keyboard_arrow_left Önceki Ayet
Sonraki Ayet keyboard_arrow_right
close
close
Kelimenin Kök Hâli ve Türevleri
close

Yûnus Sûresi 108. Ayet Meali

Türkçe Transcript
swap_vert close
Kul yâ eyyuhâ-nnâsu kad câekumu-lhakku min rabbikum(s) femeni-htedâ fe-innemâ yehtedî linefsih(i)(s) vemen dalle fe-innemâ yadillu ‘aleyhâ(s) vemâ enâ ‘aleykum bivekîl(in)
Abdulbaki Gölpınarlı
swap_vert close
De ki: Ey insanlar, gerçekten de Rabbinizden hak ve hakikat gelmiştir size. Artık kim doğru yola giderse faydası kendisinedir ve kim saparsa zararı kendine ve ben, sizi koruyucu değilim.
Abdullah-Ahmet Akgül
swap_vert close
De ki: "Ey insanlar! Şüphesiz size Rabbinizden Hakk (Kur’an ve Peygamber) gelmiştir. Kim (Kur’an’a ve Resulüllah’a uyarak) hidayet bulursa, o ancak kendi nefsi için hidayet bulmuştur. Kim saparsa, o da kendi aleyhine sapmıştır. (İnkâr, itiraz ve isyanınızdan dolayı) Ben sizin üzerinizde bir vekil değilim. (Görevim gerçeği duyurmaktır.)"
Abdullah Parlıyan
swap_vert close
Ey peygamber! De ki: “Ey insanlar! Şimdi size, Rabbinizden gerçekleri içeren bilgi gelmiş bulunuyor. Bundan böyle her kim, doğru yolu izlemeyi seçerse, bunu kendi lehine seçmiş olacaktır. Ve kim de sapıklığı seçerse, yine bunu kendi aleyhine seçmiş olacaktır. Ben sizin üzerinize, bir koruyucu ve işinizi yüklenici de değilim.”
Ahmet Tekin
swap_vert close
“- Ey insanlar! Toplumda hakça bir düzen gerçekleştirmeniz için Hak kitap Kur'an Rabbinizden size geldi. Kimler hidayet rehberi Kur'ân'ı, hak yolu, İslâm'ı hür iradeleriyle tercih ederek kabullenir, hak yolda sebat ederlerse, ancak kendi iyilikleri, kurtuluşları için hak yola girmiş, İslâmî hayatı yaşamış olurlar. Kimler başına buyruk davranarak hak yoldan uzaklaşır, dalâleti, bozuk düzeni, helâki tercih ederlerse, yalnızca kendi felâketlerini hazırlamış, kendileri zarara ziyana uğramış olur. Ben sizin adınıza Allah'a karşı savunma yapa-mam. Allah adına da sizin üzerinizde zor kullanamam” diye ilan et.
bk. Hak Dini Kur’an Dili, 3/442.  
Ahmet Varol
swap_vert close
De ki: "Ey insanlar! Size Rabbinizden hak gelmiştir. Kim hidayeti kabul ederse kendi yararına kabul etmiş olur; kim de sapıtırsa kendi aleyhine sapıtmış olur. Ben sizin üzerinize bir vekil değilim."
Ali Bulaç
swap_vert close
De ki: 'Ey insanlar, şüphesiz size Rabbinizden hak gelmiştir. Kim hidayet bulursa, o ancak kendi nefsi için hidayet bulmuştur. Kim saparsa, o da, kendi aleyhine sapmıştır. Ben sizin üzerinizde bir vekil değilim.'
Ali Fikri Yavuz
swap_vert close
Rasûlüm, şöyle de: “- Ey insanlar! Size Rabbinizden hak (Kur'an ve Peygamber) geldi. Artık hidayeti kabul eden, kendi nefsi için kabul etmiş olur; ve sapıklığa düşen ve kendi aleyhine (zararına) sapmış olur. Ben de sizin üzerinize vekil değilim.”
Bahaeddin Sağlam
swap_vert close
De ki: “Ey insanlar! Şüphesiz Rabbinizden size bir hakk (ve hakikat) gelmiştir. Kim doğru yolu bulursa, o kendisi için doğru yolu bulur. Kim de sapıtırsa, o kendi aleyhine sapıtır. Ve ben sizin üzerinize koruyucu değilim.
Bayraktar Bayraklı
swap_vert close
De ki: “Ey İnsanlar! Size Rabbinizden hak olan Kur'ân gelmiştir. Artık kim doğru yola gelirse, ancak kendisi için gelecektir. Kim de saparsa, o da ancak kendi aleyhine sapacaktır. Ben sizin üzerinize vekil değilim.”
Besim Atalay
swap_vert close
Diyesin ki: «Ey insanlar! Tanrınız katından size hak geldi, doğru yolu tutan kendisine tutar, sapıtan kimse de kendine yapar, ben de size vekil değilim»
Cemal Külünkoğlu
swap_vert close
De ki: “Ey insanlar! Size Rabbinizden hak (resul ve Kur'an) gelmiştir. Artık kim doğru yola girerse, ancak kendisi için girer. Kim de (Haktan) saparsa ancak kendi aleyhine sapar. Ben sizin üzerinizde (davranışlarınızdan sorumlu) bir vekil değilim.”
Cemil Said
swap_vert close
Di ki: "Ey insânlar hak size rabbinizden geldi kim hak yoluna gider ise kendi hayrı içün gider kim dalâlete sapar ise kendi ’aleyhine hareket itmiş olur. Ben sizin vekîliniz değilim."
Diyanet İşleri (Eski)
swap_vert close
De ki: "Ey insanlar! Rabbinizden size gerçek gelmiştir. Doğru yola giren ancak kendisi için girmiş ve sapıtan da kendi zararına olarak sapıtmıştır. Ben sizin üzerinize vekil değilim."
Diyanet İşleri (Yeni)
swap_vert close
De ki: “Ey insanlar, size Rabbinizden gerçek (Kur’an) gelmiştir. Artık kim doğru yola girerse, ancak kendisi için girer. Kim de saparsa ancak kendi aleyhine sapar. Ben sizden sorumlu değilim.”
Kur'an Yolu (Diyanet İşleri)
swap_vert close
De ki: “Ey insanlar! İşte size rabbinizden gerçek gelmiştir. Artık kim doğru yolu tutarsa kendi lehine bu yolu seçmiş, kim de saparsa kendi aleyhine sapmış olur. Ben sizin adınıza hareket edecek değilim.”
Diyanet Vakfı
swap_vert close
De ki: Ey insanlar! Size Rabbinizden Hak (Kur’an) gelmiştir. Artık kim doğru yola gelirse, ancak kendisi için gelecektir. Kim de saparsa, o da ancak kendi aleyhine sapacaktır. Ben sizin üzerinize vekil değilim. (Sadece tebliğ etmekle memurum).
Edip Yüksel
swap_vert close
De ki, "Ey halk, Rabbinizden size gerçek gelmiş bulunuyor. Kim yola gelirse kendisi için yola gelmiş olur, kim de saparsa kendi zararına sapar. Ben, sizden sorumlu değilim."
Elmalılı Hamdi Yazır
swap_vert close
De ki: "Ey insanlar! İşte size Rabbinizden hak geldi. Artık kim hidayeti kabul ederse kendi canı için kabul etmiş olur. Kim sapıklık ederse kendi zararına sapıklık etmiş olur. Ve ben sizin üzerinize vekil değilim."
Elmalılı Meali (Orijinal)
swap_vert close
Ey insanlar! işte rabbınızdan size hak geldi, artık hidayeti kabul eden kendi nefsi için kabul etmiş olur, sapkınlık eden de kendi aleyhine sapmış olur: ve ben sizin üzerinize vekil değilim, de
Emrah Demiryent
swap_vert close
De ki: “Ey insanlar! Size Rabbinizden hak (Kur’ân) gelmiştir. Kim hidâyeti kabul ederse kendi yararına kabul etmiş olur, kim de sapıtırsa kendi aleyhine sapıtmış olur. Ben sizin üzerinize bir vekil değilim (benim vazifem sadece tebliğdir)!
Erhan Aktaş
swap_vert close
De ki: “Ey insanlar, işte Rabb'inizden size Hakk¹ geldi. Hidayeti kabul eden, kendisi için kabul etmiş olur. Sapkınlık eden de kendi aleyhine sapmış olur. Ve ben sizin vekiliniz² değilim.
1- Doğru yolu gösteren kılavuz. 2- Sizi zorla hidayete erdirecek. Koruyucunuz, dayanağınız ve kefiliniz.  
Hasan Basri Çantay
swap_vert close
De ki: «Ey insanlar, size Rabbinizden hak gelmişdir. Artık kim hidâyeti kabul ederse o, ancak kendi fâidesi için hidâyete ermiş, kim de saparsa o da yalınız kendi zararına sapmış olur. Ben sizin başınızda bir bekçi de değilim a»!
Hayrat Neşriyat
swap_vert close
De ki: “Ey insanlar! Gerçekten size Rabbi niz den hak gelmiştir. Artık kim hidâyete ererse, o takdirde ancak kendisi için hidâyete ermiş olur.Kim de dalâlete düşerse, artık ancak kendi aleyhine dalâlete düşmüş olur. Ben sizin üzerinize (ille de îmân etmeniz için) vekil değilim!”
İhsan Aktaş
swap_vert close
De ki: “Ey insanlar, size Rabbinizden gerçekleri içeren (Kur’an) gelmiştir. Artık kim (inanarak) doğru yola girmişse, ancak kendisi için girmiş olur. Kim de (doğru yoldan) sapmışsa ancak kendi aleyhine sapmış olur. Ve ben sizin üzerinizde bir vekil (sizden sorumlu) değilim.
İlyas Yorulmaz
swap_vert close
Deki “Ey İnsanlar! Rabbinizden size gerçek doğrular gelmiştir. Sizden kim Allah’ın gösterdiği yola girmiş olursa, kendisi için doğru yola girmiştir. Kimde doğru yoldan saparsa, kendi aleyhine sapmıştır. Ben sizin sorumluluğunuzu yüklenecek değilim.”
İsmayıl Hakkı Baltacıoğlu
swap_vert close
De ki : "Ey insanlar! İşte size çalabınızdan doğru söz geldi. Artık doğru yolu tutan kendi yararına tutmuş olur. Doğru yoldan sapan da kendi zararına sapmış olur. Doğru yoldan sapan da kendi zararına sapmış olur. Ben sizin gözcünüz değilim."
İsmail Hakkı İzmirli
swap_vert close
De ki Ey nâs! Size Rabbiniz tarafından hak peygamber ve Kur/an gelmiştir. Artık kim hidayet bulursa yalnız kendisi için hidayet bulmuş olur. Kim saparsa yine yalnız kendisi için sapmış olur [¹]. Ben sizin işinize vekil değilim [²],
[1] Yani vebali kendisine ait olur.[2] İşiniz bana ısmarlanmamıştır ki sizi zorlayayım.  
İsmail Yakıt
swap_vert close
(Ey Peygamber!) De ki: “Ey insanlar! Andolsun size Rabbinizden gerçek/Kur’an gelmiştir. Kim doğru yola girerse ancak kendisi için girer. Kim de saparsa kendi aleyhine sapar. Ben sizin vekiliniz/sorumlunuz değilim.”
Kadri Çelik
swap_vert close
De ki: “Ey insanlar! Rabbinizden size gerçek gelmiştir. Kim hidayete ulaşırsa, o, ancak kendi nefsi için hidayete ulaşmıştır. Kim de saparsa, o da kendi aleyhine sapmıştır. Ben sizin üzerinizde bir vekil değilim.”
Mahmut Kısa
swap_vert close
Ey Müslüman! Şimdi, her isteyen için açık ve anlaşılır bir çağrıda bulunarakde ki: “Ey insanlar! İşte size Rabb’inizden, hakîkatin ta kendisi olan Kur’an gelmiş bulunuyor! Artık her kim doğru yolu seçerse, ancak kendi iyiliği için doğru yolu seçmiş olur; kim de Kur’an dışı yollara saparsa, o da ancak kendi kötülüğü için sapmış olur. Zira Allah, hepinize hakîkati görme yeteneği bahşetmiştir; tercih ve eylemlerinizden yalnızca kendiniz sorumlusunuz. Benim görevimse, yalnızca hakîkati güzelce duyurmaktan ibarettir. Çünkü ben sizin davranışlarınızdan sorumlu değilim. Şu hâlde:
Mahmut Özdemir
swap_vert close
De ki: “Ey İnsanlar! Gerçekten size Hakk rabbinizden geldi. Kim hidayete erdiyse, kendi lehine ermiştir. Kim de saptıysa, doğrusu kendi aleyhine sapmıştır. Ben sizin üzerinize vekîl değilim”.
Mehmet Çakır
swap_vert close
Resulüm! de ki: " ey insanlar! Rabb'iniz size gerçek dini takdim ediyor. Artık yola gelen, kendi iyiliği için gelir. Yoldan çıkan da kendine eder. Ben sizin savunma vekiliniz değilim. "
Mehmet Çoban
swap_vert close
De ki: "Ey insanlar! İşte size Rabbinizden gerçek geldi. Artık yola gelen kendisi için gelir. Yoldan sapan kendi zararına sapar. Ben sizin üzerinize vekil değilim!"
Mehmet Okuyan
swap_vert close
De ki: “Ey insanlar! Rabbinizden size elbette gerçek gelmiştir. Kim doğru yola gelirse yalnızca kendisi için gelmiş olur; kim de saparsa sadece kendi aleyhine sapmış olur. [*] Ben sizin üzerinize asla [vekil] (güven kaynağı) değilim.”
Benzer mesajlar: İsrâ 17:15, 97; Kehf 18:17; Zümer 39:41.  
Mehmet Türk
swap_vert close
(Ey Muhammed!) “Ey insanlar! Muhakkak ki, Rabbiniz tarafından size (değişmeyen gerçek doğrular olan) hak gelmiştir. Artık bundan sonra her kim bu doğru yolu kabul ederse kendisini doğrultmuş, her kim de sapkınlığa düşerse kendi kendine sapkınlığa düşmüş olur. Ve ben de artık sizin üzerinize bir vekil değilim.”de.
Muhammed Esed
swap_vert close
[EY PEYGAMBER,] de ki: “Ey insanlar, şimdi size Rabbinizden hakikat (bilgisi) gelmiş bulunuyor artık. Bundan böyle her kim ki doğru yolu izlemeyi seçerse, bunu kendi lehine seçmiş olacaktır; ve her kim ki sapıklığı seçerse, yine bunu kendi aleyhine seçmiş olacaktır. Sizin davranışınızdan sorumlu değilim ben”.
Mustafa Çavdar
swap_vert close
De ki: – Ey İnsanlar! Rabbinizden size hakikatin kaynağı olan Kuran gelmiştir. Artık kim bu Kuran ile doğru yola girerse sadece kendisi için girmiş ve kim de bundan yüz çevirip saparsa da kendi zararına sapmıştır. Zira ben, sizin vekiliniz değilim. 6/104- 105, 17/107, 18/29, 39/41
Mustafa İslamoğlu
swap_vert close
(EY NEBÎ)! De ki: “Ey insanlık ailesi! İşte size Rabbinizden hakikatin ta kendisi gelmiştir! Artık kim doğru yolu tercih ederse, hiç şüphesiz o bu tercihi kendisi için yapmış olacaktır; kim de (yoldan) saparsa, hiç şüphesiz onun sapma tercihi kendi aleyhine olacaktır: ama ben, tercihinize karşı sizi savunan biri değilim!”
Orhan Kuntman
swap_vert close
De ki: Ey insanlar, size Rabbinizden hak (Kur'an) gelmiştir, Artık kim hidayeti kabul ederse, kendi yararına kabul etmiş olur. Kim de yoldan saparsa, kendi zararına sapmış olur, ben sizin üzerinize bir bekçi değilim!
Osman Fırat
swap_vert close
De ki: "Ey insanlar, size Rabbinizden gerçek (Kur’an) gelmiştir. Artık kim doğru yola girerse, ancak kendisi için girer. Kim de saparsa ancak kendi aleyhine sapar. Ve ben sizin üzerinize de vekil değilim. "
Ömer Nasuhi Bilmen
swap_vert close
De ki: «Ey insanlar! Muhakkak ki, Rabbiniz tarafından size hak gelmiştir. Artık her kim hidâyeti kabul ederse kendi nefsi için hidâyete ermiş olur. Ve her kim dalâlete düşerse şüphe yok ki, kendi nefsi aleyhine dalâlete düşmüş olur. Ve ben sizin üzerinize bir vekil değilim.»
Suat Yıldırım
swap_vert close
De ki: “Ey insanlar! İşte Rabbiniz tarafından, hakikat size gelmiş bulunuyor. Artık kim bu gerçeği kabul eder de doğru yolu tutarsa, bunun faydası sadece kendisinedir. Her kim de bu yoldan saparsa, o da kendi aleyhine olarak sapar. Bilin ki, ben işlerinizi yönetmeyi üstüne almış biri değilim.
Süleyman Ateş
swap_vert close
De ki: "Ey insanlar, işte size Rabbinizden gerçek geldi. Artık yola gelen, kendisi için gelir; sapan da kendi zararına sapar. Ben sizin üzerinize vekil değilim!"
Süleyman Tevfik
swap_vert close
Di ki: "Ey Nâs! Size rabbiniz tarafından hak yol, (dîn) geldi, Onunla ihtidâ iden kendi nefsini hidâyete götürir ve ondan i'râz idüb dalâlete düşen de kendi nefsine dalâleti revâ görir ve ben sizin üzerinize vekîl değilim.
Süleymaniye Vakfı
swap_vert close
De ki “Ey insanlar! Bu gerçek size Rabbinizden gelmiştir. Artık kim yola gelirse kendi için gelir. Kim de yoldan çıkarsa kendi aleyhine çıkar. Ben sizin üzerinizde bir vekil[*] değilim.”
[*] Vekil: Nebiler dahil hiç kimse ve hiç birşey Allah ile kulu arasına giremez.  
Şaban Piriş
swap_vert close
De ki:-Ey İnsanlar! Rabbinizden size hak gelmiştir. Doğru yola giren sadece kendisi için girmiş ve sapıtan da kendi zararına sapıtmıştır. Ben, sizin bekçiniz değilim.
Ümit Şimşek
swap_vert close
De ki: Ey insanlar! İşte size Rabbinizden hak gelmiştir. Doğru yolu tutan kendisi için tutar; sapan da kendi aleyhine sapar. Ben ise sizden sorumlu bir vekil değilim.
Yaşar Nuri Öztürk
swap_vert close
De ki: "Ey insanlar! Şu bir gerçek ki hak size Rabbinizden gelmiştir. Artık doğruya yönelen kendi benliği için yönelir; sapan da kendi benliği aleyhine sapar. Ben sizin üzerinize vekil değilim."
Eski Anadolu Türkçesi
swap_vert close
eyit: “iy ādemįler! bayıķ geldi size ḥaķ, çalabuñuzdan. pes her kim ŧoġru yol duta, bayıķ ŧoġru yol dutar gendüzi içün; daħı her kim azdı bayıķ azar gendüsi üzere ya'nį anuñ ziyānı gendüsi üzeredür. daħı degülven ben üzerüñüze śaķlayıcı.”
Satıraltı Meal (1534)
swap_vert close
Eyit yā Muḥammed ḫalḳa: Ḥaḳ kitāb geldi size sizi yaradan Tañrıdan. Peskim hidāyet üstine olsa hidāyeti nefsi‐çündür. Daḫı kim azsa azmaz illānefsi‐çün. Daḫı men sizi ṣaḳlayıcı degül‐men, di.
Bunyadov-Memmedeliyev
swap_vert close
(Ya Rəsulum!) De: “Ey insanlar! Artıq Rəbbinizdən sizə haqq (Qur’an və Peyğəmbər) gəlmişdir. Doğru yolu tutan özünə savab, doğru yoldan azan isə özünə günah qazanar. Mən sizə zamin deyiləm!”
M. Pickthall (English)
swap_vert close
Say: O mankind! Now hath the Truth from your Lord come unto you. So whosoever is guided, is guided only for (the food of) his soul, and whosoever erreth erreth only against it. And I am not a warder over you.
Yusuf Ali (English)
swap_vert close
Say: "O ye men! Now Truth hath reached you from your Lord! those who receive guidance, do so for the good of their own souls; those who stray, do so to their own loss: and I am not (set) over you to arrange your affairs."(1490)
1490 The Furqan, the Criterion between right and wrong, has been sent to us from Allah. If we accept guidance, it is not as if we confer favours on those who bring us guidance. They suffer unselfishly for us, in order that we may be guided for our own good. On the other hand, if we reject it, it is our own loss, We have a certain amount of free will, and the responsibility is ours and cannot be shifted to the Teachers sent I by Allah.  
Muhammed Hüseyin (R.A.)
play_arrow bookmark save_alt more_vert
  • content_copyÂyeti Kopyala
  • linkLinki Kopyala
  • photo_cameraGörüntü Oluştur
  • videocamVideo Oluştur
قُلْ
de ki
يَٓا اَيُّهَا
ey
النَّاسُ
insanlar
قَدْ
and olsun
جَٓاءَكُمُ
size gel- miştir
الْحَقُّ
hak
مِنْ رَبِّكُمْۚ
Rabbinizden
فَمَنِ
artık kim
اهْتَدٰى
hidâyete ererse
فَاِنَّمَا
işte ancak
يَهْتَد۪ي
hidâyete erer
لِنَفْسِه۪ۚ
kendisi için
وَمَنْ
ve kim
ضَلَّ
dalâlete düşerse
فَاِنَّمَا
işte ancak
يَضِلُّ
dalâlete düşer
عَلَيْهَاۚ
kendi aleyhine
وَمَٓا اَنَا۬
ve ben değilim
عَلَيْكُمْ
sizin üzeri- nize
بِوَك۪يلٍۜ
bir vekil
De ki: "Ey insanlar! Andolsun ki size Rabbinizden Hak (olan bu Kur'ân) gelmiştir. Artık kim hidâyete ererse ancak kendisi için hidâyete ermiş olur. Kim de dalâlete düşerse o da ancak kendi aleyhine dalâlete düşmüş olur ve ben sizin üzerinize vekil değilim (sizin yaptıklarınızdan sorumlu değilim)."
قَالَ
Fiil-I
ق و ل
Dedi, buyurdu, söyledi
يَا
Nida edatı
يَا
Ey!
اَيُّهَا
Edat
اَيُّهَا
Ey! (Bir hitap biçimidir)
نَاس
İsim
ن و س
İnsanlar
قَد
Edat
قَد
Katiyen, muhakkak, doğrusu, hakikaten, kesin olarak, andolsun
جَاءَ
Fiil-I
ج ي ا
Geldi, ortaya çıktı, meydana geldi
حَقّ
İsim
ح ق ق
Hakk (Allah'ın esması, ismidir. Hakk olan, gerçek olan demektir), hak, hakkını verdi, hakiki, gerçek, hakikat
مِن
Harf-i cer
مِن
-den, -dan
رَبّ
İsim
ر ب ب
Rabb (Allah'ın esması, ismidir. Rahmetiyle terbiye eden demektir), efendi
مَن
Şart edatı
مَن
Kim, kimdir, kimse
اِهْتَدٰى
Fiil-VIII
ه د ي
Hidâyete erdi, doğru yolu buldu, maksadına ulaştı, muvaffak oldu
اِنّ
Edat
اِنّ
Şüphesiz, kesinlikle, muhakkak, elbette, gerçekten, zira, çünkü, doğrusu, daima. Cümledeki bilgiyi pekiştirmek için kullanılır.
اِهْتَدٰى
Fiil-VIII
ه د ي
Hidâyete erdi, doğru yolu buldu, maksadına ulaştı, muvaffak oldu
نَفْس
İsim
ن ف س
Kendi, kendisi, nefis, can
مَن
Şart edatı
مَن
Kim, kimdir, kimse
ضَلَّ
Fiil-I
ض ل ل
Saptı, şaşırdı, dalâlete düştü, kayboldu, boşa gitti, yanıldı
اِنّ
Edat
اِنّ
Şüphesiz, kesinlikle, muhakkak, elbette, gerçekten, zira, çünkü, doğrusu, daima. Cümledeki bilgiyi pekiştirmek için kullanılır.
ضَلَّ
Fiil-I
ض ل ل
Saptı, şaşırdı, dalâlete düştü, kayboldu, boşa gitti, yanıldı
عَلَى
Zamir
عَلَى
Üzerinde, hakkında, karşı, dolayı, -a, -e
مَا
Zamir
مَا
Ne, şey, geçmiş zamanın olumsuzluk eki
اَنَا
Zamir
اَنَا
Ben
عَلَى
Zamir
عَلَى
Üzerinde, hakkında, karşı, dolayı, -a, -e
وَكِيل
İsim
و ك ل
Vekîl (Allah'ın ismi, esmasıdır. Her konuda güvenilmesi gereken tek zat demektir), vekil