Nisâ Sûresi 36. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 17/23; 31/14.  

Bkz. 1/4, 9/31, 51/56  

 Allah’a kul olmanın gereği böyle bir ahlâka sahip bulunmaktır; kaba-saba, haksız, zalim, cimri, herkese kötülük eden... kimseler yalnızca bazı ibadetleri yapmakla Allah katında makbul bir kul olamazlar.  

Aile bağlarını güçlü tutmak, yardımseverlik ve alçak gönüllülük Kuran boyunca önemle vurgulanır. 2:83; 3:92; 17:22-37.  

1- “İbnu's-sebili,” “yol oğlu” demektir. Bu bir deyimdir. Bu deyime, “yolda kalanlar” olarak anlam verilmesi doğru değildir. Zira sebil, üzerinde yürünen/gidilen “yol” demek değildir. Sebil, “iki şey, iki yol arasından birini seçmek anlamında “tercih edilen yol” demektir. Yani, Hakk veya Batıl yoldan “birinin tercih edilmesi” anlamına gelmektedir. Bu nedenle doğru anlam, “yolda kalanlar” değil, bütün zamanını “Allah yolunda” çalışmaya ayırmış ve bundan dolayı yardıma muhtaç olmuş olanlar anlamıdır. Diğer bir anlam da yaptığı şey imkânsızlık nedeni ile yarım kalan kimselerdir. 2- 4:24 dipnotu  

(*) Allah’a kulluk etmenin (kul olmanın) gereği böyle bir ahlâka sahip bulunmaktır; kaba-saba, haksız, zalim, cimri, kötülük eden kimseler yalnızca bazı ibadetleri yapmakla Allah katında makbul bir kul olamazlar. Kur’an’da aile bağlarını güçlü tutmak, yardımseverlik ve alçak gönüllülük gibi davranışlara önemle vurgulanır. Bakara: 83; Ali İmran: 92; İsra: 22-37. Ayrıca âyetteki buyruklardan biri de yolcuya yardımdır. Ulaşım ve iletişimin güç ve sınırlı olduğu zamanlarda yolcuya yardımcı olmanın önemi daha fazla idi. Günümüzde de yolculuk esnasında yardıma muhtaç hale gelen, parasız kalan, yer ve yol soran, dil bilmediği için iletişimde güçlük çeken kimselere yardım gereği devam etmektedir. Bu husustaki âyet ve hadisler dikkate alındığında Allah rızâsı için yolculara yardım eden, seyahat rehberliği yapan resmî ve sivil kurumlar oluşturmanın müslümanlara düşen kulluk vazifeleri arasında bulunduğu ortaya çıkmaktadır.  

[7] Akraba ve müslüman veya mahallede komşu.[8] Akraba olmayan, Müslüman olmayan, mahallede olmayan komşu.[9] Kapı bitişik komşu, meslek yoldaşı, ders şeriki, veya zevcesi. Türkçede tamamiyle mukabili «yandaş» dır.[8] Veya pâk olan toprak ile.  

15 Köle ve cariyelere iyi davranmaktan kasıt onları özgürlüğüne kavuşturmaktır (Menar).  

Benzer mesajlar: Bakara 2:83; En‘âm 6:151; İsrâ 17:23-24; Meryem 19:14, 32; ‘Ankebût 29:8; Lokmân 31:14; Ahkâf 46:15.,Benzer mesajlar: Lokmân 31:18; Hadîd 57:23.  

46 Şey’en (burada “asla” olarak çevrilmiştir) ifadesi, şirk’in (“Allah’tan başka bir şeye ilahlık yakıştırma”) başka “tanrılar”a kulluk etmekle sınırlı olmadığını, ama aynı zamanda tanrı olarak görülmeyen kişi veya nesnelere ilahî veya yarı-ilahî güçler izafe etmeyi de kapsadığını göstermektedir; başka bir deyişle o, azîzlere vb. tapınmayı da kapsamaktadır.47 Yani, “onlar ister sizin cemaatinize, isterse başka cemaatlere ait olsunlar”. “Kendi çevrenizden” (zi’l-kurbâ) ifadesinin kişinin gerçek akrabalarına değil de mensup olduğu cemaate işaret etmesi, “yakın akrabalar”ın aynı cümlenin başlarında zaten zikredilmiş olmasından açıkça anlaşılmaktadır. Hz. Peygamber, bir müminin, inançları ne olursa olsun komşularına karşı sahip olduğu ahlakî sorumluluğu sıkça vurgulamıştır; ve onun bu konudaki tavrı şu sözlerinde özetlenmiştir: “Her kim Allah’a ve Ahiret Günü’ne inanıyorsa komşularına iyilik yapsın.” (Buhârî, Müslim ve diğer hadis kitapları).48 Ali b. Ebî Tâlib, Abdullah b. Mes‘ûd ve diğer sahâbîlere göre, “yanınızdaki-yakınınızdaki arkadaş” (es-sâhib bi’l-cenb), kişinin karısı veya kocasıdır (Taberî). “Meşru yollarla maliki olduklarınız” (lafzen, “sağ elinizin sahip oldukları”) ile, bu bağlamda, her iki cinsten köleler kasdedilmektedir. Bu ayet, “iyilik yapma”nın, kişinin münasebette olduğu bütün insanlara yönelik olmasını emrettiğinden ve bir köleye yapılabilecek en güzel iyilik onu özgürlüğüne kavuşturmak olduğundan, yukarıdaki ayet, dolaylı olarak kölelerin serbest bırakılması için bir çağrıdır (Menâr V, 94). Ayrıca bkz. bir insanı kölelik bağlarından kurtarmanın zekât fonlarının tahsis edildiği hedeflerden biri olarak zikredildiği sure 2, not 146 ve 9:60.  

[774] Taberî’ye göre “yanınızdaki dost” ile eşler kastedilmiştir. Bu yorumu bağlam da destekler. [775] Başta “köleler ve cariyelere..” Onlara yapılacak en büyük iyilik özgürlüğe kavuşturmaktır (Krş: 2:177). [776] Mekkî âyetlerde cehennemle uyarmanın yerini Medenî âyetlerde sevmemeyle uyarma almıştır. Sevgi, Allah-insan ilişkisinin doruk noktası, en rafine ve damıtılmış hâlidir. Sevgi düzleminde yürütülen bir ilişki için, ödül ve ceza “cennet” ya da “cehennem” asli değil feri belirleyicilerdir.  

[1] Rasûl-ü Ekrem "Babaya ve anaya itâ'at ve ihsân namâzdan, orucdan, hac ve 'umreden ve fîsebîlillâh cihâdden efdaldir" buyurmuşlardır. Yine Rasûlullah "Kebâirin en büyükleri Allâh'a şirk, baba ve anaya 'isyân, yalan yere yemîndir" buyurdılar. Ebî Sa'd el-Hudrî'den mervîdir ki: Bir gün Rasûlullah'ın nezdine Yemen'den bir adam geldi ve cihâd içün izin istedi. Rasûl-ü Ekrem "Yanında kimse var mıdır?" buyurduklarında merkûm "Babam ve anam vardır" dimekle Fahr-i Risâlet "Ebeveynin sana izin virdiler mi?" diye sordılar. Racul "Hayır" diyince Hazret "Geri git ve onlardan izin iste eğer izin virirler ise cihâd it" buyurdılar. Vâlideyne ihsân; hidmetlerinde bulunmak, yüzlerine karşı bağırmamak, ağır söz söylememek, arzularını yerine getirmeğe gayret itmek, kudreti derecesinde onları beslemek, onlara silâh teşhîr itmemek ve katl iylememekdir. [2] Hadîs-i şerîfde "Komşuluk kırk hânedir" buyurulmuşdur. 'Ulemânın bir çoğı sağdan, soldan, önden ve arkadan kırk hâne komşu oldığında ittifâk iylemişlerdir. Rasûlullah "Cibrîl 'aleyhisselâm komşuluk hakkında bana o kadar vasiyetde bulundu ki hattâ komşuyı komşuya vâris idecek zan itdim" buyurmuşlardır. Hadîs-i şerîfde komşu hakkı şu vecihle beyân buyurulmuşdur: Mu'âvenet isterse itmek, ihtiyâcını tesviye iylemek, hasta olursa hâtırını sormak, vefât iderse cenâzesinde bulunmak, bir eyilik olursa tebrîk itmek, bir musîbet vâki' olursa teselliyet ve ta'ziyet iylemek, izni olmadan rüzgârı ondan men' idecek yapı yapmamak, aldığı yiyecekden ona da virmek ve yâhud göstermeden hâneye gir[me]mek, kokusı duyulur yimek pişirildikde ondan biraz komşuya göndermek, gerek lisânla ve gerek fi'il ile eziyet virmemek, hüsn-ü mu'âşeret, hâtırını saymak ve ilh." İmâm Gazâlî İhyâ-yı 'Ulûm'da diyor ki: Komşun hristiyan olub onun da bir canavarı olsa ve hayvân bağçene girüb mezrû'âtını tahrîb itse onı koğmak içün taşla veyâ değnekle urma, belki sâhibinin gönli kalır. Yalnız komşunı çağır ve "Komşu hayvânın bağçeme zarar idiyor bunı men' it" diye söyle.  

550 The essence of Islam is to serve Allah and do good to your fellow-creatures. This is wider and more comprehensive than "Love God and love your neighbour". For it includes duties to animals as our fellow-creatures, and emphasises practical service rather than sentiment. 551 Neighbours who are near: that is, in local situation as well as intimate relationships, just as neighbours who are strangers includes those whom we do not know or who live away from us or in a different sphere altogether. 552 The Companion by your side may be your intimate friends and associates, just as the wayfarer you meet may be a carnal acquaintance on your travels. This last is much wider than the "stranger within your gate." 553 What your right hands possess: For the meaning of the phrase see n. 537 above. (R). 554 Real deeds of service and kindness proceed, not from showing off or from a superior sort of condescension ( Cf. "White Man's Burden"), but from a frank recognition of our own humility and the real claims, before Allah, of all our fellow-creatures. For in our mutual needs we are equal before Allah, or perhaps the best of us (as the world sees us) may be worse than the worst of us (from the same point of view).