Neml Sûresi 66. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 18/48.  

5.Bu konudarlerin çoğunda yeralan bir açıklamaya göre ifadeden kastedilen anlam şudur: "Ahirette, her şeyi gözleriyle göreceklerinden o günün varlığıyla ilgili bilgileri son noktasına ulaşmış olacaktır."  

Bkz. 6/59, 7/187, 31/34  

Kuran'a göre, ahiret hayatı hakkında kuşku beslemek inkar etmekle birdir. Kuran'ı tek başına yeterli görmeyenler, Allah'ın ismini tek başına anmaktan hoşlanmıyanlar ve ahirette şefaat uman müşrikler, aslında ahirete inanmamaktadırlar. Bak, 6:113,150; 27:66; 34:21; 39:45; 74:46-48.  

[2] Yani ilimleri tekâmül etti de kıyametin kopması zamanını mı soruyorlar? Yahut belki âhiret hakkındaki ilimleri tükeninceye kadar birbiri ardınca toplandı, âhiret hakkında ilimleri kalmadı. Yahut belki ilimleri tekâmül etti bu tevcihi tahakküm tarihi ile olur, nitekim kara cahile «— Sen ne âlimsin!» denir veya esbab-ı ilim tekâmül ettiği halde yine lâyıkıyle bilmezler.  

64 Yani, insanın bu dünyada algı ve müşahede edebileceği alanın ötesinde yer alan bir gerçeklik olduğu için ahireti tam olarak tahayyül edemezler yahut gözlerinde canlandıramazlar; iyi ya da kötü sonuçlarıyla insanın ölümden sonraki hayatına ilişkin Kur’ânî atıfların, zarurî olarak, temsîlî terim ve üsluplarla ifade edilmesinin sebebi de budur.65 Yani, ahiret olgusunun Allah’ın yaratma planının mantıkî bir sonucu olduğu gerçeğine karşı kör. Çünkü, insandaki manevî/ahlakî sorumluluk kavramı ve dolayısıyla Allah’ın nihaî yargısı, nihaî adalet fikri ancak ölümden sonraki hayatın mevcudiyetiyle anlam kazanabilmektedir; öte yandan, eğer manevî/ahlakî sorumluluk yoksa, ahlakî tercih kaygısı da olmayacaktır; ve eğer tercih keyfiyetine yok gözüyle bakılıyorsa, doğru ile eğri arasında yapılan bütün ayrımlar anlamını tamamen kaybedecektir.  

[3342] Veya: “Hayır, onların âhirete ilişkin bilgileri yeterli seviyede değildir!” Bu okuyuşa, “bel edatı kendisinden sonrasını olumsuzlamaz” itirazı yapılmıştır (Ebu Amr’a katılarak Taberî). İddârakenin türetildiği dereke, “yüksek bir şeyi engin bir şeyin seviyesine indirmek” anlamına gelir ki ğayba verdiğimiz anlam bununla ilgilidir (Bkz: Âyet 65). et-Tedâruk, “en yüksek düzeyde katkıda bulunmak”tır. Tedârake fiili “en arkadaki en öndekine kavuştu” anlamını taşır (Râğıb). Çevirideki “baştan sona” ifadesinin gerekçesi budur. 84. âyetteki lem tuhîtû bihâ ‘ilmen ibâresi, bu ibâreyle karşıtlık içerir. Âyeti bel edrake okuyanlara göre mâna “Ama onların bilgilerinin kapsamına âhirete ilişkin bilgi giriyor mu bakalım?” olur (Ferra). Âyeti belâ eddarake olarak okuyan İbn Abbas, cümlede istihzaî bir anlam olduğunu söylemiştir (Ferra).  

(311) ÇÏñîÇÑîãî (iddâreke) kelimesi, arkadan gelip yetişmek anlamını taşıdığından âyetin bu kısmına: "Onların bilgileri, âhirette gelip kendilerine yetişir, yani âhirete vardıklarında anlarlar ki kendilerine vahyedilen gerçek imiş" mânâsı da verilmiştir. Fakat âyetin sözgeliminden, bizim verdiğimiz mânâ tercih edilir. (312) Gözlerinin önüne serilen bu kadar delîli görmüyorlar.  

(10) Ard arda gelen peygamberler tarafından ulaştırılmıştır.  

3304 The Unbelievers are generally materialists, who cannot go beyond the evidence of their physical senses. As to a spiritual vision of the future, their physical senses would only leave them in doubt and uncertainty, while their rejection of the spiritual Light makes them blind altogether to the spiritual world.