Tegâbun Sûresi 11. Ayet Meali

bk. Kur’an-ı Kerim, 57/22.  

[649] Musibetin kaynağı hakkında geniş bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XIX, 345-346.  

 Allah’ın, ilmi, iradesi ve takdiri olmadan insana hiçbir musibet gelmez. Fakirlik, hastalık, ölüm ve üzüntü gibi sıkıntıların Allah’ın takdiriyle olduğuna inanan kimse bu musibetleri sabır ve metanetle karşılar.  

(*) Not: Bazı tefsirlerde de geçtiği gibi buradaki Allah’ın izni, Allah’ın ilmi demektir. Yani kâinatta cereyan eden her şey Allah’ın sınırsız bilgisi dâhilinde gerçekleşmektedir. Aşağıdaki tefsir metinlerine de bakılabilir. Ayrıca eğer bu izin ifadesinden kasıt yüce Allah’ın emri, onayı ve takdiri ise, o zaman zulüm, şirk, inkâr, küfür, günah ve isyan gibi kötülükler de haşa Allah’ın onay ve iradesiyle vuku bulmaktadır. Hâlbuki bunların hiçbiri için ne yüce Allah’ın onayı vardır ne de hüküm ve iradesi vardır. Yüce Allah bundan münezzehtir. Demek, buradaki Allah’ın izninin anlamı, aşağıdaki tefsirlede de geçtiği gibi bazı âlim ve müfessirlerin görüşlerine göre yüce Allah’ın sınırsız bilgisi demektir. Yine Müfessir İbn Aşür de (التحرير والتنوير) adlı tefsirinde bu musibet için; müşrikler tarafından Müslümanlara dokunan kötülüklerdir ve burada Allah Müslümanlara teselli vermek için olup bitenlerin tamamı Allah’ın sınırsız bilgisi dâhilde olduğunu ve hiçbir şey ondan gizli olmadığını bildirerek, müşriklerin eziyetlerine karşı sabretmeleri istemektedir’’şeklinde olduğunu söylüyor. (الله اعلم) وقيل: معناه بعلم الله أي لا يصيبكم مصيبة إلا والله عالم بها. (مجمع البيان في تفسير القرآن - الطبرسي) وقيل: إلا بعلم الله (الجامع لاحكام القرآن – القرطبي - فتح القدير - اللباب في علوم الكتاب) وقال بعضهم: {بِإِذْنِ ٱللَّهِ} يعني: بعلم الله (تأويلات أهل السنة – الامام ماتريدي). ويجوز ايضاً ان يكون المراد بالأذن - ها هنا - العلم، فكأنه قال لا يصيبكم من مصيبة إلا والله تعالى عالم بها. (التبيان الجامع لعلوم القرآن - الطوسي) أقول : والقول الصحيح والصواب هو أن يكون الاذن في هذه الاية بمعني العلم ,لان فى المصائب ما هو ظلم، وما هو شرك وما هو كفر وما هو عصيان و غير ذلك ,والله لا يأذن فى الظلم، والشرك والكفر والعصيان ,لان هذه لا يحسن فى الحكمة، ولايوافق عدل الله ورحمته (الله اعلم) فالمراد: المصائبُ التي أصابت المسلمين من معاملة المشركين فأنبأهم الله بما يسليهم عن ذلك بأن الله عالم بما ينالهم (التحرير والتنوير)  

4 “İzin” bilindiği üzere, tasdik etmek, onaylamak demektir. Allah’ın koyduğu yasalara göre, bir olayın, bir musibetin meydana gelmesinin sebepleri oluşmuşsa ve Cenab-ı Hak da onaylamışsa o olay vuku bulur. İşte insanın başına gelen musibetler de böyledir. Musibetlerin gerçekleşme sebepleri oluşmuş demektir. Kişi söz inanç ve fiilleriyle bu sebeplerin oluşmasını sağlar. Yani bir nevi kendisi belâyı bu halleriyle talep etmiş olur. Allah da onaylar. Onun için herkes, başına gelen musibetlerde kendi hatasını görüp anlamalıdır. Krş. Şûrâ, 42/30  

Bu ayette her şeyin Yüce Allah’ın belirlediği yasalara göre şekillendiği belirtilmektedir.,Hidayetle ilgili ayetler bu ayet ışığında anlaşılmalıdır.  

1 Gerek kâfir, gerek Müslüman, bir kişi veya grubun başına, gelen her hangi bir musîbet, kesinlikle Allah’ın izniyledir. Yani Allah’ın izni olmadıkça, hiç kimsenin istemesiyle, kimseye bir musîbet kesinlikle ulaşmadığı gibi, yok da olmaz. Eğer birileri Allah’ın dışında (şeytan, cin, filancanın rûhu, rabıtası veya rûhaniyeti, herhangi bir nesne, muska, türbe, yatır, cevşen, birilerinin nefesi, nazarı veya tükürüğü v.s gibi) şeylerin insana fayda veya zarar verdiklerine inanırsa, onu ya doğrudan ilâh, ya da Allah’la beraber “ek ilâh”, edinmiş olur. Çünkü (Hadid: 22, Ra’d: 11) de ifâde edildiği gibi bazı musîbetlerin sebebinin insanın kendisi olduğu muhakkak ise de böyle musîbetler dahi yine Allah’ın takdiri, bilgisi ve izni olmadıkça asla meydana gelmez. 2 Hidâyet: İrşad etmek, doğru yolu göstermek, doğru düşünceye ulaşmak, dalâlet ise; yanıltmak, sapkınlığa düşürmek demektir. Hidayet, doğruyu bulmaları için sapkın kimselere gerektiği gibi, doğru yol üzere olanlara da sapmamaları için gereklidir.  

9 Yani, Râzî’nin sözleriyle, “Allah’ın iradesine teslimiyete ... [ve böylece] rahatlık zamanlarında şükretmeye, felaket zamanlarında ise sabır göstermeye”. Bu ifadeyi -bazı müfessirlerin anladığı gibi- başka bir şekilde, yani “kim Allah’a inanırsa, O [yani Allah] onun kalbini hidayete ulaştırır” şeklinde anlamak da mümkündür. Ancak benim tercih ettiğim çeviri şekli daha uygun görünmektedir, çünkü bu şekildeki çeviri Allah’a bilinçle inanmanın, insan aklını, duyguları ve temayülleri, bu inancın işaret ettiği doğrultuda kontrol etmeye ve yönlendirmeye zorladığı düşüncesini vurgular.  

[5135] el-İzn, özneye yapacağı eylem için hareket serbestisi tanımak ve bunu “bildirmek” demektir. Emrin aksine iznde muhayyerlik vardır. İzin verilen özne o izni kullanmayabilir. Bu bağlamda, âlemde cari olan sebep-sonuç ilişkilerine delâlet eder. Âlemin nizamı bu ilâhî sünnetle kaimdir. Sonuçları sebeplere bağlamış, sebepleri daha üst sebeplere bağlamıştır. Ancak bu bağ zorunlu değildir. Bunu söylemek, Allah’ı koyduğu yasaların hâkimi değil mahkûmu sanmaktır. O dilerse bu bağı koparıp daha üst bir sebebe bağlar. Dilerse doğrudan müdâhale eder. Hadid 22, musibetlerin sebep-sonuç ilişkisine bağlı olduğunun ifadesidir. Bakara 155-156 bu âyetin beyanıdır. İllâ bi-iznillâhın alternatif ibâreleri şunlar olabilir: illâ bi-meşîetillâh (ancak Allah’ın dilemesiyle), illâ billâh (ancak Allah sayesinde), illâ bi-merdâtillâh (ancak Allah’ın evet demesiyle), illâ bi-kaderillâh (ancak Allah’ın koyduğu yasayla)… İzin, meşîetten ayrıdır. Kulun başına musibetin ancak Allah’ın izniyle gelmesi kulun izin istemesini gerektirir. Kulun izin istemesi ise şu üç yolla olur: 1) İradeyi kullanması: Bu takdirde musibet kulun seçimi olur. 2) İddiada bulunması: iman en büyük iddiadır, ondan iddiasını isbat istenmiştir ve musibete izin verilmiştir. 3) Dua etmesi: icâbetten önce musibete izin verilip sınanmıştır. [5136] Musîbet, başa gelen yarar ve zararın her ikisi için de kullanılır. Bu yüzden Nisâ 79’da hasenenin karşılığı musibet değil seyyiedir. Fakat genelde zarara atıfla kullanılmıştır. [5137] Önce kul iman eder, sonra Allah kalbini yönlendirir. Bu imanda “güven” anlamı mündemiçtir. Vahyin tümünde kalp üzerinde tasarruf Allah’a nisbet edilir. Netice: kulun kalbine Allah rehberlik ederse acıyı bal eyler, musibeti muhabbete katık eder. [5138] O’nun bilgisi mutlaktır. Öğrenmek için değil öğretmek için sınar. Bu âyet, inkâra şartlanmış aklın “Eğer Müslümanların bize bir üstünlüğü olsaydı başlarına musibet gelmezdi” mantığı üzerine nâzil olmuştur (Kurtubî).  

Hastalık, insanı üzüntüye sokan olay.  

5492 What we consider calamities may be blessings in disguise. Pain in the body is often a signal of something wrong, which we can cure by remedial measures. So in the moral and spiritual world, we should in all circumstances hold firmly to the faith that nothing happens without Allah's knowledge and leave; and therefore there must be some justice and wisdom according to His great universal Plan. Our duty is to find out our own shortcomings and remedy them. If we try to do so in all sincerity of heart, Allah will give us guidance.