Yâsîn Sûresi 74. Ayet Meali

Ayette kastedilen “Allah’la beraber başka ilahlar”; hayali güçler, çaput bağlanan ağaçlar, yatırlar, tanrılaştırılan kişiler, azizler, para, mal mülk, makam, evlat vb.dir. Bunun acı örneklerine maalesef günümüzde çok sık rastlanılmaktadır. Küçücük bir dünya menfaati için dininden taviz verenler, başkalarına tanrısal nitelikler yükleyerek onlardan medet umanlar, makam ve mansıp için kul köle olmaya hazır olanlar, derdine yatırda derman arayanlar; hastalığına şifa bulmak, seçimi kazanmak, imtihanda başarılı olmak, müşteri çekmek, para kazanmak, iyi bir makama gelmek, gelinen makamda kalmak ve başarılı olmak için türbelere akın edenler, ağaçlara çaput bağlayanlar; mal için, evlat için her şeyini feda edenler, her türlü yolsuzluğa, hırsızlığa başvuranlar bu ayeti düşünerek hayatlarını sorgulamalı.  

1- Günümüz Müslümanları(!) tıpkı müşrikler gibi şefaat inancı çerçevesinde ve Allah'ın seçkin kulları olduğuna inanılan kimseler bağlamında Allah'ın yanı sıra yardım umdukları birçok ilah edinmiş bulunmaktadırlar; Mürşit, evliya, şeyh, efendi, üstat, alim vb. unvanlı kimseler, Allah'ın yanı sıra yardım umulan ilahlardır.  

(*) Ayette kastedilen “Allah’ın yanı sıra ilahlar”; hayali güçler, çaput bağlanan ağaçlar, kabirler, yatırlar, ilahlaştırılan kişiler, azizler vb. dir. Bunun acı örneklerine maalesef günümüzde çok sık rastlanılmaktadır. Küçücük bir dünya menfaati için dininden taviz verenler, başkalarına tanrısal nitelikler yükleyerek onlardan medet umanlar, makam ve manfaat için kul köle olmaya hazır olanlar, derdine mezarda, yatırda derman arayanlar, hastalığına şifa bulmak, imtihanda başarılı olmak için ağaca çaput bağlayanlar bu ayete giderek hayatlarını sorgulamalı. (C. Külünkoğlu Meali 74. Ayet Açıklaması) İşte bunları yapanlar, Allah ile arasına koyduğu şeyi, ulu varlık sayar, her yerde hazır olduğuna, kendini gördüğüne ve Allah’ın yanında onun vekili olup şefaat/aracılık edeceğine inanırlar. Akılsızlık, şükürsüzlüğe ve şirke sürükleyen bir psikolojidir. Bu akılsızlık öyle bir hâl alır ki kendisine kesinlikle bir faydası olmayan, zarar vermeye muktedir olmayan, bu nedenle yardım da edemeyecek şeylerden medet ummayla sonuçlanır.  

23 “Başka tanrılar/ilahlardan kasıt; cansız olanlar anlamında putlar; canlı olanlar anlamında ise, ilahlaştırılan/tanrılaştırılan kişiler; melekler, peygamberler, veliler/azizler, şeyhler, şıhlar. Ayrıca hayali güçlerle, taparcasına bağlı oldukları zenginler, otoriteler, liderler vb. anlaşılabilir.  

1 Aslında o ilâhların kendilerine yardım etmeyeceklerini bildikleri halde, ilâhlar edinmelerinin ve o ilahlarını sıkı sıkıya korur gibi görünmelerinin esas sebebi; kendi hayatlarına karışan bir ilâh istemediklerinden ve o ilahları bir sömürü aracı olarak kullanmalarından dolayıdır.  

43 Yahut: “Allah’la beraber başka ilahlar”. Her iki halde de bu ifade, bilinçli olarak tapınılan nesneleri -putlar, muhayyel üstün güçler, ilahlaştırılan kişiler, azîzler vb.- ve bilinçli olarak “tapınılmayan”, fakat neredeyse taparcasına saygı ve bağlılık gösterilen iktidar/otorite, zenginlik veya “şans” gibi soyut kavramları anlatır. Kur’an’da bu vb. bağlamda kullanılan ittehazû fiili (lafzen, “kendileri için kabul ettiler” [veya “etmektedirler”]) özellikle işaret edilen geniş anlam demetine tam uygun düşmektedir, çünkü kişinin bir şeyi -ister somut isterse soyut nitelikte olsun- kendi özel faydası veya zevki için kullanması anlamını taşımaktadır.