Nisâ Sûresi 60. Ayet Meali

[Not: Bir Müslümanın şu soruları kendisine yöneltmesi ve samimi yanıtlarına göre iman durumunu değerlendirmesi gerekir. Benim istisnasız her konudaki tercihim ve hedefim: 1- İman ve itaat mı, İtiraz ve inkâr mı? 2- İslam’a (Hakka) teslim olmak mı, Fırsatçılık ve isyan mı? 3- Kur’an’ın Rahmani esasları mı, Batı’nın şeytani yasaları mı? 4- Faizsiz bir nizam mı, Faizli sömürü çarkı mı? 5- İslam ülkeleri ittifakı mı, Haçlı ortaklığı mı? 6- Farz-helâl kuralları mı, Haramların mübahlığı mı? 7- Hidayet aydınlığı mı, Dalâlet karanlığı mı? 8- Hakk ve hayır mı, Şer ve bâtıl mı? 9- Nübüvvet ve Sünnet bağlayıcılığı mı, Nefsaniyet ve şehvet bataklığı mı? 10- Ahiret ve adalet amaçlı mı, Dünya ve menfaat ağırlıklı mı? Evet, bu 10 şıktan sadece 1 tanesinde bile ikinci maddeyi tercih ve tensip edenlerin, iman ve İslam şuuru yara almaya ve hidayeti kararmaya başlamış demektir. Baskıcı ve zorlayıcı durumlarda aciz ve çaresiz fertlere ve müstaz’af kesimlere İkrâh-ı Mülci=Ölüm ve sakatlama cinsinden ağır tehditler gibi bazı mecburiyetler bir mazeret sayılsa bile, imkân ve iktidar sahipleri için bu tür mazeretlere sığınmak geçersizdir.]  

bk. Kur’ân-ı Kerim, 2/256; 39/17.  

60.İbnu Ebi Hatim`in Abdullah bin Abbas (r.a.)`tan rivayet ettiğine göre Mut`ab bin Kuşeyr, Rafi` bin Zeyd ve Bişr Müslüman olduklarını ileri sürüyorlardı. Bunların kendi kavimlerinden bazı kimselerle bir meseleleri oldu. Karşı taraf meseleyi Resulullah (a.s.)`a götürmek istedi, adı geçen kişiler ise yahudi kâhinlerine götürmek istediler. Bunun üzerine bu ayeti kerime indirildi.İbnu Cerir`in Şa`bi`den rivayet ettiğine göre münâfıklardan bir adamla bir yahudi arasında anlaşmazlık çıktı. Yahudi Resulullah (a.s.)`ın rüşvet almayacağını ve adil karar vereceğini bildiğinden meseleyi Resulullah (a.s.)`a götürmek istedi. Münâfık ise Cuheyne`den bir kâhine götürmek istedi. Bunun üzerine bu ayeti kerime indirildi.Ayeti kerimenin iniş sebebinin her iki olayla da bağlantısı olabilir.15.Bu ayet bir münafık ile bir yahudi arasında anlaşmazlık çıkması ve yahudinin meseleyi Resulullah (a.s.)`a götürmek istemesine rağmen münafığın İslam düşmanlığında ileri giden yahudi bilginlerinden Ka`b bin Eşref`e götürmek istemesi üzerine inmiştir. Yüce Allah yahudi Ka`b bin Eşref`i inkarcılığındaki katılığı ve İslam düşmanlığındaki aşırılığı dolayısıyla Tağut olarak adlandırmıştır.  

Bkz. 2/256, 5/49, 16/36Bu âyet, Medine’de kendisini Müslüman gösteren bir münafık ile bir Yahudi arasındaki anlaşmazlık üzerine nazil olmuştur. Yahudi anlaşmazlığın çözümü için Hz. Muhammed’in hakemliğini, münafık ise Yahudi olan Ka’b b. Eşref’in hakemliğini istemişti.Âyette geçen “Tağût” kelimesi, Allah’ın koyduğu sınırları aşan, insanları Allah’tan alıkoyan kişi ya da güç için kullanılmıştır. Şeytana “Tağût” denmesi de bunun içindir. Eğer birileri insanları Allah’tan uzaklaştıracak planlar yapıyorsa, Hz. Peygamber’i devre dışı bırakacak yollara başvuruyorsa, Kur’an’ı hayatın dışına itecek girişimlerde bulunuyorsa o kişiler “Tağût” olarak anılır.  

Münafıklardan biri, bir yahudi ile anlaşmazlığa düşmüştü. Anlaşmazlığın çözümü için yahudi, Peygamberimize başvurmayı teklif etti, münafık ise bunu kabul etmedi. Münafık, şiirleriyle Hz.Peygamberi kötüleyen Ka’b b. el-Eşref’i hakem yapmayı önerdi. Sahabilerden İbni Abbas’ın ifadesine göre, âyette zikredilen “Tâğût” ile kastedilen işte bu Ka’b’dır. Bu şahsın, Cüheyne, ya da Eslem Kabilesinden bir kâhin olduğu yorumunda bulunanlar da vardır. (Tâğût’un diğer anlamları ile ilgili olarak Nisâ sûresi, 51. âyetinin dipnotuna bakınız.)  

 59. âyet müslümanların bilgi ve hüküm kaynaklarını sıralamış, sonradan «Kitap, Sünnet, İcma ve Kıyas» şeklinde formülleştirilen kaynakların temelini koymuş, anlaşmazlık çıkarsa çözümün bu kaynaklara başvurularak aranmasını emretmişti. Buna rağmen bir münafığın hasmına, «Resûlullah yerine Kâ’b b. el-Eşref’e başvuralım» demesi bu âyetin, nüzulüne sebep teşkil etmiş, âyet her yer ve zamanda emsali bulunan münafıkların maskesini indirmiştir. Tâğut: Hakkı tanımayıp azan ve sapan her kişi ve güce verilen addır. Şeytana da bu yüzden tâğut denmiştir. Bu ve müteakip beş âyetin, yukarıda zikredilen nüzul sebebi bu kelimenin anlamını belirlemede yardımcı olur.  

1- Allah'a isyan etmek anlamına gelen “tağa” kökünden türemiştir. Azgın, sapkın, kötülük önderi, zorba, şeytan, put, kâhin; Allah'ın buyruklarına itibar etmeyen kişi ve kurum anlamına gelmektedir. 2-Reddetmeleri.  

(*) Tağut; Allah’a isyan etmek anlamına gelen “tağa” kökünden türemiştir. Azgın, sapkın, kötülük önderi, zorba, şeytan, put, kâhin; Allah’ın buyruklarına itibar etmeyen kişi ve kurum anlamına gelmektedir. (E. Aktaş Meal Açıklaması). Allah’a inandığını iddia eden birinin, bir problemin çözümünde O’na güvenmeyerek pratikte kendisinde güç vehmettiği bir başka otoriteye güvenmesi, imanın tüm getirilerini sıfırladığı gibi, imanın üzerinde yükseldiği kişilik zeminini de parçalamaktadır. İşte bu durum, kişilik bölünmesinin öbür adı olan “nifaka” tekbül eder ve sahibini “münafık”durumuna düşürür. (M. İslamoğlu Meal Açıklaması)  

[1] Yahut kâhinlerini.  

26 Münafıklardan biri bir Yahudi ile anlaşmazlığa düştü. Yahudi, davanın çözümü için Hz. Muhammed’e başvurmayı önerdi, ancak münafık kabul etmeyip, Hz. Peygamber’i şiirleriyle yeren, halkı Müslümanlara karşı kışkırtan, Yahudi’lere taraftar olacağı aşikâr olan ve ayette Tâğût olarak gösterilen Ka’b b. El-Eşref’i hakem yapmayı teklif etti. Ayet bunun üzerine nazil oldu.  

Burada geçen [Tağut], gerçeğin karşısında azgınlığı yani batılı temsil eden herkestir ve her şeydir.,Medine’de bazı münafık kılıklı insanlar başkalarıyla davalaşınca esasında tartışma konusunu Yüce Allah’a ve Elçisine götürmekle emrolunmalarına rağmen bunu yapmadıkları, aksine [et-tâğût] denilen bir azgına müracaat ettikleri bildirilmektedir. Burada sözü edilen [et-tâğût] kelimesi Ka‘b b. Eşref, Ebû Bür-de el-Eslemî vs. kişiler olabilir; ancak bu kelimenin “azgınlıkla anılan herkesi” içerdiği bilinmelidir.  

1 Bk. (Bakara: 257 ve dipnotu, Nisâ: 76, Mâide: 60, Nahl: 36, Zümer: 17,18) 2 Bu âyetin indiriliş sebebi şöyledir: Bir Yahûdî ile bir münâfık arasında anlaşmazlık oldu. Yahûdî Hz. Peygambere, münâfık ise Ka’b b. Eşref’e giderek muhakeme olmak istedi. Yahûdî, buna yanaşmayınca beraberce Hz. Peygamber’e geldiler. O da Yahûdî’nin lehine karar verdi. Dışarıya çıkınca münâfık, bir de Hz. Ömer’e gidelim dedi. Yahûdî Hz. Ömer’e “biz, Hz. Muhammed’in huzurunda muhakemeleştik ve o, benim lehime karar verdi ve bu, adam onun hükmüne râzı olmuyor” dedi. Hz. Ömer olayın doğru olup olmadığını münafığa sordu. Doğru olduğunu öğrenince dışarıya çıkıp kılıcını kuşandı ve yanlarına gelip münafığı öldürdü ve “Allah ve Rasûlü’nün hükmüne râzı olmayan hakkında böyle hükmederim” dedi. Bk. (Nur: 48–52)3 Bu âyetteki olayın hususiliği, hükmün umumiliğine mani olmadığı için bu hüküm, kıyamete kadar bu tipler için geçerlidir.  

79 Lafzen, “birbirlerini Şeytanî güçlerin (tâğût) hakemliğine (yahut “yönetimine”) çağıranların”. Bu, yukarıda 51. ayette zikredilen, Kur’an’ın tâğût olarak tanımladığı güce (bkz. sure 2, not 250) teslim olup vahyin rehberliğinden elde edebilecekleri bütün iyilikleri geçersiz kılan insanlara bir işarettir.  

[797] Allah’a inandığını iddia eden birinin, bir problemin çözümünde O’na güvenmeyerek pratikte kendisinde güç vehmettiği bir başka otoriteye güvenmesi, imanın tüm getirilerini sıfırladığı gibi, imanın üzerinde yükseldiği kişilik zeminini de parçalamaktadır. İşte bu durum, kişilik bölünmesinin öbür adı olan “nifaka” tekabül eder ve sahibini “münafık” durumuna düşürür.  

Münâfıklardan biri, bir yahûdî ile çekişmişti. Yahûdî, aralarındaki da'vanın çozümü için Hz. Muhammed'e başvurmayı önerdi. bunu kabul etmeyen münâfık, yahûdî taraftarı olup şiirleriyle Hz. peygamber'i yeren, halkı müslümanlara karşı kışktırtan Ka'b ibn el-Eşref'i hakem yapmayı öne sürdü. Bu âyet, o münâfık hakkında inmiştir.  

[1] Bir yahûdî ile bir münâfık arasında vâki' olan ihtilâfda yahûdî Rasûlullah'a ve münâfık da müşrikînin ileri gelenlerinden Ka'b bin Eşref'e mürâca'atı istediler. Yahûdî talebinde ısrâr iyleyerek münâfıkı Fahr-i Kâinât huzûrına getirdi. Rasûl-ü Ekrem'in hükmi yahûdîye muvâfık oldığından münâfık buna razı olmayub Ömer'e gidelim, o hüküm virsün didi. Cenâb-ı Fârûk'a mürâca'atla keyfiyeti haber virdiklerinde müşârunileyh "Rasûlullah'ın virdiği hükme razı olmayana ben böyle hüküm iderim" diyerek münâfıkın başını kesdi. Bu âyet-i kerîme nâzil oldı. Cibrîl 'aleyhisselâm "Ömer hakla bâtıl arasını ayırdı" didiği cihetle Cenâb-ı Ömer'e o günden sonra "Fârûk" lakabı virildi.  

[*] Bakara 2/256 ve Bakara 2/257  

581 The immediate reference was to the hypocrites (Munafiqin) of Madinah, but the words are general, and the evil of hypocrisy has to be dealt with in all ages. This type of man is what is called Mr. Facing-both-ways in Bunyan's "Pilgrim's Progress." Such men declare that they are always with the Right, but calmly intrigue with evil and injustice, and even make injustice their judge if their personal interests arc served in that way.