Nisâ Sûresi 46. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 2/75, 104; 3/78; en-Nüket ve’l-Uyûn, 1/493; Hak Dini Kur’an Dili, 2/567; ed-Dürrü’l-Mensûr, 3/698; Lisânü’l-Arab.  

12.Yahudiler bu "raina" sözünü hakaret amacıyla kullanıyorlardı. Bundan dolayı Bakara suresinin 104. ayetinde Müslümanların Resulullah (a.s.)`a bu şekilde hitap etmemeleri istenmiştir. Bu konuda Bakara suresi 104. ayeti kerimesinin mealine ve dipnotuna bakılabilir.  

Bkz. 2/104, 3/78, 5/13“Râina”, Bakara suresinin 104. ayetinde de olduğu gibi “i” harfinin kesresini azıcık uzatmakla yani “î” yapmakla anlamı değişen bir kelimedir. Normal okunuşla “Lütfedip dinle” anlamı taşıdığı gibi “î” yi uzatarak hakaret anlamında “dinle, dinlemez olası, çoban ol” gibi anlama da gelir. Medine Yahudilerinden bazıları Peygamber Efendimizle konuştukları zaman, kelime oyunları yaparak “bizi gözet” anlamına gelen “râina” kelimesindeki ayının kesresini biraz uzatarak “râina” şeklinde okur ve “Bizim çobanımız ol, dinlemez olası!” anlamına gelen şekle sokarlardı. Bu şekilde laubali tavırlarıyla Hz. Peygamberle alay etmeye çalışırlardı. Bu ayet, o günün Yahudilerinin bu yaptığının ne kadar çirkin bir iş olduğu ve bu tavırlarından dolayı lanetlendikleri ifade edilmektedir.  

118. Bakara sûresinin 104. âyeti ile ilgili olarak da açıklandığı gibi, “Râ’inâ” Arap dilinde “Bizi gözet”, “Bize bak” demektir. Yahudiler, bu kelimeyi İbrânice’de hakaret ifade eden bir anlama; bir başka yoruma göre ise, peygamberimize hitaben “Çobanımız” anlamına gelecek şekilde hakaret kastederek “Râ’înâ” şeklinde söylüyorlardı.119. Konu ile ilgili olarak ayrıca Bakara sûresinin 104. âyetine bakınız.  

 Yahudiler Allah’ın kendilerine gönderdiği kitabı tahrif etmiş, kelime ve cümlelerin yerlerini değiştirmiş, manalarını saptırmış, gerçekleri ve bu arada Hz. Peygamberin geleceğini müjdeleyen kısımları örtmüş, bozmuş ve inkâr etmişlerdir. Resûlullah’ın zamanında da ilk anda kötü maksatlarını belli etmeyecek sözler kullanarak onu tahkir etmek ve kinlerini tatmin eylemek yoluna gitmişlerdir. Meselâ «râinâ» kelimesi «bizi gözet» manasına gelir, aynın kesresi biraz uzatılarak söylenirse «râînâ: bizim çobanımız» manasına gelir. İşte buna benzer kelime oyunları ile akıllarınca Peygambere hakaret ediyorlardı. Âyet, onların oyunlarını bozmakta ve haklarında hayırlı olacak yolu göstermektedir.  

Bak 2:104.  

Resûlullah [sallallahu aleyhi vesellem] efendimiz, sahabelerine dini konular ile ilgili olarak bir şeyler öğrettiği vakit, sahabe efendilerimizden bazıları anlatılan konunun tekrar edilmesini rica etmek amacıyla ya da soru sormak istediklerinde, Resûlullah [sallallahu aleyhi vesellem] efendimizin dikkatini çekmek üzere “Râina” bizi gözet diyorlardı. Arapça lisanında, “bizi gözet”, anlamına gelen “râina” kelimesi, İbrânî lisanında, yahûdîlerin birilerine hakaret için kullandıkları kötü bir kelimedir. İbrânî lisanında hakaret anlamı taşıdığından dolayı yahûdîler Resûlullah [sallallahu aleyhi vesellem] efendimize bu sözle hitap edilmesinden hoşlanıyor ve kendileri de özellikle bu kelimeyi kullanmayı tercih ediyorlardı. Bundan dolayı Yüce Allah, mü’minlere, Resûlullah [sallallahu aleyhi vesellem] efendimize bu sözle hitap etmemelerini, “râina” kelimesinin yerine, yine Arapça lisanında “bizi gözet” manasına gelen “unzurna” demelerini emretti. Mü`minler Peygambere hitaben, “bizi gözet” anlamına gelen “râina” kelimesini kullanmayınca yahûdîler de artık bu kelimeyi kullanamaz oldular.  

1- Râina. 2- Unzurna.  

(1)اِسْمَعْ غَيْرَ مُسْمَعٍ cümlesi de, Bakara Sûresinin 104. âyetindeki رَاعِناَkelimesi gibi iki ma‘nâda kullanılabilen kelimelerdendir ki, hürmet makāmında: “Lütfen ve tenezzülen dinle!” demek olduğu gibi, bir hakāret ma‘nâsında: “Dinle, dinlemez olası!” gibi ma‘nâları da ifâde eder.رَاعِناَ kelimesi de “Râînâ” tarzında söylenirse: “Bizi gözet!” yerine “Bizim çoban!” gibi, hattâ daha tahkīr edici bazı ma‘nâlara da gelmektedir. Bu âyet-i kerîme, yahudilerin bu çirkin tavırları hakkında sahâbeleri îkāz etmektedir. (Râzî, c. 5/10, 123)  

(*) Yahudiler Allah’ın kendilerine gönderdiği kitabı tahrif etmiş, kelime ve cümlelerin yerlerini değiştirmiş, manalarını saptırmış, gerçekleri ve bu arada son Peygamberin geleceğini müjdeleyen kısımları örtmüş, bozmuş ve inkâr etmişlerdir. Resûlullah’ın zamanında da ilk anda kötü maksatlarını belli etmeyecek sözler kullanarak onu tahkir etmek ve kinlerini tatmin eylemek yoluna gitmişlerdir. Meselâ «râinâ» kelimesi «bizi gözet» manasına gelir, aynın kesresi biraz uzatılarak söylenirse «râînâ: bizim çobanımız» manasına gelir. İşte buna benzer kelime oyunları ile akıllarınca Peygambere hakaret ediyorlardı. Âyet, onların oyunlarını bozmakta ve haklarında hayırlı olacak yolu göstermektedir. (D. Vakfı Meali 46. Ayet Açıklaması)  

[1] «İşittik, itaat ettik «yerine» sözünü işittik, emrine karşı koyduk, zahiren itaat ettik, batınen karşı koyduk» derler.[2] «İşit» yerine «işit, fena şey işitmeyesin» gibi medih mânasını «işit, işitmez olasın, sağır olasın, hoşnut olacak bir söz işitmeyesin» gibi zem mânası muhtemel olan sözler söylerler.[3] «Bize bak» yerine hem «bizi gözet» gibi methi hem «ey ahmak» gibi zemmi müştemil mânaya gelen sözü söylerler.[4] Sözü zahirinden çevirerek, kalplerindekine döndürerek.[5] Din ile istihza ederek.[6] Veya daha adilâne.[7] Yahut birazına iman ederler. Peygamberlere ve bâzı kitaplara iman ettikleri gibi.  

18 Bakara, 2/104  

Bir toplulukla ilgili bütüncül bir değerlendirme yapmamak gerektiği, kötüleri olduğu gibi iyilerinin de bulunabileceği bilinmelidir. Âl-i İmrân 3:69, 72, 75, 78, 113; Mâide 5:66; A‘râf 7:168.,Benzer mesajlar: Bakara 2:75; Mâide 5:13, 41.,Burada geçen [râ‘ınâ] kelimesi, “bizim çobanımız” gibi olumsuz anlamdaki bir kullanımdır ve bazı yahudilerin müslümanlara yönelik olumsuz ve hakaret içerikli ifadelerini içermektedir. Bu yüzden Yüce Allah bunu söylemeyi yasaklamaktadır. Bu mesaj, Bakara 2:104. ayetle birlikte okunmalıdır.,Lanet “sonuç”; inkâr ise “sebep”tir.  

1 Konu ile ilgili Bk. (Bakara: 75, Nisâ: 13, 41)2 Nitekim Yahudiler Peygamberimizin huzuruna gelirler bazı şeyler sorarlar yanından çıkınca da Peygamberin sözlerini tahrif ederek yaymaya çalışırlardı. İşte Kur’an bunların peygamberimizin sözlerini (سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا), (اِسْمَعْ غَيْرَ مُسْمَعٍ) ve (رَاعِنَا) diyerek değiştirmelerini anlatıyor. (سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا) “işittik ve isyan ettik,” (وَاسْمَعْ غَيْرَ مُسْمَعٍ), “(asıl sen bizi) dinle behey söz dinlemez, dinle sözü dinlenmeyesice, dinle iyi şeyler işitmeyesice, benden duymuş olduğunu kimseye söylemeden dinle” anlamlarına gelir. (رَاعِنَا) ise “hayvanat hakkında gütmek, insanlar hakkında da siyaset yapmak” demektir. Hatta Yahudiler bunu, dillerini bükerek, sarhoş gibi ağızlarını eğerek söylerlerdi.3 İslâm’ın ilk yıllarında Müslümanlar, Peygamberimize; “bizi gözet, müsaade buyur da anlayalım.” anlamına gelen (رَاعِنَا) “Râinâ” ifâdesini kullanırlardı. Daha sonra Allah, Müslümanlara bu ifâdenin yerine, aynı anlama gelen (اُنْظُرْنَا) ifâdesini kullanmalarını emir buyurdu. Zîrâ Yahûdîler, (رَاعِنَا) ifâdesini kendi aralarında birbirlerine hakaret etmek için kullandıkları ve “bizim çoban” anlamına gelen (رَاعيِنَا) ifâdesine benzetiyorlar ve bununla Peygamberimize hakaret etmeye çalışıyorlardı. İşte Allah, bu âyetle Müslümanların Yahûdîlerin sahtekârlıklarına fırsat vermemelerini, sağlamıştır. Türkçe meâlcilerden bazılarının, özellikle bu âyetteki “Râinâ” ifâdesine, “bizi güt” anlamı vermeleri, çok gariptir ve ihanette Yahudileri bile geride bırakmaktır. Bk. (Bakara: 104)  

59 Karş. 2:93. Yahudilerin kendi adamlarına yönelttikleri “kulak vermeden dinleyin” şeklindeki hitabın tarzı, onların hem kendi kutsal metinlerine hem de Kur’an’ın mesajına karşı tavırlarını göstermektedir.60 Lafzen, “Dine karşı bir saldırıda (ta‘n) bulunarak”; yani, ona temel bir eksiklik izafe ederek. “Sen bize kulak ver” sözü ile, Peygamber Muhammed (s)’in tebliğ ettiği öğretiden alacakları bir ders bulunmadığı, hatta aksine, onun dinî konularda kendilerinin görüşlerine başvurması gerektiği şeklindeki kanaatlerinin aktarılması amaçlanmıştır. Bu bağlamda bkz. onların 2:88’deki “Kalplerimiz zaten bilgi ile doludur” şeklindeki iddiaları.61 Bkz. sure 2, not 74.  

[783] ‘Asâ, İbn Fâris’in de vurguladığı gibi birbirine zıt iki anlamı içeren bir kelimedir: Toplanmak veya ayrılmak, emre sarılmak veya isyan etmek. Bu yüzden “toplanmaya” da “dağılmaya” da ‘asâ denilir (Mekâyîs ve Tâc). ‘Asayna diyenler, bu kelimeyi tevriyeye elverişli olduğu için seçmiş olmalıdırlar ki, Kur’an dil oyununa müsait bu kelimenin yerine eta‘nâyı (itaat ettik) önerir (Krş: 2:93). [784] Öyle görünüyor ki, burada sözleri bağlamlarından koparmaya “işittik ve reddettik”, “dinle dinlenilmeyesi” örnekleri, dillerini eğip bükme ve dine hakaret kastına da “bize bak” anlamına gelen râ‘inâyı, dili eğerek “çobanımız” anlamına gelen râînâ ya da “ahmaklık” anlamına gelen ra‘ûnet köküne dayama örnekleri verilmektedir. [785] Yukarda râinâyı, burada onun yerine kullanılması önerilen unzurnâyı kelimeler üzerinden örnek verildiği için çevirmek yerine olduğu gibi bırakmayı tercih ettik.  

Onlar parantez içindeki sözleri içlerinden veya ancak yanındaki arkadaşı işitecek şekilde sessizce söylüyorlardı. Müminlerin “râina: bizi gözet, bize himmet et” sözlerini de bahane ederek ağızlarını eğip bükerek, İbrânice’de hakaret ifade eden benzer bir lafza dönüştürüyorlardı.  

ÑÙèæÉ (ru'ûnet) kökünden ÑÇÙæ (râ'in) kaba konuşmak, kaba söz söylemek anlamında isimdir. Cümle içinde mef'ûl olduğundan mansub olmuştur. Âyette müslümanlara kaba konuşmamaları, zarif konuşmaları emredilmektedir.  

[*] Ayette geçen üç cümleden her birinin iki anlamı vardır. Bunlar birbirine zıttır. 1- "سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا" cümlesinin bir anlamı "dinledik ve sıkı tuttuk" diğeri ise "dinledik ve isyan ettik" şeklindedir. Çünkü (asâ = عصى); hem isyan, hem de değneği tutar gibi tutma anlamına gelir. Ulaşabildiğimiz tefsir ve meallerde bu inceliğin tespit edilemediği görülmektedir. Eğer "سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا" "Dinledik ve boyun eğdik" deselerdi onu tahrif, yani başka anlama çekme imkanı olmayacağından daha iyi ve daha doğru olurdu. 2- "وَاسْمَعْ غـَيْرَ مُسْمَعٍ" cümlesinin bir anlamı, "lütfen dinle, sana söz söylemek haddimize değil ama.." diğeri ise "dinle, söz dinlemez adam" şeklindedir. Eğer sadece "dinle" anlamına gelen, ""اسْمَعْ ifadesi kullanılsaydı başka anlama çekilemezdi. 3- "رَاعـِنَا" cümlesinin anlamlarından biri "bizi güt" diğeri "bizi gözet" şeklindedir. "Bizi güt" sözünde bir iğneleme vardır. Yani "Sen bizi hayvan güder gibi gütmek istiyorsun, öyleyse güt." demiş olurlar. Dillerini biraz eğer, ayn harfini uzatarak raînâ derlerse "bizim çoban" demiş olurlar. Eğer "انظُرْنَا" deselerdi "bizi gözet" dışında başka anlama çekilemezdi. Tahrifin başka şekilde olması Kur'an, Tevrat ve İncil nüshaları için mümkün değildir. Çünkü bu kitaplar milyonlarca insanın hafızasındadır ve sayısız baskısı bulunmaktadır. Ayette yer alan,"... Bunu dillerini sivrilterek ve dine saldırarak yaparlar." cümlesi tahrif için kötü niyeti şart koşmaktadır. Yoksa birden faza anlam içeren bir sözle ilgili yanlış bir tercih veya dili dönmeyen yahut unutan kişinin ayeti yanlış okuması, tahrif kapsamına girmez.  

(20) 2:104’e bakınız.  

565 See 2:93, n. 98. A trick of the Jews was to twist words and expressions, so as to ridicule the most solemn teachings of Faith. Where they should have said, "We hear and we obey," they said aloud, "We hear," and whispered, "We disobey." Where they should have said respectfully, "We hear," they added in a whisper, "May you not hear," by way of ridicule. Where they claimed the attention of the Teacher, they used an ambiguous word apparently harmless, but in their intention disrespectful. (R). 566 See 2:104, n. 106, Ra'ina if used respectfully in the Arabic way, would have meant "Please attend to us." With a twist of their tongue, they suggested an insulting meaning, such as "O thou that takes us to pasture!" or in Hebrew, "Our bad one!"