Sâffât Sûresi 88. Ayet Meali

Bir şeyi tefekkür eden, derinden derine düşünen kimse elinde olmadan gökyüzüne bakarak kararını verir. Onun için ayetteki “yıldızlara bakma” deyimi düşünmeyi ifade etmektedir.  

88-89 ibrahim'in halkı yıldızlara ve putlara tapıyordu. (6:76-78)  

* Kinâye: Bir maksattan dolayı sözü hem hakiki hem mecazi anlamlara uygun olarak kullanmak. Hz. İbrâhîm [aleyhisselâm], “Ben hastayım” derken, “sizin bu sapkınlıklarınızdan, beni davet ettiğiniz bu şirk merasiminden kalbim hasta oluyor ve rahatsızlık duyuyorum” demeyi kastetmiştir.  

1- Düşündü, gözetledi, muhakeme yaptı.  

(*) Babillilerin bayramı idi. Onların âdetlerine göre; bayram gelir gelmez, küçük-büyük, kadın-erkek, zengin-fakir kim varsa, bayram yerine koşarlardı. Şehirde kimse kalmazdı. O gün, putlara hizmet edenler de bayram yerine gitmeye hazırlandılar. (Eski Kavimler/ İbrahim Kavmi ve Nemrut (Naram-Sin)/ İBRAHİM’İN "ATEŞE ATILMA" HİKÂYESİ) كما يبدو لنا أن قوله: {إِنِّي سَقِيمٌ} المقصود منه: إنى سقيم القلب بسبب ما أنتم فيه من كفر وضلال، فإن العاقل يقلقه ويزعجه ويسقمه ما أنتم فيه من عكوف على عبادة الأصنام (الوسيط في تفسير القرآن الكريم)  

20 Bazı tefsirlerin beyanına göre, Hz. İbrâhim, yalnız kaldığı biz zamanda putları kırmak istiyordu. Kavmi bayrama giderken İbrâhim’i de götürmek istediler. Puthane yakınlarına geldiklerinde İbrâhim, yalnız kalmak için yıldızlardan hüküm çıkaran kavminin bu zaafından istifade etmek istedi. Bunu kafasında tasarladı ve yıldızlara bakarak, “Ben hastalıklıyım” dedi. Etrafındakiler bize bulaşmasın diye oradan hemen uzaklaştılar. İbrâhim de yalnız kalınca, puthaneye girip putları kırdı.  

1 “Gözünü yıldızlara dikmek” demek bir şeyi derinlemesine düşünmekten mecâzdır. Zâten insan derin derin düşünürken genellikle başını yukarı kaldırır. (İbnü Kesir)2 Bu iki âyet En’am: 76-78. âyetlerle beraber düşünülürse daha iyi anlaşılır. Ayrıca bu âyetler, Hz. İbrahim’in yıldıza, aya ve güneşe önce, “bu benim rabbim” demediğinin, hikâye edilen törene katılmamak için de yalan söylemediğinin delilidir. Bk: (En’am: 76-78)  

32 İbrahim’in, ilk yıllarda, Allah’ı yıldızlar, güneş ve ay ile özdeşleştiren yersiz çabalarına atıf (bkz. 6:76-78).  

“Yıldızlara bakma” düşünmeyi ifade eden bir deyimdir. Nitekim bir şey düşünen kimse gayr-ı ihtiyarî bakışlarını gökyüzüne çevirir.Halk hastalıktan korktuğu için, kendilerine de bulaşmasın diye, onun yanından uzaklaştılar.