Nisâ Sûresi 69. Ayet Meali

69.Taberani ve İbnu Merdeviye`nin Hz. Aişe (r.a.)`den rivayet ettiklerine göre bir adam Resulullah (a.s.)`a gelerek onu çok sevdiğini ve evine gittiğinde bile hasretine dayanamayıp görmek için yanına geldiğini ifade ederek: "Düşünüyorum sen de ben de ölürsek sen cennete girdiğin zaman peygamberlerin mevkisine yükseltileceksin. Bense cennete girdiğim zaman korkarım seni göremeyeceğim" dedi. Bunun üzerine bu ayeti kerime indirildi.İbnu Ebi Hatim`in Mesruk`tan rivayetine göre de bazı sahabilerin Resulullah (a.s.)`a benzer şeyler söylemeleri üzerine bu ayeti kerime indirilmiştir. Bu konuda daha başka rivayetler de nakledilmiştir. Ancak tümünde sahabilerin cennette Resulullah (a.s.)`ı görememe endişelerini ortaya koymaları üzerine bu ayeti kerimenin indirildiği ifade edilmektedir.  

Peygamberlerin, kendilerini izleyen inananlardan mutlak surette üstün olması gerekmez. Nitekim, gerçek inananlar, peygamberlerle birlikte ebedi hayatı yaşayacaklardır.  

(1)“Evet, مِنَ النَّبِيّ۪نَ [peygamberler] nasıl ki sarâhatle (açıkça) Hazret-i Peygamber Aleyhissalâtü Vesselâm’a bakıyor. وَالصِّدّ۪يق۪ينَ [sıddîklar] fıkrasıyla Ebû Bekri’s-Sıddîk (ra)’a bakıyor. Hem Peygamber Aleyhissalâtü Vesselâm’dan sonra ikinci olduğuna ve en evvel yerine geçeceğine işâret ettiği gibi, وَالشُّهَدَاءِ[şehîdler] kelimesiyle Hazret-i Ömer’i, Hazret-i Osman’ı, Hazret-i Ali’yi Rıdvânullâhi Aleyhim Ecmaîn’i berâber ifâde ediyor. Hem üçü, Sıddîk’tan sonra nübüvvetin hilâfetine mazhar olacaklarını (halîfe olacaklarını) ve üçü de şehîd olacaklarını, fazîlet-i şehâdetleri de sâir fezâillerine (fazîletlerine) ilâve edileceğini işâret ediyor ve gaybî bir sûrette ifâde ediyor (gelecekten haber veriyor). وَالصَّالِح۪ينَ [sâlih kimseler] kelimesiyle Ashâb-ı Suffe, Bedir, Rıdvân gibi mümtâz zevâta (seçkin zâtlara) işâret ederek وَحَسُنَ اُولَئِكَ رَف۪يقاً [İşte onlar, ne güzel arkadaştırlar!] cümlesiyle, ma‘nâ-yı sarîhiyle (açık ma‘nâsıyla) onlara ittibâa (tâbi‘ olmaya) teşvîk ve Tâbiînlerdeki tebaiyeti (tâbi‘ olma vasfını) çok müşerref ve güzel göstermekle, ma‘nâ-yı işârîsiyle (işâret ettiğima‘nâsıyla) hulefâ-i erbaanın (dört halîfenin) beşincisi olarak اِنَّ الْخِلَافَةَ بَعْد۪ي ثَلَاثُونَ سِنَةٌ [Şübhesiz ki benden sonra hilâfet, otuz senedir] hadîs-i şerîfinin hükmünü tasdîk ettiren müddet-i hilâfetinin (halîfelik süresinin) azlığıyla berâber, kıymetini azîm (çok büyük) göstermek için ma‘nâ-yı işârîsiyle Hazret-i Hasan Radıyallâhü Anh’ı gösterir.” (Lem‘alar, 7. Lem‘a, 28-29)  

(*) Resule itaat, yüce Allah’tan aldığı ve tebliğ ettiği Allah’ın mesajları hususunda ona uymaktır. Aşağıdaki tefsir metnine bakılabilir. . والمعنى: {وَمَن يُطِعِ ٱللَّهَ} بالانقياد لأمره ونهيه، ويطع {وَٱلرَّسُولَ} فى كل ما جاء به من ربه "فأولئك" المطيعون {مَعَ ٱلَّذِينَ أَنْعَمَ ٱللَّهُ عَلَيْهِم} (الوسيط في تفسير القرآن الكريم)  

(Şevahid’ut Tenzil c.1 s.153–154, Erceh’ul Metalib s.22, Mizan’ul İ’tidal-i Zehebi s.212’de yer aldığına göre İbn-i Abbas bu ayetin tefsirinde şöyle demiştir: “İşte onlar, Allah’ın nimetine eriştirdiği peygamberler, dosdoğru olanlar, şahitler ve iyilerle beraberdirler” ayetinden kasıt, “Ali bin Ebi Talib, Cafer Tayyar, Hamza bin Abdulmuttalib, Hasan ve Hüseyin’dir.”)  

Bu ayet Fâtiha 1:7’deki mesajın açılımıdır. Ayette sözü edilen [en-nebiyyîn] kelimesi “peygamberler”; [es-sıddîkîn] sözcüğü “gerçeği onaylayanlar”; [eş-şühedâ’] kelimesi “gerçeğe şahitlik edenler”; [es-sâlihîn] sözcüğü ise “sözü ve özü bir olanlar” demektir.  

1 Bu âyette Peygamberlerden sonra sıddîklerin zikredilmesi, Peygamberimizden sonra halîfenin Hz. Ebû Bekir olacağına bir işaret olabilir. (Kurtubî)2 Hz. Aişe (r.a)’dan: Bir gün adamın birisi Peygamber Efendimize gelerek: “Ey Allah’ın Elçisi! Ben, seni nefsimden, ailemden ve çocuklarımdan daha çok seviyorum. Evimdeyken aklıma sen gelince dayanamayıp, yanına geliyorum ve sana bakıyorum. Senin ve benim öldüğümü düşününce biliyorum ki sen, cennette Peygamberlerle birlikte olacaksın. Cennete girince ben seni orada görememekten korkuyorum.” dedi. Bunun üzerine Peygamberimiz o adama bir şey söyleyemedi ve hemen arkasından bu âyet indirildi. (Vâhidî)  

[803] Fâtiha’daki “Kendilerine nimet verilenler” (1:6) bunlardır. Allah Rasûlü’nün son sözünün de er-rafiku’l-a’lâ (yüce dostlar katına) olduğu hatırlanmalıdır.  

Gerçeği söyleyen bilginler  

[1] Şevbân radiyallâhu'anh ile diğer ashâbdan ba'zılar ki Rasûl 'aleyhisselâma gâyetle meftûn ve 'âşık olub bir gün görmezler ise sabır ve tahammül idemezlerdi. Cennetde, tefâvüt-ü makâmdan dolayı Rasûlullah'ı göremeyeceklerini düşünüb müteezzî olurlardı. Bu âyet-i kerîme nâzil olarak onlara âhiretde de Rasûl ile berâber bulunacakları tebşîr olunmuşdur.  

[*] Ayetteki şuhedâ = الشُّهَدَاءِ kelimesi şehid = شهيد kelimesinin çoğuludur, şahitler anlamına gelir. Bilgisini, gözüyle görmüş gibi kesinleştiren alimler demektir.  

586 A passage of the deepest spiritual meaning. Even the humblest man who accepts Faith and does good becomes at once an accepted member of a great and beautiful spiritual Fellowship. It is a company which lives perpetually in the sunshine of Allah's Grace. (This passage partly illustrates 1:5). It is a glorious hierarchy, of which four grades are specified: (1) The highest is that of the Prophets or Apostles, who get plenary inspiration from Allah, and who teach mankind by example and precept. That rank in Islam is held by Muhammad Mustafa. (2) The next are those whose badge is sincerity and truth; they love and support the truth with their person, their means, their influence, and all that is theirs. That rank was held by the special companions of Muhammad, among whom the type was that of Abu Bakr Siddiq. (3) The next are the noble army of Witnesses, who testify to the truth. The testimony may be by martyrdom. Or it may be by the tongue of the true preacher or the pen of the devoted scholar, or the life of the man devoted to service. (4) Lastly, there is the large company of righteous people, the ordinary folk who do their ordinary business, but always in a righteous way. They are the rank and file of the beautiful Fellowship, in which each has his place and yet all feel that they derive glory from the common association, (Cf. 29:9). (R).