Tâhâ Sûresi 44. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 16/125.  

Bkz. 26/20-22, 28/15Tebliğde esas olan, Allah’ın mesajının, ruhlara tesir edecek şekilde muhataplarına inanç ve tutumlarını, kabiliyet ve yeteneklerini dikkate alarak samimi bir tavır içerisinde ulaştırılmasıdır. Tarihsel süreçte tevhid gerçeğini toplumsal yaşama yaymakla ve kitlelere ulaştırmakla sorumlu kılınan bütün peygamberler bu esasa dikkat etmişlerdir. Bu ayetlerde görüldüğü gibi Firavuna gönderilen Hz. Musa ve Harun’a da aynı yolu takip etmeleri tavsiye edilmektedir. Nitekim yozlaşmanın ve yanlış algıların tavan yaptığı cahiliye çağında hayatının her safhasını mücadele ile geçiren Hz. Peygambere izleyeceği yol konusunda da “Rabbinin yoluna, hikmetle, güzel öğütle çağır ve onlarla en güzel yöntemlerle mücadele et!” (Nahl, 16/125) emri verilmiştir.  

1- Saygı duyar da azgınlıkta daha ileri gitmez.  

(*) Burada (لعل)’’lealle’’ (كي)’’key’’, yani ‘’ta ki’’anlamındadır. (أو)’’ev’’ harfi ise (و)’’vav’’harfi gibi sadece atıf edatı olup veya anlamında değil. وقال آخرون : معنى لعل هاهنا كي (اذهبا إلى فرعون إنه طغى ) فادعواه وعظاه ليتذكر أو يخشى ، كما يقول القائل : اعمل عملك لعلك تأخذ أجرك ، بمعنى : لتأخذ أجرك ، وافرغ من عملك لعلنا نتغدى ، بمعنى : لنتغدى ، أو حتى نتغدى ، ولكلا هذين القولين وجه حسن ، ومذهب صحيح . كبراء النحويين : سيبويه وغيره (تفسير الطبري ( (معني أو ) فمن الأول - وهو ما يشي بشيء من بالتلازم والاقتران - قوله تعالى: ﴿ فَقُولَا لَهُ قَوْلًا لَيِّنًا لَعَلَّهُ يَتَذَكَّرُ أَوْ يَخْشَى ﴾ [طه: 44]، وكذلك قوله تعالى: ﴿ وَكَذَلِكَ أَنْزَلْنَاهُ قُرْآَنًا عَرَبِيًّا وَصَرَّفْنَا فِيهِ مِنَ الْوَعِيدِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ أَوْ يُحْدِثُ لَهُمْ ذِكْرًا ﴾ [طه: 113]؛ فالمعنى الراجح في الآيتين لدى كثيرين تقديره: لعله يتذكر ويخشى، ولعلهم يتقون ويُحْدِث لهم ذكراً، أي: عظة وعبرة؛ ؛ انظر: (اللباب في علوم الكتاب، لأبي حفص عمر بن علي الدمشقي الحنبلي، تحقيق: الشيخ عادل أحمد عبد الموجود، والشيخ علي محمد معوض، دار الكتب العلمية - بيروت، ط 1 -)  

Bu ayette verilen bilgilerden hareketle, muhatap her kim olursa olsun ona yumuşak ve etkili söz söylemek gerektiği anlaşılmaktadır. Çünkü Firavun bile kendisine bu şekilde davranılmaya değer ve layık görülmüşse, bu âlemde başka hiç kimsenin tebliğde bundan daha fazlasını hak etmediğini bilmeliyiz.  

1 Bu âyetten, tebliğ yapan kimsenin insanlara karşı yumuşak ifâdeler kullanması gerektiği, anlaşılmaktadır. Ancak bu, inancından taviz vermesi anlamına gelmez. Zîrâ 42. âyette gevşeklik gösterilmesi yasaklanmaktadır. 47 ve 48. âyetlerde de tebliğin hangi ifâdelerle yapılacağı açıkça belirtilmektedir. Bu emrin uygulanma şekli ile ilgili olarak Bk. (Naziat: 18-19)  

28 Lafzen, “yahut [olur ki] korkar” -yani, Hz. Musa’nın uyarılarında gerçek payı olduğunu hissederek geriler. Allah geleceği bütünüyle bildiğine göre, yukarıda, “belki (le‘allehû) aklını başına toplar...” şeklinde, olabilirlik üslubu içinde geçen ifadeler, açıktır ki, Firavun’un tepkileri konusunda Allah adına bir “şüphe”yi ya da “belirsizliği” îma etmemekte, fakat sadece mesajı taşıyana, günahkara hitap tarzını belirlerken, kendi adına aklında tutması gereken ihtimalleri işaret etmektedir. Yani, Hz. Musa’ya, Firavun’a hitab ederken, onun aklını başına getirecek ya da en azından onun gözünü yıldıracak bir üslup seçmesi öğütlenmektedir (Râzî). Öte yandan, her Kur’ânî anlatım değişmeyen bir gerçeği ya da gerçekleri ortaya çıkarmak, yahut insan davranışlarıyla ilgili evrensel bir ilkeye açıklık kazandırmak amacını taşıdığına göre, açıktır ki, Allah’ın Hz. Musa’ya belirli bir günahkar için yönelttiği “onunla yumuşak, ılımlı bir tarzda konuş ki, aklını başına toplamak için fırsatı olsun” emri bütün çağlar için ve ihtidâya vesile olabilecek bütün tebliğ çabaları için geçerlidir.  

2568 So far Pharaoh, in his inordinate vanity, had forgotten himself and forgotten how small a creature he was before Allah. This was to be brought to his recollection, so that he might perhaps repent and believe, or at least be deterred by fear from "transgressing all bounds". Some men eschew wrong from sincere love of Allah and understanding of their fellow-men, and some (of coarser minds) from the fear of consequences. Even the latter conduct may be a step to the former.