Sâffât Sûresi 144. Ayet Meali

(*) Dünya bir deniz, nefis bir balık, eğer insan, Allah’a yalvarıp kurtulmazsa, kıyamet gününe kadar nefsin dar, kısır sahası içinde boğulup kalır.  

Bkz. 21/87, 68/48“Onun karnında insanların diriltilecekleri güne kadar kalacaktı” ifadesi, bir daha geri dönmeyecekti ve orada ruhu kabzedilecekti anlamı taşımaktadır. Yoksa kıyamet kopana kadar balığın karnında kalacaktı demek değildir.  

 Yunus (a.s.)ın tesbihi şöyle idi: Lâ ilâhe illâ ente sübhâneke innî küntü mine’z-zâlimîn: Senden başka ilâh yoktur, şüphesiz ben zalimlerden oldum.  

1- Ölüp gidecekti. Balığın karnı ona mezar olacaktı.  

(*) Ayetin tefsiri bu şekilde olduğuna dair (المتشابه من القران) ‘’el Müteşabih minel Kur’an’’adlı tefsire ait metin aşağıdadır. Yani buradaki (يَوْمِ يُبْعَثُونَ )‘’ila yevmi yübasun’’un anlamı,’’ diriltilecekleri kıyamet gününe kadar’’ şeklinde değildir, bunun anlamı: Eğer kendilerine verilen sürenin bitiminde şirk inancından vazgeçmemiş olsaydılar, 40 gün sonra ( يبعثون) ‘’yüb’asune ‘’onlar helâk olup ruhları berzah/ervah âlemine gönderilecekti, şeklindedir. Yani 40 gün sonra ölürlerdi, o zamana kadar Hz. Yunus da balığın karnında ölü olarak kalacaktı. Zaten fiili muzari olan ( يبعثون) ‘’yüb’asune‘’nin masdarı/kökü (البعث) ‘’el baas’’olup gerçek anlamı ise ‘’göndermektir. Yani onların helâk olmasıyla ruhları berzah/ervah âlemine gönderileceği güne kadar. Zaten her ölen insanın ruhu berzah âlemine gönderilir. İşte ( الله اعلم) bu ayet buna vurgu yapıyor, yoksa Hz.Yunus’un kıyamet gününe kadar balığın karnında kalmasının ne bir mantığı, ne de bir izahı vardır. Aşağıdaki metinlere bkz: وقيل معناه فلولا أنه كان (من قبل أخذ الحوت له) من المسبحين ( أي المطيعين المصلين الذاكرين الله ذكرا كثيرا) (لَلَبِثَ فِي بَطْنِهِ إِلَى يَوْمِ يُبْعَثُونَ) يعني إلى يوم تُبعَث نفوسهم من أجسامهم بالموت . والمعنى : لولا أنه كان من المسبِّحين لمات في بطن الحوت وبقي أربعين يوماً حتى ينزل العذاب على أهل نينوى فيموتوا أيضاً وتُبعث نفوسهم من أجسامهم إلى عالم البرزخ . وهي المدّة التي أمهلهم بها ليتوبوا : المصدر : ((المتشابه من القران ) - البعث: (مصطلحات) الارسال – النشر -- واختلفوا في أنه كم لبث في بطن الحوت، ولفظ القرآن لا يدل عليه. قال الحسن: لم يلبث إلا قليلاً وأخرج من بطنه بعد الوقت الذي التقمه (،تفسير الأعقم)  

[2] Yunus aleyhisselâm gerçek sözlere göre balık karnına düşer düşmez balık onu attı.  

Hz. Yunus balığın karnına düştüğünde kurtarılmayı hak ettiyse, bu onun daha önceden Yüce Allah’a samimi kul olması nedenine bağlıdır. Benzer şekilde boğulmak üzereyken “İsrailoğulları’nın iman ettiği Yüce Allah’tan başka ilâh olmadığını ve müslümanlardan olduğunu” söyleyen Firavun’un kurtarılmamasının nedeni de normal hayatında bu imana sahip olmamasıydı.  

[4035] Bu âyet, “diriliş günü”, bir başka ifadesiyle “kıyamet günü”nün bir canlının ölümü için kullanılmasına Kur’ani bir örnektir. Zira Yunus’u yutan balığın kıyamete/yeniden diriliş gününe kadar yaşamayacağı, asla değişmeyeceği haber verilen ilâhî sünnetin bir gereğidir.  

Hz. Yunus (a.s.) ın kıssası için bkz. 21,87.Allah Teâla, inkârlarında ısrar eden bu halka, elçisi Yunus (a.s.) vasıtasıyla helâk edici azap vaad etti. Bununla beraber, onların bu azapla imha edilmemeleri ihtimali de vardı. Dolayısıyla Yunus (a.s.) için, evla yani en iyi tutum, halkını dine dâvete devam etmesi idi (Razî). Azap gelmek üzere olduğundan o ayrılıp gemiye bindi. Daha matlub olan tutumu terk ettiğini görerek çok üzüldü. Daha sonra Allah onu kurtarıp o da sahile çıktığında, ahaliden iman edenler olduğunu görünce bu içtihadında isabet etmediğini anlamıştı. Bu kıssada esas hedef, tövbenin af sebebi olduğunu bildirmektir. Vallahu a’lem.Bazı rasyonalistler, balığın onu yutmasını tevil etmek isterler. Bu olay bir mûcize olarak pekâla gerçekleşmiştir. Kaldı ki mûcize olmaksızın bile normal şekilde şöyle bir olay cereyan etmişti: 1891’de İngiltere’de balina avında bir balıkçı denize düşmüş ve bir balina da onu yut-muştu. Bir iki gün sonra o balık ölü olarak bulununca, yutmasından 60 saat geçtiği halde o kişi balığın karnından canlı olarak çıkartılmıştı (Urdu Digest, Şubat, 1964’den Mevdudî, Tefhim, bu âyetlerin tefsirinde).  

4125 This is just the idiom. This was to be the burial and the grave of Jonah. If he had not repented, he could not have got out of the body of the creature that had swallowed him, until the Day of Resurrection, when all the dead would be raised up.