Tûr Sûresi 4. Ayet Meali

Dördüncü kat gökte, Kâbe'nin tam hizasındaki mabet. Kâbe'dir diyenler de olmuştur.  

[585] Tûr sûresi hakkında genel bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XVIII, 307.[586] Yemin edilen bu altı varlık hakkında geniş bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XVIII, 309-312.  

“Beyt-i Ma’mur”, ifadesiyle yedinci kat gökte meleklerin ziyaretgâhı olan bir makam, yahut Kâ’be kastedilmektedir.  

 Yemin edilen Tûr; Medyen’de Hz. Musa’nın ilâhî hitaba mazhar olduğu dağdır. Kitaptan maksat, Tevrat, Kur’an veya levh-i mahfuzdur. Beyt-i Ma’mûr ise Kâbe veya semada meleklerin tavaf ettiği makamdır.  

1- Kâbe.  

[7] Hacıların çoğalmasıyle mâmur olan Kabe i Mükerreme  

1 Beyt-i Ma’mûr’dan kasıt Kâbe’dir. Aynı zamanda Hak katındaki mescittir diyenler de vardır. “Mescid-i Aksâ” (=En uzak mescit)  

[Tûr] kelimesi “dağ” demektir. Burada kastedilen, Hz. Musa’nın vahiy aldığı Sînâ Dağı olabilir. Ayetteki kitap ise “Kur’an” olmalıdır. [Beyt-i Ma’mûr] “bakımlı ev” ifadesi, göklerde bulunan ve “her gün pek çok meleğin tavaf ettiği veya [arş]ın hizasında bulunan [es-surrâh] adlı özel bir ev” veya “Kâbe” olduğu ifade edilmektedir. Amacın Kâbe olduğu görüşünü tercih ettiğimizi belirtmek isteriz.  

1 Beyt’ül-Ma’mur: Ma’mûr, bayındır, bakımlı ev demektir. Müfessirler bu Ayet-i Kerime’de sözü geçen Beyt’ül-Ma’mûr’u genellikle, “yedinci kat semada, Kâbe’nin üst hizasında bulunan bir ev” olarak tefsir etmişlerdir. Ve “onu günde yetmiş bin melek namaz kılmak ve tavaf etmek için ziyaret eder ve kıyamete kadar da bir daha geriye dönmezler” demişlerdir. (İbnu Kesîr, Elmalılı, Beydâvî). Hasan el-Basrî de: “Bu beyt’ten kastedilenin Kâbe olduğunu, Allah’ın onu her sene pek çok kişi ile mamur kıldığını, bir yerin mamur olmasının ise geleni ve gideninin çok olup güzel bakılması manasından mecaz olduğunu” söylemiştir. Mirac’la ilgili meşhûr hadiste de Beyt’ül-Ma’mur’dan bahsedilir. (Buhârî) Tasavvuf ekolleri, Beyt’ül-Ma’mûr’u, "müminin kalbi" olarak anlamaya çalışarak tüm konularda olduğu gibi bunu da sulandırmışlardır. En doğrusunu Allah bilir.  

3 Bu, insan bilincinin şafağından bugüne kadar insanların -çoğu zaman bulanık şekilde de olsa- Allah’ın varlığını devamlı olarak kavradıkları ve O’nun peygamberlerine bahşettiği sürekli ve doğrudan vahyin telkiniyle ve ibadet yoluyla O’na daha çok yaklaşmaya çalıştıkları gerçeğinin bir temsîlidir. Bu nedenle Beydâvî, el-beytu’l-ma‘mûr ibaresini müminin kalbinin mecazî ifadesi olarak değerlendirir.  

[4743] Yani: “Ziyaretçilerle şenlenip mamur olan Beytullah”. Veya Allah’ın insanı kalfalığına (halife) tayin ettiği ve imar etmesini istediği “yeryüzü” misafirhanesi. Bu ifade benzer içerikteki Tîn sûresinin ilk âyetleri ışığında “Kâbe” olarak anlaşılabilir. Hac dışındaki Kâbe ziyaretine insanı ma’mur ettiği ve insanla ma’mur olduğu için “umre” adı verilmiştir. Hz. Ali bunun Kâbe’nin semadaki aslı olduğu yorumunu yapmıştır (Taberî). Mü’min kalbinin mecazi ifadesi olarak da yorumlanmıştır (Beydavî). Hz. Ali’nin yorumu, farklı yorumlara konu olmuştur. Bu hoş yorumlardan birine göre, Hz. Âdem ‘cennette’ meleklerin el-Beytu’l-Ma’mur’u tavaf ederken yaptıkları tesbihatı işitiyordu. Cennetten kovulunca buna hasret kaldı. Bu hasreti dayanılmaz bir noktaya ulaşınca dua etti. Allah ona, semadaki Kâbe’yi yeryüzünde temsil eden bir “ev” yapmasını emretti. Bu evin yeri ise “yeryüzünün göbeği”, yani insan soyunun ilk konuk edildiği yerdi. Hz. Âdem’in hasreti dindi. Bu yüzdendir ki hac ibadeti, bir gurbete çıkış değil sılaya dönüş olarak anlaşılmalıdır. Kâbe’yi ziyaret, insan için bir tür baba ocağını, ana kucağını ziyaret anlamı taşır (Bkz: 3:97).  

(Bir Hadiste: "Yedinci kat gökte bir ev vardır ki ona "Ma’mur" denilir, Kâbe’nin hizasındadır" buyurulmuştur.)  

Beyt-i Ma’mûr: Devamlı surette ziyaret edenlerle şenlenen Kâbe’dir. Birçok müfessire göre ise Hz. Peygamber (a.s.)’ın miraç gecesi gördüğü, gök ahalisi tarafından devamlı tavaf, ziyaret ve ibadet mahalli olan bir mâbed kasdedilmektedir. Her ikisini de kapsayabilir.  

[*] Yedinci kat semada bulunan kabedir. Melekler insanlar gibi Beyt-i Mamurun çevresinde tavaf eder. Mekkede bulunan Kabe, Beyt-i Mamurun izdüşümüdür.  

(1) Şenlendirilmiş ev. Sürekli ziyaret edilen Kâbe. Veya Peygamberimizin Miraç gecesinde gördüğü, melekler tarafından sürekli ziyaret edilen ev. (Buhârî, Bed’ü’l-Halk: 6.)  

5039 See the last two notes. (3) "The much-frequented Fane" (or House) is usually understood to mean the Ka'bah, but in view of the parallelism noted in the last note, it may be taken generally to mean any Temple or House of Worship dedicated to the true God. It would then include the Tabernacle of the Israelites in the wilderness, the Temple of Solomon , the Temple in which Jesus worshipped, and the Ka'bah which the Prophet purified and rededicated to true worship. These would be only illustrations. Other concrete places of worship would be included, and in a more abstract meaning, the heart of man, which craves, with burning desire, to find and worship Allah. The Fane is "muchfrequented" as there is a universal desire in the heart of man to worship Allah, and his sacred Temples draw large crowds of devotees.