Sâffât Sûresi 140. Ayet Meali

Allah Teâlâ, Hz. Yûnus’u [aleyhisselâm], Ninova halkına peygamber olarak göndermişti. Yûnus [aleyhisselâm], Ninova halkını 33 yıl İslâm dinine davet etmesine rağmen onlar, îmân etmiyor ve ısrarla azgınlıklarına devam ediyorlardı. Allah Teâlâ tarafından, Hz. Yûnus’a [aleyhisselâm], üç gün sonra kavmine azabın geleceği bildirilmişti. Hz. Yûnus [aleyhisselâm] da üç günün sonunda azaba uğrayacaklarını kavmine bildirdi. Geçmişten, o güne kadar verilen azap emrinin iptal edildiğine şahit olmayan ve bu hususta hiçbir şey duymayan Yûnus [aleyhisselâm], küfürde ısrar eden kavmine, azabın kesinlikle geleceğine inanıyordu. Orada kalma ya da oradan ayrılıp başka bir diyara hicret etme hususunda serbest bırakıldığını zanneden Yûnus [aleyhisselâm], o üç günlük süreyi beklemeyerek, azaba müstahak olmuş olan kavminden ayrıldı.  

(1)Hz. Yûnus (as) hakkındaki اَبَقَ ta‘bîri, “efendisinden kaçan köle” ma‘nâsındadır. Hz. Yûnus (as), kavmine hiddetlenip Allah’ın iznini beklemeden oradan uzaklaştığı için mecâzî olarak böyle tavsîf edilmiştir.Bindiği gemi denizin engininde duraklayıp yüzemeyince, gemiciler o zamanki bir i‘tikāda binâen: “Bu gemide muhakkak efendisinden kaçmış bir köle vardır. Kur‘a atalım, onun kim olduğu meydana çıkar!” dediler. Nihâyet kur‘a çekildi ve çekilen kur‘a Yûnus (as)’a çıktı. Kabûl etmediler. Üçüncü kur‘a da kendisine çıkan Yûnus (as): “Efendisinden kaçan köle benim!” dedi ve denize atıldı. (Nesefî, c. 4, 46)  

(*) Hz. Yûnus’un görev yerini izinsiz terk edişine atıf yapan bu pasaj, elçilerin de kendi iç dünyalarında büyük bir mücadele verdiklerini ifade eder. Son tahlilde, onlara mükemmellik ve insanüstülük atfeden her düşünceyi red amacı taşır.  

54 Yani, Allah tarafından kendisine emanet edilen görevi terk etmişti (bkz. Hz. Yunus’un kıssasının ilk bölümünü anlatan sure 21, not 83) ve böylece, Kitâb-ı Mukaddes’in sözleriyle (Yunus’un Kitabı i, 3 ve 10) “Tanrının mevcudiyetinden/varlığından kaçma” günahını işlemişti. İbâk masdar ismi (ebeka fiilinden türetilmiştir), ilk anlamıyla, “kölenin efendisinden kaçması”nı ifade eder. Burada Hz. Yunus’un “kaçak bir köle gibi kaçıp uzaklaşması”ndan söz edilmektedir, çünkü o, -Allah’ın Elçisi olduğu halde- şiddetli bir öfkenin baskısıyla görevini terk etmişti. Arkasından gelen “yüklü gemi” ifadesi, Hz. Yunus kıssasının en önemli temsîlî kısmına atıf yapmaktadır. Gemi bir fırtınaya yakalanmış ve batma tehlikesiyle karşı karşıya kalmıştı; gemiciler bu durum karşısında “arkadaşlarına, gelin kur‘a çekelim ki kimin yüzünden bu felaketin başımıza geldiğini anlayalım dediler” (Yunus’un Kitabı i, 7). Hz. Yunus da bu yöntemi kabul etti.  

[4033] Ebeka, “köle efendisinden kaçtı” anlamına gelir (Lisân). Hz. Yûnus’un görev yerini izinsiz terk edişine atıf yapan bu pasaj, elçilerin de kendi iç dünyalarında büyük bir mücadele verdiklerini ifade eder. Son tahlilde, onlara mükemmellik ve insanüstülük atfeden her düşünceyi red amacı taşır.  

(Gemi bir türlü yol alamayınca "Gelin bu kötülük bize kimin yüzünden geldiğini anlamak için kur’a atalım" dediler.)  

4120 Jonah ran away from Nineveh like a slave from captivity. He should have stuck to his post and merged his own will in Allah's Will. He was hasty, and went off to take a ship. As if he could escape from Allah's Plan!