Neml Sûresi 64. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 20/54; 23/117; 30/27; 57/4; 85/12-13; 86/11-12.  

4.Varlıkları ilk kez yaratan sonra onları yeniden diriltecek olan.  

Bkz. 17/56,18/51, 34/22  

* “Farz-ı muhâl”; Gerçekleşmesi asla mümkün olmayan bir konu hakkındaki varsayım, “kesinlikle olamaz ve olmayacak fakat sayalım ki oldu” manasında. 59, 60, 61, 62, 63 ve 64. âyet-i kerîmelerdeki sorular, esasında müşrikleri kınama ifadesidir.  

1- İlahi rehberlik. Allah'tan kesin doğruları ortaya koyan yol gösterici.  

Buradaki [yebdeü] fiili gereği yaratmaya başlamak ifadesi, bu işlemi ilk kez başlatmak, bir anlamda yoktan var etmekle ilgilidir. Benzerleri Yûnus 10:34, Rûm 30:11 ve 27’de de yer alan bu bilgiler Rabbimizin yoktan var edici olduğunu ortaya koyduğu gibi, yaratmayı hem devam ettirdiğini, hem de mahşerde diriltilmeyi sağlayacağını da anlam olarak içermektedir. Benzer mesajlar: A‘râf 7:29; Yûnus 10:34; Enbiyâ 21:104; ‘Ankebût 29:19, 20; Rûm 30:11, 27; Burûc 85:13.  

60 Bu ifadeyle, insanın yeryüzündeki hayatına ve bedensel ölümden sonraki dirilişe işaret edildiği gibi, bütün organik tabiatta doğum, ölüm ve yeniden türeme şeklinde kendini gösteren çevrimsel sürece (devr-i dâime) de işaret edilmektedir.61 Rızk terimi, 10:31’de olduğu gibi, burada da hem maddî, hem de manevî ihtiyaçların karşılığı anlamınadır; ayette geçen “gökten ve yerden” ifadesi de, kanaatimizce buna delalet etmektedir.62 Lafzen, “Eğer doğru sözlü kimselerseniz”. Bu ayet, çok tanrılı bir inancı benimseyen, hatta Allah’tan başka tanrı olmadığına ama O’nun yaratılmış bir varlıkta “tecessüm” etmesinin mümkün olduğuna inanan çoğu insanların bu tür kör ve bâtıl inançlara, idrak ve sağduyu yoluyla değil fakat çoğu zaman sadece geleneksel kültür ve düşünce tarzının etkisi altında saplandıklarına işaret etmektedir.  

[3340] Eğer 59. âyetteki em-meni ilgi zamiri olarak alırsak, bu âyeti oradaki sorunun devamı olarak “Allah’ın yanında başka bir ilâh daha mı var?” şeklinde çevirmek mümkündür.  

Bu son bölümdeki ayetler sadece müşriklerin batıl inançlarını çürütmekle kalmıyor. Allah’ı inkâr edenlerin de iddialarını çürütüyor. Bulutların teşkil edilmesi, yağmurun damla damla ihtiyaç miktarı gönderilmesi, aynı toprak ve su ile beslenen ve esas yapıları aynı maddelerden oluşan tohum ve çekirdeklerden çok değişik binlerce çeşit bitkinin çıkarılması, onların çiçekleri, renkleri, desenleri, meyveleri, kokuları ile sergiledikleri ilim, hikmet, kudret ve san’at; yaratılışın, başlangıcından beri makrokozmoz ve mikrokozmoz evrendeki sistemlerde devam eden aksaksız nizam, azıcık aklı olanlara dahi bu nizamın sahibi tek Allah’ı tanıtmaktadır. Ayetler, insanı bu kabil tefekküre yöneltmektedir.  

3300 Cf. 10:34 , and n. 1428. 3301 Sustenance: of course in the spiritual as well as the material sense (Cf. n. 3412). 3302 All the arguments point to the Unity of Allah: there is none whatever against it.