Talâk Sûresi 12. Ayet Meali

[Not: İnsan vücudundaki kan hücrelerinden organ moleküllerine; Dünya’daki ve uzaydaki tüm varlıkların iletişim ve ilişkilerine kadar her olay ve her an bizzat Allah’ın emir ve iradesiyle oluşmaktadır. Bu hassas dengeyi ve düzeni kuran ve koruyan da ancak Cenab-ı Hakk’tır.]  

bk. Kur’an-ı Kerim, 4/156.  

[654] Talâk sûresinden çıkarılacak genel ilkeler için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XIX, 395-397.  

Bkz. 2/29, 17/44, 23/17, 41/12, 65/12, 71/15-16Kur’an’da “sema” genelde çoğul olarak, “arz” ise tekil olarak ifade edilir. “Yedi kat sema” ifadesi hikmetine binaen Kur’an’da yedi defa geçmektedir. (Bakara, 2/29; İsra, 17/44; Müminun, 23/86; Fussilet,141/2; Talak, 65/12; Mülk, 67/3; Nuh, 71/15). Ancak yerin de “yedi” olmasına işaret eden tek âyet budur. Burada arzın çokluğu, “bir o kadarı” ifadesinden anlaşılmaktadır. Bundan semada, yerküreye benzeyen yedi gezegen ve onlar gibi başka arzların bulunduğu da anlaşılabilir. Yine bu ifadeden yerkürenin yedi tabakadan oluştuğunu da düşünebiliriz. Ayrıca “yedi kat sema” ifadesi, Allah’ın sonsuz ilmini ve kudretini anlatmak için de kullanılmış olabilir. Zira Kur’an’ın maksadı mesaj olduğuna göre onun kâinattan bahsetmesinin de asıl gayesi bu mesaja ve mesajın geldiği kaynağa dikkat çekmek olabilir. Kur’an’da sıkça kullanılan “sema” terimi aynı zamanda “kozmik sistem” çağrışımına da sahiptir. Dolaysıyla “yedi sema” ifadesi, göğün yedi tane olduğunu ifade etse de çokluktan kinâye olarak da anlaşılabilir. Yani, gökler yedi ile sınırlı olmadığı gibi, yer de yedi ile sınırlı değildir. Bu ifade ile Allah sonsuz ilim ve kudretinin yansımalarını gözler önüne sermiş olabilir.  

Burada maksat dünya gibi yedi gezegen mi yoksa atomun yapısı mı? "Arz" kelimesi, yeryüzü ve toprak anlamına gelir. Modern kimyaya göre, yeryüzündeki maddeleri oluşturan atomlar maximum 7 enerji yörüngesine sahip bulunmaktadır. Bu teze göre, dengeli bir elementteki maximum elektron sayısı da 114'tür. Bak 4:82.  

1- Allah'ın buyruğu yer ile gök üzerinde ortaya çıkmaktadır. (Tecelli etmektedir.) Onun yasaları, bütün varlıklar üzerinde egemenliğini sürdürmektedir.  

(2)Yerin, yedi kat gök gibi yaratılması hakkında, bakınız; (Lem‘alar, 12. Lem‘a, 65-67)  

(*) Yani arz/yerküre tektir, göklerle olan benzerlik sayıda değildir, belki yaratmada güzel ve muhkem yapmadadır. Aşağıdaki tefsir metnine bakılabilir. Veya yüce Allah yedi sema gibi, Arz’dan da yedi KITA olarak yaratmıştır, şeklinde de anlaşılabilir. Çünkü bilindiği gibi dünyamız yedi kıtadan oluşuyor. İşte o kıtalar şunlardır: Avrupa, Afrika, Antarktika, Asya, Kuzey Amerika, Güney Amerika ve Avustralya. Bu nedenle ayete de buna göre meal vermeyi uygun bulduk. Ayrıca yedi manyetik sema ile ilgili detaylı açıklama için Bakara-29. ayetin açıklamasına bkz: ومماثلة الأرض للسماوات في دلالة خلقها على عظيم قدرة الله تعالى ، أي أن خلق الأرض ليس أضعف دلالة على القدرة من خلق السماوات لأن لكل منهما خصائص دالة على عظيم القدرة وهذا أظهر ما تئول به الآية ان إفراد الأرض مشعر بأنها أرض واحدة وأن المماثلة في قوله ( مثلهن ) راجعة إلى المماثلة في الخلق العظي... وفي إفراد لفظ ( الأرض ) دون أن يؤتى به جمعا كما أتي بلفظ السماوات إيذان بالاختلاف بين حاليهما (التحرير والتنوير) وفسّر التعدّد من وجوه الأوّل : أن يراد مثلهنّ في الطبقات ، باعتبار اختلاف طبقات الأرض في البدائع والآثار - الثاني- سبع قطاع من الأرض على وجهها من أقاليم أو قارّات.(شبهات وردود حول القران الكريم )  

[4] Yer tabakaları da gök tabakaları gibi yedi tabakadır.[5] Veya bunlar arasında acayip bir surette tedbir eder.  

Göklerin “yedi kat” oluşuyla ilgili bkz. Bakara 2:29; İsrâ 17:44; Mü’minûn 23:86; Fussilet 41:12; Talâk 65:12; Mülk 67:3; Nûh 71:15. Bununla birlikte “yedi yol” (Mü’minûn 23:17) ve “yedi güçlü yapı” (Nebe’ 78:12) ifadeleri de bulunmaktadır.  

1 Kur’an’da arzın da “yedi” olmasına işaret eden tek âyet budur. Sema, genelde çoğul, arz ise tekil olarak ifâde edilmektedir. Ancak burada arzın çokluğu, “bir o kadarı” ifâdesinden anlaşılmaktadır. Bundan semada, başka arzların bulunduğu da anlaşılabilir.2 Sema: Yüksek demek olup yeryüzünde duran kimselerin yukarısında bulunan âlemlerin ismidir. “Yedi gök” ifâdesi, göğün yedi tane olduğunu ifâde ederse de çokluktan kinâye olarak da anlaşılabilir. Yani, gökler yedi ile sınırlı olmadığı gibi, yer de yedi ile sınırlı değildir. Bir de bu âyetin; Kuzey Amerika, Güney Amerika, Asya, Avrupa, Afrika, Avustralya ve Antarktika olmak üzere yedi kıtaya da işaret ettiği, düşünülebilir. Buna göre âyetin tercümesi: “Allah, birçok göğü ve aynen onlar gibi birçok yeri de yaratandır.” şeklinde de olabilir.  

18 Bkz. sure 2, not 20.19 Lafzen, “buyruğu”. Yetenezzelu fiili, tekrarı ve sürekliliği ifade eder, emr ismi ile birlikte Allah’ın kesintisiz yaratıcı faaliyeti kavramını temsil eder.  

[5168] Veya mini beyaniyye sayarak: “benzer bir biçimde de yeri”; veya teb’îdiyye sayarak “yerden de onların bir benzerini yaratmaya başladı”. Esasen her ‘semâ’, bir ‘arz’ın çevresindeki boşluktur. Mislehunne, Kur’an’da yer ve göğün yaratılışından bahseden sayısız âyet arasında sadece burada geçer. Yerin çokluğuna (ardın, aradûn çoğulu yerine kullanılışıyla ilgili bkz: İtkân II, 299), veya çok katmanlılığına ya da kıtalarına delâlet edebileceği gibi, göklerin yaratılışına benzer bir süreçte yaratıldığına da delâlet eder. Bizce mislehunne “ona benzer başka dünyalar” anlamına gelebilir. Eğer bu sonuç isabetliyse, dünya dışı dünyaların varlığına delâlet eder. Âyetin devamında Allah’ın sonsuz kudretine ve akıl sır ermez bilgisine atıf yapılması bunu destekler mahiyettedir.  

(Bu Ayet-i Kerim’de yer alan "yerden de, -mislini- bir o kadarını yaratandır" beyânı hususunda müfessirler görüş birliğine varamamışlardır. Bunun sebebi; göklerin uçsuz bucaksız derinliklere sahip olmasına rağmen Arz'ın yekpare bir bütün teşkil etmesidir. Asya, Afrika, Avustralya, Kuzey Amerika, Güney Amerika, Kuzey kutbu ve Güney kutbu gibi kıtalarla bu beyân arasında münasebet arayanlar olmakla beraber bunların Arz’ın bir parçası olması dolayısıyle bu münasebet pek uygun düşmemektedir. Kur'an’ı Kerim'de birçok Ayetde "Gökler ve yer" buyurulmuştur. "Gök" çoğul "Yer" ise tekil olarak kullanılmıştır, bu durum evrenin maddi yapısına da uygun düşmektedir; çünkü Arz, evrendeki sayısız yıldızların biridir. O halde acaba bu ayetde neden "Yer" gök gibi çoğul olarak nitelendirilmiştir? Bunun cevabını ise ancak 'Yedi gök" ile "Yedi yer" beyânlarına birbirine uygun düşen ve birbirini tamamlayan bir mana vermekle karşılayabiliriz. O zaman Müminûn Suresinin 17. ayetinde yer alan “Andolsun ki biz, sizin üstünüzde yedi yol yarattık." beyânı dikkatimizi çekiyor. Müfessirlerden bazıları "yedi yol" beyânına; Mülk suresinin 3. ayetinde, "O; yedi göğü, birbiri üzerinde tabaka tabaka yarattı, "buyurulmasını göz önüne alarak "yedi gök" manasını vermişlerdir, bazıları ise "yedi yol" beyânına cismânî mana vermemişler ve "meleklerin yukarı yükselme yollandır" demişlerdir. Bazıları da bunu insana bağlamışlar ve "Beş duyu, akıl ve vahiy yolan" manasını tercih etmişlerdir. Böylece Talak 12. de olduğu gibi Müminin 17. de görüş birliğine varılmadığını müşahede ediyoruz. Dikkat edilecek olursa, son iki açıklama şekli madde ile değil mana ile ilgilidir. Çünkü meleklerin yükselme yollan cismani âlemde değil melekut âleminde olmaktadır. O zaman Muminûn 17. ile Talak 12. arasında bir münasebet kurarak mana ile ilgili, tasavvufi bir yorum yapmaya çalışıyoruz, şöyle ki: İnsan nefsinin -emmare, levvame, mülhime, mutmainne, raziyye, merziyye ve safiye- olmak üzere "yedi” olgunluk mertebesi vardır ki bu mertebelerde yükselen kişi "Kamil İnsan" pâyesini kazanır. İşte Müminûn 17. de "andolsun ki üstünüzde yedi tarik -yol- yarattık" buyurulmasını buna bağlıyoruz, nitekim Tarikatın gayesi; Şeriatın emirlerini yerine getiren bir müminin, Kamil bir mürşidin terbiyesi altında bu nefsânî olgunlaşma mertebelerinde yükselmesini sağlamaktır. Dikkat edilecek olursa Talak 11. de; iman edip sâlih amel işleyenler cennet ile müjdelenmekte, böylece nefsânî olgunlaşmasında başarı sağlayan kullardan bahs buyurulduktan sonra Talak 12. "Allah, yedi göğü.. yaratandır" beyânı ile başlamaktadır. Bu bakımdan Müminûn 17 gibi, Talak 12. deki bu beyânlarda da, Cenab-ı Hakk'ın kullarına ihsan buyurduğu manevi ve ruhânî yücelme makamları manası verilebileceğini düşünüyoruz. Sıra "yedi yer”e mana vermeye gelmektedir. Yaratıklar üç sınıftır, "Melekler", "Hayvanlar" ve "İnsanlar" Bunlardan ilk ikisi Allah Teâlâ’nın külli iradesine tabi olarak hareket eden bu bakımdan sorumlu olmayan yaratıklardır, dolayısıyla onların manevi mertebelerinin yükseltilmesi veya alçaltılmadı söz konusu olamaz. Oysa insan hür irade emanetini yüklenen ve sorumlu tutulan bir yaratıktır. Yüklendiği sorumluluğun gereklerini yerine getirdiği zaman, eşsiz nimetlerle mükâfata nail olma imkânına sahip olduğu gibi, doğru yoldan saptığı takdirde, -hayvandan daha aşağı- zillet mertebesine düşme tehlikesine de maruzdur. Nitekim A'raf suresinin 179. ayetinde: "Onların gerçi kalpleri -gönülleri- vardır, ama onunla (hakla bâtıl arasındaki farkı) anlamazlar. Gerçi gözleri vardır, ama onunla (Rablerinin birliğini ve kudretini gösteren delilleri) görmezler. Gerçi kulakları vardır, ama onunla (kendilerine okunan Rablerinin ayetlerini) işitmezler. (İşlerine gelmediği için işitmemezlikten gelirler) Onlar dört ayaklı hayvanlar gibidirler. Hatta daha sapıktırlar. Onlar gaflete düşenlerin ta kendileridir" buyurulduğu gibi, Kudsi Hadis'te de "Ben insan olmayan insan kadar şerli mahlûk yaratmadım" buyurulmuştur. Bu bakımdan insan için 7 olgunlaşma nefis mertebesi olduğu gibi, 7 tereddi -alçaltıcı- nefis mertebesinin mevcut olduğunu söyleyebiliriz. Nitekim Hicr suresinin 43 ile 44. ayetlerinde: "Kuşkusuz onların topuna vaad olunan yer cehennemdir. "Onun yedi kapısı vardır, o kapıların her biri bir gurup için ayrılmıştır" buyurulmuştur. Şüphe yok ki her şeyin doğrusunu Allah Teâlâ bilir)  

Bazı müfessirler yedi gök gibi, “yedi yer” olarak anlamışlardır. Bazıları ise: “yedi yer” tarzında değil, sadece nasıl birçok sema yaratılmışsa, birçok arz da yaratılmıştır.” şeklinde anlamışlardır. Bazı âyetlerde canlıların bizim dünyamıza münhasır olmayıp başka âlemlerde de canlıların bulunabileceğine (42,29) işaret edilmiştir.  

[*] Göklerin yedi kat olduğu bildirdiğine göre yerin de yedi kat olması gerekir. Diğer taraftan yer, gökyüzünün bir örneği olduğu için yedinci kat semanın, dünyanın üst düzeyi gibi döşenmiş olması gerekir. Sidret'ul-munteha (Necm 53/13-18), en son sidre ağacı demektir. O da yedinci kat semada olmalıdır. Dünya ile yedinci kat sema arasındaki uzaklığı da şu ayetlerden öğreniyoruz: . Gökleri, yeri ve ikisinin arasında bulunanları altı günde yaratan sonra da yönetime (arşa) geçen Allah'tır. O'nun ile aranızda bir dostunuz ve destekçiniz yoktur. Bilginizi kullanmaz mısınız? Gökten yere kadar olan bütün işleri Allah düzenler, sonra o işler sizin hesabınıza göre bin yılı bulan bir gün içinde O'na yükselir. İşte O, görülmeyeni de görüleni de bilendir. Üstün ve ikramı bol olan O'dur. (Secde 32/4-6) Dünya ile yedinci kat sema arasındaki uzaklık, ancak uzman bir ekiple yapılacak çalışma sonucu öğrenilebilir.  

(2) Yedi gök ile yer arasında kurulan benzerlik, benzetme yönü itibarıyla, sayı olarak anlaşılmakta ve bu ifadeden, yedi gök gibi, yedi tane de yer anlamı çıkmaktadır. Bazıları bunu, göğün tabakaları gibi, yerin de yedi tabakası olarak yorumlamıştır. Ancak âyetin metni, yedi ayrı yer olarak anlaşılmaya daha elverişli görünmektedir. Bununla beraber, “yedi” rakamının, 2:29’un açıklamasında da geçtiği gibi, kesin bir rakamdan ziyade, çokluk ifade edebileceği de dikkatten uzak tutulmamalıdır. Şurası bir gerçektir ki, eğer kâinatta gezegen aranacaksa, bunun tespiti çok zor olmakla birlikte, bizim yıldızlarla dolu olarak gördüğümüz uzayın derinliklerinde sayılamayacak kadar çok gezegen vardır. Fakat üzerinde hayat barındıran gezegenlerden söz ediliyorsa, bu konuda şimdilik bizim bir bilgimiz yoktur. Ancak âyet bu kapıyı açık tutmaktadır.(3) O âlemlerde de Allah’ın koyduğu yasalar cereyan eder.  

5526. "Seven Firmaments." Cf. 2:29; 17:44; 23:86; and 41:12. [Eds]. 5527. As there are grades one above the other in the spiritual kingdom, there are similar grades in our life on this earth. If we take the literal meaning - just as we see the heavenly spheres one above another, over our heads, so we can see that the crust of the earth is built up of geological strata one above another. (R). 5528 But in all spheres of life and Creation, whatever conception we are able to form of them, it is certain that the Command or Law of Allah runs through them all, for His knowledge and power extend through all things.