Nûr Sûresi 32. Ayet Meali

[366] Gençlerin evlendirilmesi hakkında geniş bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XIII, 378-384.  

1- Ahlakı düzgün, iyi kimseleri. 2- Evlendirin.  

(1)“(Saâdetin esaslarından) ‘nikâh’ ise: İnsanın en fazla ihtiyâcını tatmîn eden, kalbine mukābil bir kalbin mevcud bulunmasıdır ki, her iki taraf, sevgilerini, aşklarını, şevklerini mübâdele etsinler(paylaşsınlar) ve lezâizde (lezzetlerde) birbirine ortak ve gamlı ve kederli şeylerde de yekdiğerine muâvin ve yardımcı olsunlar. Evet, bir işte mütehayyir (hayrette) kalan veya bir şeye dalarak tefekkür eden(düşünen) adam, velev zihnen olsun, birisi gelsin, kendisiyle o hayreti, o tefekkürü paylaşsın ister. Kalblerin en latîfi (hoş olanı) ve en şefîkı (şefkatlisi), kısm-ı sânî (ikinci kısım) ile ta‘bîr edilen kadın kalbidir. Fakat kadın ile zevcî (eşler arasında) olan geçim imtizâcını ikmâl eden (kaynaşmayı tamamlayan)ve kalbî olan ünsiyet ve ülfeti (dostluğu) itmâm eden (tamamlayan) ve sûrî ve zâhirî olan (görünüşteki)arkadaşlığı samîmîleştiren, kadının iffetiyle berâber ahlâk-ı seyyieden (kötü ahlâktan) temiz ve pâk olması ve çirkin ârızalardan hâlî olmasıdır.” (İşârâtü’l-İ‘câz, 197)  

(*) Bundan önceki âyetler aileyi korumak için iffetin korunması gerektiğini ortaya koymuş, bunun için alınması gereken tedbirleri açıklamıştı. Bu tedbirlerden biri de evlenme çağına gelmiş veya evlendikten sonra dul kalmış insanları evlendirmektir. Tefsirciler“evlendirin” emrinin muhatabı olarak velileri almış ve buradan hareketle velinin evlendirme hakkı ve ödevi üzerinde durmuşlardır. Oysa burada muhatap yalnızca veliler değildir; yakından uzağa bütün ilgililerdir, toplumdur, devlettir. Burada ‘’Erkek ve kadın hizmetçilerinizden (evliliğe) uygun durumda olanları da evlendirin. (Evlenmeye niyeti olanlar) eğer yoksul iseler, (bu sizi kaygılandırmasın,) Allah onları Kendi lütfundan varlıklı yapar’’ şeklindeki ayetin hükmü gereği yoksul olduklarından dolayı düşük ücretle çalışmak zorunda kalan hizmetçilerden/ düşük ücretle çalışan işçilerden evlenmek istediklerinde onları evlendirip mutlu ve huzurlu bir yuvaya kavuşturma görev ve sorumluluğu topluma, yani devlete düşmektedir. Bu nedenle evlenmek isteyip de evlenemeyenlere devlet ve toplum her türlü destek ve yardımı sağlamak zorundadır. (((… Evlenmenin engellerinden biri de yoksulluktur. İnsanlar yoksul olan kimseye kız vermek istemezler, yoksullar evlenme giderlerini karşılayamazlar. Bu yüzden bunalımlar, ahlâkî sapmalar, sosyal problemler ortaya çıkabilir. İslâm toplumunda bir insanın ortalama refahtan yararlanması esastır; bunu kendi emeği ile gerçekleştiremiyorsa toplum/devlet/yardımda bulunacaktır. Bu sebeple âyette Allah Teâlâ kullarına şu gerçekleri hatırlatıp yoksullara yardım etmeye teşvik etmektedir: Yoksulluk gelip geçici olabilir, bugün yoksul olanlar Allah’ın lutfu ve kendilerinin de gayretiyle yarın ihtiyaçlarını karşılar duruma gelebilirler. Ayrıca servet sahipleri, evlilik çağı geldiği halde yoksulluk yüzünden evlenemeyen kimselere yardım ödevlerini yerine getirirlerse yoksulluk bir engel olmaktan çıkar…Kaynak : ( Kur’an Yolu Tefsiri C: 4 S: 76))) Ayrıca Arapçada köle için ((عبد ve cariye için (أمة) ifadesi kullanıldığı gibi, hizmetçiler için de bu ifadeler kullanılmaktadır. Kur’an’ın mesajı da evrensel olduğundan burada geçen (عبد - أمة) için hizmetçi demek daha isabetli olur. Çünkü bu ifade her ikisini de kapsamaktadır. İşte lugatlarda ((أمة ’’emet’’hizmetçi kadın, (عبد) ’’abd’’ hizmetçi erkek, hizmetçi oğlan’ anlamına da gelir. Bkz: ( (المعجم: الغني= معجم Bu nedenle ayetin meali de bu şekilde uygun görülmüştür. Çünkü Kur’an’ın mesajları evrenseldir, o sadece kölelerin mevcut bulunduğu topluma değil, bütün çağlara ve insanlara hitap etmektedir. [الأَمَةُ : الخادمة - إنسانٌ ، حرًّا كان أو رقيقًا :- أنا عبدٌ لله { فَبَشِّرْ عِبَاد وَلَدٌ عَابِدٌ : خَادِم (المعجم: الغني)ٌ : الخادمة - إنسانٌ ، حرًّا كان أو رقيقًا :- أنا عبدٌ لله فال رسول الله ويقول صلى الله عليه وسلم: ”... ولا يقل أحدكم: عبدي أمتي، وليقل: فتاي وفتاتي وغلامي، لأن العبيد عبيد اللّه والإماء إماءُ اللّه؟”[63] توجيه النبي صلى الله عليه وسلم إلى استعمال “فتاتي وفتياتي وغلامي” على أنها كلمات تطلق على الأحرار كما تطلق على الأسرى والجواري.أنظر: صحيح البخاري (وَأَنكِحُوا الْأَيَامَى مِنكُمْ ) والمعنى : زوّجوا أيّها المسلمون مَن لا زوج له من أحرار رجالكم ونسائكم (وَالصَّالِحِينَ مِنْ عِبَادِكُمْ ) أي وزوّجوا الصالحين من عبيدكم يعني الخدم (وَإِمَائِكُمْ) مُفردها أمَة وهي الخادمة (حقائق التأويل في الوحي والتنزيل)  

[1] Veya salâh halde bulunanları.[2] Nimeti tükenmez, fazl-ı vücut sahibidir, her şeyi de hakkıyle bilir.  

12 Ayette “Evlendiriniz” tabiri geçmektedir. Bu ise evlenmenin ferdi değil sosyal bir görev olduğudur ve sorumluluk aileye, topluma ve devlete aittir. Ayette geçen “salihîn” terimi ile ahlaken ve fizik itibariyle evliliğe uygun olanlar kastedilmektedir. Bedensel ve zihinsel bir uygunluk olduğu kadar karşılıklı sevgi ve denkliğe de bir işaret vardır. Kur’an Nisâ 4/25’te de söylediği gibi, köle ve cariye dahi olsa evlilik/nikâh dışı bütün cinsel ilişkileri yasaklamaktadır. Hz. Peygamber’in iki cariyesi vardı ve ikisi de nikâhlıydı ve ikisini de azat etti. Daha sonra kaldırılan bu kurum, maalesef, Emevilerle birlikte kurumsallaştı ve yozlaştı ve önce nikâhı, sonra da sayısındaki limiti kaldırdılar. Hukuku da buna göre düzenlediler. Türkler Müslüman olduklarında maalesef Emevilerin düzenlediği hukuk vardı.  

Bu ayet evlenmenin ve bekârları evlendirmenin fert ve toplumsal olarak farz olduğunu göstermektedir.  

1 Yani bu kimseleri evlendirirken para hesabına dayalı bir yaklaşım içerisinde bulunmayın…  

42 Yani, toplumun ya da cemaatin hür üyelerinden; böyle olduğu, kölelerden söz eden sonraki ifadeyle de sabittir. (Çoğu klasik müfessirin de belirttiği gibi, bu ayet bir emir değil, fakat cemaatin bütününe yönelmiş bir tavsiyedir; çevirideki emir sîgası da, bu sebeple, tavsiye olarak anlaşılmalıdır.) Eyyim (çoğulu eyâmâ) terimi her iki cinsten de, ister daha önce hiç evlenmemiş olsun ister dul olsun, halen eşsiz bulunan kişi anlamınadır. Dolayısıyla, yukarıdaki ayet pek çok güvenilir Hadis’le de tekrarlandığı gibi toplumsal düzen ve ahlak açısından evli olmanın bekar yaşamaktan daha tercihe değer olduğunu dile getirmektedir.43 Sâlihîn terimi burada ahlak ve fizik olarak evliliğe uygunluğu, elverişliliği; yani, hem bedensel ve zihinsel olgunluğu, hem de evlenecek erkekle kadın arasındaki karşılıklı sevgi ve denkliği işaret etmektedir. 4:25’de olduğu gibi, yukarıdaki ayetler de evlilik dışı tüm cinsel ilişki biçimlerini yasaklayıp erkekle onun kadın kölesi arasında tek yasal cinsel birleşme yolu olarak evliliği öngörmektedir.  

[3012] Eyâmâ (t. eyyim), başından evlilik geçmiş ya da geçmemiş olsun, mevcut durumda eşi olmayan herkesi kapsar. [3013] Belirsiz formla gelen esmayı çevirimizle ilgili bkz: Âyet 18, not 22.  

Âyetteki emir kipinin farziyet ifade etmediğine karineler vardır. Kesin olan, evlenmenin şahsî bir tasarruf olduğudur. Ancak burada emir, akrabalar, yakını olmayanlar için düşünülür ise yöneticilerin evlendirme konusunda yardımcı olmasının mendup olduğunu gösterir.  

2988 The subject of sex ethics and manners brings us to the subject of marriage. "Single" (ayama, plural of Ayyim) here means any one not in the bond of wedlock, whether unmarried or lawfully divorced, or widowed. If we can, we must marry in our own circle, but if we have not the means, there is no harm if we choose from a lower circle, provided our choice is determined by virtue. Poverty in the other party does not matter if there is virtue and love. A happily married man has the best wealth in a virtuous wife, and his very happiness makes him a better potential earner of wealth. A slave becomes free by marriage. 2989 Cf. 10:57 Allah's mercy is for all: it is not confined to a class or grade of people.