanıklık kaybolacaktır”; yukarıdaki cümle için Râzî’nin yaptığı açıklama böylece özetlenebilir. Adı geçen müfessire göre, Hz. Yakub’un üzüntüden tamamen kör olduğunu söylemek için ortada pek öyle zorlayıcı bir sebep yoktur. Ayrıca “gömleğimi babamın yüzüne sürün” ifadesi “gömleğimi babamın önüne koyun” şeklinde de aktarılabilir; çünkü vech (lafzen, “yüz”) terimi klasik Arapça’da çoğu zaman mecaz olarak kişinin şahsiyeti ya da zatı anlamında kullanılır.  

[1912] Burada Hz. Yusuf “Herhangi bir gömlek” (kamîsan) veya “benim herhangi bir gömleğimi” (bi-kamîsî) değil, “bu gömleğimi” diyor. O gömlek arkadan yırtılan iffet gömleğidir. Keramet gömlekte değil, iffettedir. Bu noktada “Yakub kör mü olmuştu?” sorusu akla gelebilir. Görme yetisinde bir problem olduğu kesin gibi. Fakat bu problemin derecesi hakkında kesin bir şey söylemek mümkün değil. Belki görme duyusu zayıflamıştı, belki de hepten yok olmuştu. Strese bağlı bu görme kusuru Yusuf’un yaşadığı müjdesini alınca stresle birlikte yok oldu. Soru: Buradaki ye’ti basîran kesin olarak kör oluşuna değil de, gömleğin delil oluşuna delâlet edebililir mi? Yani Yakub nebi, gömleği görünce çocuklarının anlattığı hikâyenin doğruluğuna ikna olmuş olamaz mı? Cevap: Olamaz. Fe-elkûhu ‘alâ vechi ebî (Babamın yüzüne koyun/sürün onu) diyor, elkûhu emâme ebî (babamın önüne koyun onu) demiyor. İtiraz: Tamam, öyle de, ‘alâ ‘ayney ebî (babamın iki gözü üzerine) de demiyor. Bütün bu sorgulamalardan çıkan sonuç, ye’ti basîran ibaresinin ne yalnız mecazi ne de yalnızca lafzi manaya hasredilemeyeceğidir. Belki ara bir açıklaması vardır. Gözlerinin kör olmasa da zayıflamış olduğu sonucu çıkabilir. Bu zayıflığı telafi için dokunma duyusuyla tanımasını ifade için ‘alâ vechi ebî geçiyor olabilir.  

Bu âyette bildirilen “gömleği yüzüne sürmekle Hz. Yâkub (a.s.)’ın gözlerinin açılması” Tevrat’ta yer almaz.  

1769 It will be remembered that they had covered their crime by taking his shirt, putting on the stains of blood, and pretending that he had been killed by a wolf: see above, 12:17 -18. Now that they have confessed their crime and been forgiven, and they have joyful news to tell Jacob about Joseph. Joseph gives them another shirt of his to prove the truth of their story. It is a rich shirt, befitting a ruler of Egypt , to prove his good fortune, and yet perhaps its design and many colours (12:18. n. 1651) were reminiscent of the lost Joseph. The first shirt plunged Jacob into grief This one will now restore him. See the verses following.