Yâsîn Sûresi 69. Ayet Meali

(2)“Kur’ân-ı Hakîm, nihâyetsiz parlak, yüksek hakīkatleri câmi‘ olduğundan, şiir hayâlâtından müstağnîdir(uzaktır). Evet Kur’ân-ı Mu‘cizü’l-Beyân’ın (ifâdesi dahi mu‘cize olan Kur’ân’ın) (...) manzum (şiir) olmadığının diğer bir sebebi de budur ki: Âyetlerinin her bir necmi (yıldız gibi her bir âyeti), vezin (ölçü) kaydı altına girmeyip, tâ ekser âyetlere bir nevi‘ merkez olsun ve kardeşi olsun ve mâbeynlerinde (aralarında) mevcud münâsebet-i ma‘neviyeye (ma‘nevî alâkalara) râbıta (bağ) olmak için, o dâire-i muhîta (geniş dâire) içindeki âyetlere birer hatt-ı münâsebet (birer irtibat hattı) teşkîl etsin. Güyâ serbest her bir âyetin, ekser âyetlere bakar birer gözü, müteveccih (yönelmiş) birer yüzü var. Kur’ân içinde binler Kur’ân bulunur ki, her bir meşreb(husûsî ahlâk) sâhibine birisini verir. (...) وَماَ يَنْبَغ۪ي لَهُ [(Bu) ona yaraşmazdı da] sırrını da bununla anla ki: Şiirin şe’ni (gereği); küçük ve sönük hakīkatleri, büyük ve parlak hayâllerle süslendirip beğendirmek ister. Hâlbuki Kur’ân’ın hakīkatleri; o kadar büyük, âlî (yüksek), parlak ve revnakdârdır (güzeldir) ki, en büyük ve parlak hayâl, o hakīkatlere nisbet edilse, gāyet küçük ve sönük kalır.” (Sözler, 13. Söz)  

(*) Dirilik ve hayatta olmak öncelikle maddîdir. Madden hayatta olmayan zaten uyarılmaz. Zira uyarılmaya ihtiyaç duymaz. Ölü olanın imtihanı sona ermiştir. Uyarıları yerine getirmesi akıl ve mantık dışı olduğundan ölen birine Kurân’daki emir ve yasaklar okunmaz. Bu nedenle Hz. Peygamberin mezar başında ölülere Kur’an okuduğuna dair tek bir sahih rivâyet yoktur. Uyarılar yaşayanlar için hayatî önem taşımaktadır. Peki, hayat sahiplerini uyardık bunlardan kime uyarı fayda verir? Zikre tâbi olarak gayb ile Rahman’dan huşu duyanlara uyarı fayda verir. Yani hakikat diye bir derdi tasası olan, sorumluluk sahibi insanlığı ve vicdanı henüz ölmemiş muttakîlere uyarı fayda verir. (Bkz. Yasin:11- Bakara:2) (Kurandan Hayata)  

21 Krş. Hâkka, 69/41  

Bu iki ayet, Kur’an’ın ve elbette yâsîn’in dirilere, diri kalmak isteyenlere okunması gerektiğinin apaçık delilidir. Kur’an’ın bir ismi de [ruh] olduğu için, onun gönderiliş amacı ve hedefi, canlılığı hayata dönüştürmesidir. Kur’an hayat kitabı olması nedeniyle hayatta olanlara okunmalıdır. Hayata okunan Kur’an hayata dokunması ve hayatı ilmek ilmek dokuması istenen kitaptır. Hz. Muhammed’in hadislerinde Yasîn’in “ölülere kıraat edilmesi”nden söz edilmesinde de önce okunan metnin [kıraat] edilmesi yani anlaşılarak okunması istenmektedir; ardından “ölüler” ifadesi ile kastedilen de ruhunu inkâr vs. inanç bozukluklarıyla ölüme terk eden kişilerdir. Ruhunu manen ölüme terk edenler bir adı da [rûh] olan Kur’an ile dirileceklerini bilmelidir; onun hayattakileri uyarmasının da bundan başka anlamı olmasa gerektir. Manevi olarak ölü olan ve vahiy ile diriltilen insanla ilgili benzer mesaj: En‘âm 6:122.  

1 Biz o Peygambere şiir öğretmedik onun söyledikleri bir şiir değildir. Kur’an’ın lâfzan da manen de şiir olmadığı açıktır. Bir kere Kur’an’ın nazmında şiir nazmının vezin ve kafiyesi yoktur. Mana bakımından ise şiir, hakikat olup-olmadığı aranmaksızın sadece hoşlandırmak, tiksindirmek, coşturmak veya küstürmek gibi hislere hitap eden hayal mahsulü kuruntulara, hissiyat oyunlarına dayanır. Kur’an ise hakkın sırat-ı müstekîmine irşad eden hikmetler, hükümler ile irfan nuru, hidayet rehberi bir yadigâr-ı ilâhîdir. Fakat kâfirlerin birçokları onu bir şiir gibi mülâhaza etmek ve ettirmekte ısrar ettikleri ve bu suretle Peygamberi bir şâir gibi tanıtmak istedikleri sebebiyle Allahu Teâlâ: “Biz o (Peygambere) şiir öğretmedik. (Zâten) onun buna ihtiyacı da yok.” buyuruyor. Ne Peygamberlik makamına şairlik yaraşır, ne de Kur’an-ı Kerim’e şiir demek. O Kur’an sadece bir zikir, tamamen Allah tarafından bir va’z ve irşat ve bir Kur’an-ı Mübîndir. İbadetlerde ve ibadethanelerde okunacak Kelâmullahtır. (Elmalılı)  

38 Bu pasaj, surenin ilk ayetlerinde değinilen konuyu, yani Kur’an’ın vahyi konusunu ele almaya devam etmektedir. 26:224’de olduğu gibi, burada da, Muhammed (s)’in düşmanlarının, gerek yaşadığı dönemde gerekse sonraki dönemlerde, o’nun ilahî vahiy olarak sunduğu şeyin gerçekte kendi şiirsel hayal gücünün bir ürünü olduğu şeklindeki iddialarına değinilmektedir. Burada, şiir -özellikle Arap şiiri- ile Kur’an’da somutlaşan ilahî vahiy arasındaki temel farklılığa dikkat çekmek suretiyle bu iddia reddedilmektedir: şiirde anlam, dilin müzikalitesi ve ritmi karşısında genelde ikinci derecede kalırken Kur’an’da tam tersi geçerlidir. Çünkü Kur’an’da, kelimelerin seçimi, sesleri ve cümle içindeki konumları -ve dolayısıyla melodisi ve ritmi- daima kasdedilen anlamın destekleyicisi niteliğindedir. (Karş. ayrıca 26:225 ve ilgili not 100.)39 Mübîn sıfatının bu bileşik karşılığı için bkz. sure 12, not 2. Yukarıdaki ifade, lafzen, “bir uyarı ve öğüt ve ... [ilahî] bir hitabe” şeklinde çevrildiğinde, burada kullanılan ve bağlacı, 15:1’de olduğu gibi, Kur’an’ın ilahî vahiy sürecinin bir unsuru olduğuna işaret eder.  

[3974] Zamir Kur’an’ı da gösterebilir. [3975] Nebi’ye yönelik “şair” (21:5) ve Kur’an’a yönelik “şiir” iddialarını red. Bunun gerekçesini anlamak için o günün şairinin kâhinle, şiirinin de kehanetle iç içe geçtiğini bilmek gerekir. Cahiliyye insanı, cinlerin Allah ile nesep bağına sahip olduğunu düşünür, şiiri şairle cin arasındaki alışverişin ürünü olarak görürdü (37:158). Bu yüzden melek-rasul ilişkisini, cin-şair ilişkisiyle özdeş sandılar (Krş: 26:221). [3976] Zımnen: Şiir gibi hisse değil akla hitap eden vahiy, “düşünen bir topluma” ithaf edilmiştir.  

(Çünkü "Şairlere gelince, onlara da azgınlar uyar." -Şuara/224- beyanları uyarınca peygamberlik makamına şairlik yakışmaz)  

[*] Zikir, doğru bilgi demektir. Kur'ân'daki bütün bilgiler doğru olduğu için Allah ona zikir adını vermiştir. Kur'ân kelimesi ise hem son Kitabın ismi hem de o kitaptaki hükümlere ulaşmayı sağlayan ayet kümeleri anlamına gelir.  

4015 Cf. 26:224 and n. 3237. Here "Poetry" is used as connoting fairy tales, imaginary descriptions, things futile, false, or obscure, such as decadent Poetry is, whereas the Qur'an is a practical guide, true and clear.