Nûr Sûresi 54. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 13/40; 88/21-22; Tibyân ve Mevâkib tefsirleri; Siyasetnâme, s. 112.  

Hz. Muhammed’in görevi Allah’tan aldığı öğretileri, insanların anlayacağı dilden onlara aktarmak ve pratize etmek yani örnek olmaktır. “Açık tebliğ” diye adlandırdığımız bu çağrının muhatabı olan insanın sorumluluğu da aldığı emirleri pratik hayatta uygulamaktır. Allah’a ve resule itaatin temelinde yatan mana budur. Aldığı direktifleri yerine getirmeyen bir Müslümanın itaatinden söz etmek mümkün değildir. Çünkü insan sadece inanmakla değil aynı zamanda inandıklarını hayata geçirmekle de yükümlüdür. Resule itaat, onun hayatıyla övünmek, onu diğer peygamberlerle yarıştırmak, ona mucizeler isnat etmek ve isnat edilen mucizelerle insanüstü bir varlık olarak onu bulutların üzerine taşımak değil, onun beslendiği kaynaktan beslenerek onun gibi yaşamaya gayret etmek, örnek almaktır.  

(1)“Üstâd-ı Mutlak ve Muktedâ-yı Küll (herkesin kendisine uyduğu) ve Rehber-i Ekmel (en mükemmel rehber) olan Resûl-i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm: وَماَ عَلَي الرَّسُولُ اِلَّا الْبَلاَغُ* [Peygambere düşen, ancak tebliğdir!] olan fermân-ı İlâhiyeyi kendine rehber-i mutlak ederek, insanların çekilmesiyle ve dinlememesiyle daha ziyâde sa‘y (çalışma) ve gayret ve ciddiyetle teblîğ etmiş. Çünki:اِنَّكَ لَاتَهْد۪ي مَنْ اَحْبَبْتَ وَلَكَنَّ اللّٰهَ يَهْد۪ي مَنَ يَشاَءُ [Şübhesiz ki sen sevdiğin kimseyi hidâyete erdiremezsin; fakat Allah, dilediği kimseyi hidâyete erdirir] sırrıyla anlamış ki, insanlara dinlettirmek ve hidâyet vermek, Cenâb-ı Hakkın vazîfesidir. Cenâb-ı Hakk’ın vazîfesine karışmazdı.” (Lem‘alar, 17. Lem‘ a, 137)  

(*) Hz. Muhammed’in görevi Allah’tan aldığı öğretileri, insanların anlayacağı dilden onlara aktarmak ve pratize etmek yani örnek olmaktır. “Açık tebliğ” diye adlandırdığımız bu çağrının muhatabı olan insanın sorumluluğu da aldığı emirleri pratik hayatta uygulamaktır. Allah’a ve resule itaatin temelinde yatan mana budur. Aldığı direktifleri yerine getirmeyen bir Müslümanın itaatinden söz etmek mümkün değildir. Çünkü insan sadece inanmakla değil aynı zamanda inandıklarını hayata geçirmekle de yükümlüdür. Resule itaat, onun hayatıyla övünmek, onu diğer peygamberlerle yarıştırmak, ona mucizeler isnat etmek ve isnat edilen mucizelerle insanüstü bir varlık olarak onu bulutların üzerine taşımak değil, onun beslendiği kaynaktan beslenerek onun gibi yaşamaya gayret etmek, örnek almaktır. (C. Külünkoğlu Meal Açıklaması.) وَعَدَ  

Yüce Allah’a ve Elçisine itaatle ilgili bkz. Âl-i İmrân 3:32, 132; Nisâ 4:59; Mâide 5:92; Enfâl 8:1, 20, 46; Nûr 24:52, 54; Ahzâb 33:71; Muhammed 47:33; Fetih 48:17; Mücâdele 58:13; Teğâbun 64:12. Nisâ 4:80’de ifade edildiği gibi Hz. Muhammed’e itaat Yüce Allah’a itaat demektir.,Bu cümlede sorumlulukların şahsiliğine dair bir mesaj verilmektedir. Benzer mesajlar: Nisâ 4:84; Mâide 5:105 Bu ayet mahşerde kurtuluşa erebilmek için dünyada Hz. Muhammed’e tabi olmak gerektiğinin delilidir. Bu ayet Âl-i İmrân 3:31 ve A‘râf 7:158. ayetlerle birlikte okunmalıdır.,Tebliğle ilgili olarak bkz. Mâide 5:67, 99; Ra‘d 13:40; Nahl 16:35, 82; ‘Ankebût 29:18; Yâsîn 36:17; Şûrâ 42:48; Teğâbun 64:12; Ğâşiye 88:21.  

1 Konuyla ilgili olarak Bk. (Âlu İmrân: 32, 132, Nisâ: 59, Mâide: 92, Enfâl: 1, 20, 46, Muhammed: 33, Mücadele: 13, Haşr: 7, Teğabün: 12) 2 Allah’tan aldığı emir ve yasakları tebliğ etmek...3 Allah’a ve Peygambere tam itaat etmek…  

[3050] Lafzen: “Allah’a ve Rasul’e”. Vav edatının sadece iki ayrı unsuru birbirine iliştiren değil, aynı zamanda hiyerarşi bildiren yapısına dayanarak. Allah’a itaatin, ancak Elçisi aracılığıyla bildirdiği iradesine itaatle mümkün olduğu “Kim Rasul’e itaat ederse, Allah’a itaat etmiş olur” (4:80) âyetiyle ifade edilmiştir (Krş: Âyet 47, not 73). Rasul’e itaatin Allah’a itaat anlamına geldiğinin delillerinden biri de bu âyettir. Âyetin girişinde “Allah” ve “Rasul” ayrı ayrı anıldığı halde, âyetin devamında söz sadece Rasul üzerinde odaklanacak ve itaat/izleme emri de ikili değil tekli zamirle (tutî‘ûhu) ifade edilecektir. Ve nihayet, Rasul’e itaatin de ilâhî bir inşâ projesi olan vahye boyun eğmek olduğu âyetin sonunda dile gelecektir. [3051] Krş: “Hem kendilerine ilâhî mesaj gönderilenleri hem de (onlara) ilâhî mesajı iletmekle görevli olanları elbet hesaba çekeceğiz” (7:6). [3052] Âyetin başında dile gelen “Rasule itaat” ile vahye itaatin kastedildiği bu ibâreyle sabittir.  

Âyetteki èîäñîèòÇ fi'li, mâzînin çoğulu olabileceği gibi, muzâri' fi'lin çoğulu da olabilir: èîäñîèòæî âyetin siyâkına daha uygun olduğu için bu şekli tercih ettik.  

(16) 16:44 ve açıklamasında da belirtildiği gibi, Peygamberin tebliğ görevi, açıklama görev ve yetkisini de kapsamaktadır ki, bu âyetteki “açıkça bir tebliğ” deyimi de bunu ifade etmektedir. Bu görev ve yetkinin karşılığında, mü’minlerin de Peygambere itaat sorumluluğu vardır ki, bu ve önceki âyetlerde bu husus defalarca vurgulanmıştır, az ileride tekrar vurgulanacaktır. Onun için, “Peygambere düşen açıkça tebliğ etmekten ibarettir” ifadesinin, “Peygamber Kur’ân’ı getirir, gerisine karışmaz” şeklinde anlaşılmasına hiçbir şekilde imkân yoktur. Bu ifadenin anlamı şudur: Peygamber Kur’ân’ı size tebliğ eder, söz ve fiilleriyle açıklar; uymanız ve sakınmanız gereken şeyleri size öğretir. Buna rağmen siz Peygambere uymazsanız, sizin günahınızdan ona bir sorumluluk yüklenmez. Çünkü o görevini yerine getirmiştir. 3:32, 4:64-65, 16:44 ve açıklamalarına da bakınız.  

3030 'If you disobey Allah's commands as explained by His Prophet, you are not going to be forced. The Prophet's mission is to train your will and explain clearly all the implications of your conduct. The responsibility for your conduct rests entirely on yourselves.