Tevbe Sûresi 24. Ayet Meali

1- Öz veri ile gayret göstermek, çaba harcamak, imkanlarını seferber etmek, Allah yolunda mücadele etmek/ savaşmak.  

(1)Abdullah b. Ömer (ra) bir rivâyetinde diyor ki: “Resûl-i Ekrem Efendimiz (asm)’dan işittim ki: ‘Bir malı veresiye olarak satıp da, sonra bu satılan şeyi bedelinden daha az bir fiyatla geri satın aldığınız vakit ve ineklerin kuyruklarına yapışıp zirâate râzı olarak cihâdı terk ettiğiniz zaman, artık size ancak kendi dînine geri dönünce kaldıracağı bir zilleti Allah-ü Teâlâ başınıza yükler!’ buyurdular.” (İbn-i Kesîr, c. 2, 132)  

(*) Yahut: “buyruğunun yerine gelmesini sağlayıncaya kadar”. Bu ifade, Hesap Günü’nü ya da -daha muhtemeldir ki- kısır çıkar kaygılarını ahlakî değerlerin üstünde tutan toplumların kaçınılmaz yozlaşmalarını, çöküşlerini işaret ediyor olabilir. Ve daha önemlisi, bu ayet, soy ve kan bağına, ırk asabiyetine, ırk düşkünlüğüne toplumsal davranışları belirleyen temel öğe olarak bakan görüş ve eğilimleri reddetmekte ve bir müminin -bireysel ve toplumsal- hayatını üzerinde yükselteceği tek sağlam ve meşru temel olarak dünya görüşünü, hayat görüşünü “Allah ve Resulü’ne bağlılık ve Allah yolunda cihad/üstün çaba göstermek” olarak öne çıkarmaktadır. (M. Esed. Ayet Açıklaması) Gerçek Müslüman servet, ticaret, mal, mülk sahibi olabilir. Güzel konaklarda oturabilir. Fakat bunları hiçbir zaman kalbine yerleştirmez. Hele hele Allah’tan, Allah yolundan ve O’nun yolunda cihad etmekten daha önemli hale getirmez. (S. Yıldırım Meali Tevbe-24. Ayet Açıklaması)  

[1] Bundan dolayı küffar ile ihtilât olunacaksa.[2] Azabını, veya feth-i Mekke'ye muntazır olun.  

7 Bu ayete göre İslam toplumunu Allah yolundan çıkaran onları dünyevi menfaatlerinden alıkoyan şeyler bunlardır. İşte toplum bu şekilde yozlaşmış olacağından kendi sonunu kendi hazırlamış oluyor. Bu da onların yoldan çıktığını ve Allah’ın cezalandırmasını hak ettiğini gösterir.  

Burada geçen “emir”den maksat, Yüce Allah’ın “azap emri”dir.,Bu ayet müslümanlara bir sevgi ahlakı öğretmekte, Allah sevgisinin önüne başka sevgileri geçirmemek gerektiği mesajını içermektedir. Bu ayet Mücâdele 58:22 ve Mümtehine 60:1. ayetlerle birlikte okunmalıdır.  

1 Yani bu sevmeniz, Allah’a şirk derecesine varmamalı, Allah’ı sever gibi olmamalıdır. Konu ile ilgili olarak Bk. (Bakara: 165 ve dipnotu)2 Yani siz, böylece cihadı terk etmekle Allah’a kulluktan çıkmış, görevlerinizi yapmamış bir takım fasıklar olacağınız için; artık her türlü helâke ve cezâya hazır olun.  

32 Yahut: “buyruğunun yerine gelmesini sağlayıncaya kadar”. Bu ifade, Hesap Günü’nü ya da -daha muhtemeldir ki- kısır çıkar kaygılarını ahlakî değerlerin üstünde tutan toplumların kaçınılmaz yozlaşmalarını, çöküşlerini işaret ediyor olabilir. Ve daha önemlisi, bu ayet, soy ve kan bağına, ırk asabiyetine, ırk düşkünlüğüne toplumsal davranışları belirleyen temel öğe olarak bakan görüş ve eğilimleri reddetmekte ve bir müminin -bireysel ve toplumsal- hayatını üzerinde yükselteceği tek sağlam ve meşru temel olarak dünya görüşünü, hayat görüşünü (“Allah ve Rasûlü’ne bağlılık ve Allah yolunda cihad/üstün çaba göstermek” olarak) öne çıkarmaktadır.  

[1423] Lugavî açıdan âbâ’, sadece “babaları” değil, anneler, dedeler ve amcaları da kapsar. Bu nedenle bunlar ayrıca zikredilmemiştir (Krş: Râğıb). [1424] Sevgide en büyük hak, En Büyük Olan’ın hakkıdır (Bkz: 2:165). Ölümsüz sevgi, ölümsüzün sevgisidir. [1425] el-Fasikîn; bu bağlamda ve daha bir çok yerde “sorumlu davrananlar” anlamına gelen el-müttakinin karşıtı olarak “sorumsuz davrananlar” biçiminde çevrilmiştir.  

Gerçek Müslüman servet, ticaret, mal, mülk sahibi olabilir. Güzel konaklarda oturabilir. Fakat bunları hiçbir zaman kalbine yerleştirmez. Hele hele Allah’tan, Allah yolundan ve O’nun yolunda cihad etmekten daha önemli hale getirmez. Bununla beraber Ebu’s-suûd Efendinin dediği gibi bu âyette öyle bir tehdit vardır ki: Allah’ın hususî lutfuna mazhar olmayan hiç kimse bundan kurtulamaz.  

[2] Bundan evvelki âyet-i kerîme nâzil oldukda İslâm oldukları halde hicret itmeyenler: "Eğer hicret ider isek müşrikler emvâlimizi zabt ve müsâ'adere iderler, ticâretimiz elimizden gider, evlerimiz yıkılır, evlâd ve 'ıyâlimizden hısım, ve akrabâdan ayrılırız. Onun içün hicret itmiyoruz" didiler. Bu âyet-i kerîme ile onlara cevâb virilmişdir.  

[*] إِنَّمَا أَمْرُهُ إِذَا أَرَادَ شَيْئًا أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ  

(6) Sayılan şeyler, insanın yaratılış itibarıyla düşkün olduğu şeylerdir. Bütün bunlar, Allah’tan gelen birer nimet olarak görüldüğü ve şükrü yerine getirildiği takdirde, hiç kuşkusuz, bunların sevilmesi de insanı Rabbinin hoşnutluğuna ulaştıracak bir vesile olur. Ancak bu sevginin Allah için olup olmadığını belirleyecek olan ölçü, onları Allah’ın buyruk ve yasaklarının önüne geçirmemektir. Aksi takdirde, 2:165’te de geçtiği gibi, Allah sevgisine denk tutulan bir sevgi ortaya çıkabilir. Şu da unutulmamalıdır ki, âyetin söz konusu ettiği sevgi, insanın ister istemez kalbinde hissettiği bir duygu değil, davranışlarında ortaya çıkan tercihleridir; yani, iki şık arasında seçme durumunda kalan insanın, bu tercihini Allah ve Resulünün emirleri ile Allah yolunda cihad yönünde mi, yoksa dünya nimetleri yönünde mi kullandığı önemlidir.  

1272 Man's heart clings to (1) his own kith and kin-parents, children, brothers and sisters, husbands or wives, or other relatives, (2) wealth and prosperity, (3) commerce or means of profit and gain, or (4) noble buildings, for dignity or comfort. If these are a hindrance in Allah's cause, we have to choose which we love most. We must love Allah even if it involves the sacrifice of all else. 1273 If we love our earthly ties and comforts, profits and pleasures, more than we love Allah, and therefore fail to respond to Allah's cause, it is not Allah's cause which will suffer. Allah's purpose will be accomplished, I with or without us. But our failure to respond to His will must leave us spiritually poorer, bereft of grace and guidance: "for Allah guides not the rebellious". This is of universal application. But it was strikingly illustrated in the case of those faithful ones who obeyed the Prophet's call, left the comfort of their homes in Makkah and suffered exile in Madinah, gave up their trade and their possessions, strove and fought for Allah's cause, sometimes against their own kith and kin or their own tribesmen who were enemies of Islam. They won through. Others were not prepared for such sacrifice, but their failure did not stop the accomplishment of Allah's plan and purpose.