Nûh Sûresi 23. Ayet Meali

Ved, Devmet-ül-Cendel'de, Beni-Kelp kabilesinin putudur (Sıre, 83). Süva, Beni-Hüzeyl'in taptığı puttur. Yeguus, Mezhac boyunun putudur. Yauk da Yemen'de, Hemdan'daki bir puttur. Nesr, Himyer'deki bir puta verilen addır (Aynı kitap, 84). İbn-i Abbas ve Katâde, bunların Nûh peygamberin kavmine ait putlar olup sonradan Araplar tarafından da kabul edildiğini söylemişlerdir. Bunların, Adem Peygamberle Nûh Peygamber arasındaki devirde yaşayan temiz kişiler olduğu, sonradan heykelleri yapılarak bunlara tapılmaya başlandığı da rivayet edilmiştir. Vakıdi'ye göre Ved, bir erkek, Süva' kadın, Yaguus arslan, Yaug at, Nesr de kartal şeklindeydi (Mecma, 2, 636-537).  

[Not: Bunlar soylu aileleri ve kabileperestliği, altın ve serveti, güç ve kuvveti, kadın ve şehveti, rızık ve emniyeti temsil eden putlardı. Bu isimler aslında Hz. Adem’in evlatları olup inançlı insanlardı. Ama bunlara yönelik hürmet ve muhabbetin anısı hatırına yapılan heykellerine zamanla tapınılmaya başlanmıştı.]  

(*) Sevgi ilahı, karanlıklar ilahı, yardım ilahı, savunma ilahı ve kuvvet ilahı demek olup Arapların eski putlarının adlarıdır. Bu beş putun her dilde isimleri ayrı olmakla beraber mahiyet itibariyle bütün kâfir toplumlarda mevcutturlar.  

[681] Bu beş put hakkında bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XX, 38-39.  

Ayette geçen ve hiçbir özellikleri olmayan putlar, Nûh Peygamberin kavminin taptığı en meşhur putlardı.“Vedd” Kudaa kabilesinin bir kolu olan Beni Kalûb bin Vebûre’nin ilahı idi. Bu put iri yarı gövdeli bir erkek şeklinde idi. “Suvâ’” Huzeyl kabilesinin tanrıçasıydı, bir kadın şeklinde yapılmıştı. “Yeğûs” Tay kabilesinin ve bu kabilenin bir şubesi olan Enum ve Mezhic’in bazı kollarının ilahı idi. Bu da dişi bir aslan suretindeydi. “Ye’ûk” Yemen’in Hemdan bölgesinde Hemdan kabilesinin bir kolu olan Heyvân’ın mabuduydu. At şeklinde yapılmış bir puttu. “Nesr” Himyer bölgesinde, Himyer kabilesinin bir kolu olan Al-i zul-Kulâ’nın mabudu idi. Bu put da bir akbaba şeklinde yapılmıştı.  

[1] Bunlar Nûh zamânında tapılan putların ismidir.  

Vedd, Süvâ’, Yeğûs, Ye’ûk ve Nesr, Nûh Peygamber’in kavminin taptığı putların adlarıdır.  

 Bunlar, o kavmin taptığı en önemli putların isimleriydi.  

1- Aşk ilahı. 2- Nesli veren ilah. 3- Yağmur ilahı. 4- Güç ilahı. 5- Gök ilahı.  

(2)Bunlar, Nûh kavminin en çok ehemmiyet verdikleri putlarıydı. İsimleri ise vaktiyle yaşamış sâlih kimselere âid idi. Bu kişiler vefât ettiğinde şeytan o kavme, bu sâlih insanların hâtırasını unutturmamak için âbideler dikmelerini ve bu mübârek zatların isimlerini onlara vermelerini telkīn etti. O zaman heykel yapımına dâir bir yasak da yoktu. Çünki daha önceleri puta tapınma diye bir şey söz konusu değildi. Ancak nesiller değişti, işin aslı unutuldu, şeytanın uzun va‘deli bu çirkin hesâbı tuttu ve sonunda bazı insanlar putlara tapmaya başladılar. (İbn-i Kesîr, c. 3, 554)  

[5] Bu putlar sonra Araplara geçti.  

9 Suriye ve Babil’den geçen putların isimleridir. Her biri farklı tasvir edilmiş putlardır. Ved, erkek; Suva, kadın; Yağûs, aslan; Ye’ûk, at; Nesr de kerkenez kuşu şeklindedir. Buhari’nin verdiği bilgiye göre; İbn Abbas, bu putlar Hz. Nûh’un kavminden olan beş salih zatın ismidir. Bunlar ölünce, evleri kutsal mekân ilan edilip adak yeri olmuştur. Bu kişilerin isimleri o sunaklara verilmiştir. Daha sonra gelen nesiller bunlara tapmaya başlamışlardır.(Bkz. Buhari, Tefsir, 398).  

(Vedd, Kudaa kabilesinin bir kolu olan Beni Kalüb bin Vebure’nin ilahı idi. Onlar bu ilahları için Dumet’el Cendel denilen yerde bir tapınak inşa etmişlerdi. Bu put iri yarı gövdeli bir erkek şeklinde idi.Suva, Huzeyl kabilesinin tanrıçasıydı, bir kadın şeklindeydi. Yanbu’ya yakın Ruhat denilen yer dolaylarında bunun tapınağı bulunmaktaydı.Yeğus, Tay kabilesinin ve bu kabilenin bir şubesi olan Enum ve Mezhic’in bazı kollarının ilahı idi. Mezhiçliler Yemen ve Hicaz arasındaki Cürş denilen bir yerde bu putu dikmişlerdi. Dişi bir aslan biçimindeydi.Yeûk, Yemen’in Hemdan bölgesinde Hemdan kabilesinin bir kolu olan Heyvan’ın mabuduydu, at şeklindeydi.Nesr, Himyer bölgesinde, Himyer kabilesinin bir kolu olan Al-i zul-Kula’nın mabudu idi. Belühe makamındaki bu put bir akbaba şeklindeydi.)  

Bunlar Hz. Nuh zamanında kendilerine tapınılan çeşitli putların isimleridir. Bunların, çeşitli Arap kabilelerinin tapındığı putlar olduğu da ileri sürülmektedir. Buna göre, [Vedd] Kelb’in, [Süvâ‘] Hüzeyl’in, [Yeğûs] Tayy’in, [Ye‘ûk] Hemdân’ın, [Nesr] ise Himyer’in putu olarak tanıtılmaktadır. Ayrıca [Vedd]’in “erkek”, [Suvâ]‘’ın “kadın”, [Yeğûs]’un “arslan”, [Ye‘ûk]’un “at”, [Nesr]’in de “kartal” suretinde sembolleştirildiği ifade edilmektedir (Râzî, [Mefâtîhu’l-Ğayb], c. XXX, s. 143).  

1 Bunlar, Lût toplumunun taptıkları putlarının isimleridir. Daha sonra müşrik Arapların da bu putlara taptıkları ve Abd’ül-Vedd, Abd’ül-Yeğûs gibi isimleri kullandıkları olmuştur. Tefsirlerde bunlarla ilgili birçok rivâyet varsa da; bâtılı tasvirin bir faydası olmayacağı düşüncesiyle, bu rivâyetlere yer verilmemiştir.  

14 İlk kaynaklarda açıkça belirtildiği gibi, bu beş tanrı, aynı zamanda İslam öncesi Araplar’ın da taptığı putların arasında yer almaktaydılar (bkz. Hişâm b. Muhammed el-Kelbî’nin küçük ama çok değerli çalışması Kitâbu’l-esnâm, neşr. Ahmed Zeki, Kahire 1914). (R. Klinge-Rosenberg’in giriş yazarak ve notlar ilave ederek Almanca’ya yaptığı çeviriden Türkçe’ye çeviren Beyza Düşüngen, A.Ü. İlahiyat Fakültesi Yayınları, Ankara 1969 -T.ç.n.) Bu kült, Arabistan’a muhtemelen antik çağlardan beri yaşadığı Suriye ve Bâbil’den geçmiştir.  

[5335] Râzî’nin de isabetle belirttiği gibi bu putlar kesinlikle nüzul dönemi Araplarının taptıkları putlar arasında yer alıyordu. Abdu Vedd, Abdu Yeğus isimleri konuluyordu. Vedd ve Tayy’ın putu Yeğûs erkek, Huzeyl’in putu Suva‘ dişi tanrıça, Yemen-Hemdanlıların putu Ye‘ûk at sûretinde, Himyerli Zulkela’ın putu Nesr kartal/akbaba sûretindeydi. Bu putların Nûh kavminden sonraya nasıl intikal ettiği ise yoruma açıktır. Vahiy burada, inkârcı muhataplarına çizgisini izledikleri aklın sefaletini tanıtmaktadır. Verdiği mesaj nettir: aynı yolu izleyenler aynı akıbeti paylaşırlar. [5336] İbn Abbas’a göre bu beş put Hz. Nûh’un kavminden sâlih zatlardır. Bu zatlar ölünce arkadan gelenler onların evlerini kutsal adak yeri edindiler. Bu zatların isimlerini o sunaklara verdiler. Bir zaman sonra yeni nesiller bunlara tapmaya başladılar (Buhârî, Tefsir 398).  

Burada sayılan beş put, Nuh toplumundaki putlar olup müşriklerin içinde devam ede ede Cahiliye dönemi Araplarına da geçmişti.  

[1] Kavm-i Nûh'un tapdıkları putların isimleridir.  

(2) İbni Abbas’ın bildirdiğine göre, bu put isimleri, aslında salih kimselere ait idi. Onlar öldükten sonra, Şeytan o kavme, “Toplantı yerlerinizin karşısına bunlar için anıtlar dikin ve onların adlarını verin” diye telkinde bulundu. Önceleri bunlara tapan yoktu; fakat onlar ölüp gittikten sonra, bu isimlerin sahipleri hakkındaki bilgiler de unutuldu ve insanlar onlara tapmaya başladı. (Buhârî, Tefsir 71:1.)  

5721 For an account of how these Pagan gods and superstitions connected with them originated, and how they became adopted into the Arabian Pagan Pantheon, see Appendix X at the end of this Surah.