Neml Sûresi 44. Ayet Meali

Bu kadın, Sebe ülkesinin padişahı olan Belkıys'tir. Ahd-i Atıyk'te, Süleyman Peygamberi ziyaretinden bahis vardır (Müluk-i Salis, 10).  

[1] Rivâyet idildiği gibi ayaklarının keçi ayağı oldığını görmüşdi. Belkıs "Yâ rabbî ben nefsime zulm itmişdim şimdi rabbu’l ’âlemîn olan Allâh’ın irâdesine teslîm oluyorum" didi.  

 Rivayete göre, Hz. Süleyman Sebe’ Melikesi Belkıs gelmeden önce, bir köşk inşa ettirmişti. Bu köşkün avlusu billûrdan yapılmış, altından su akıtılmış ve suya balıklar konmuştu. Belkıs, zeminin şeffaf bir madde olduğunu farkedemediği ve sudan geçeceğini sandığı için eteğini çekmişti. Bütün bu tedbir ve tertipler onun akıl ve bilgisine güvenini sarsmış, kendini ilâhî irşadı kabule hazırlamıştır.  

1- Zemindeki şeffaflığı.  

(*) Sonuç olarak, Süleyman kıssasının vermek istediği temel mesaj: Dünya hayatının geçiciliği, iktidarın her şey olmadığı; Allah’ın bir lütfü olup paylaşılması gerektiği, bütün mülkün gerçek sahibinin Allah olduğu bir gün ona hesap verileceği, dünyanın başına dünyada gözü olmayanların geçmesi gerektiği, bu dünyanın kimseye kalmayacağı vs. dir. (R. İ Eliaçık Meal Açıklaması)  

[8] Veya Süleyman hakkında su-i zannetmekle.[9] Kıssa burada tamam oluyor. Bu kıssaya «Cevdeti fehm için bir temsildir» diyenler de vardır.  

Bu ifade, Hz. Süleyman döneminde medeniyetin ne yüksek bir seviyede olduğunun apaçık bir delilidir.  

1 Bu parantez bazı tefsirlerde Hz. Süleyman’ın melike ile ilgili bir kısım düşüncelerinden dolayı böyle bir şey yaptığı saçmalıklarına mahal bırakmamak için ilave edilmiştir. Doğrusu da böyledir. Çünkü o tip rivâyetlerin hiçbir dayanağı yoktur.  

41 Yani, böylece, dipsiz gibi görünen suda yürümeyi yahut belki de yüzmeyi göze alarak; bu derinlik motifinin, gerçeği arayan insanın sahip olduğu zihnî ve toplumsal güven ve rahatlığı terk edip manevî tecrübenin henüz bilinmeyen derinliklerine girmeyi göze alırken duyduğu korkuyu sembolik bir üslup içinde dile getiriyor olması mümkündür.42 Yani, ilk bakışta göründüğü gibi, tehlikeli ve dipsiz bir derinlik değil; fakat daha çok hakkın açıklığını simgelercesine engin ve duru. Sebe Melikesi, görünüşle gerçeklik arasında her zaman var olan farkı idrak ederek böylece manevî arayışının ya da yolculuğunun sonuna erişmektedir.  

[3321] Bu, Türkçedeki “paçaları sıvamak” gibi deyimsel bir ifadedir. Allah için kullanıldığı 68:42’de “harekete geçmek”, “bir işe girişmek” anlamındadır. [3322] Bu son âyet bu menkıbevî kıssanın maksadını verir: Dünyevî iktidarın geçiciliğini görüp âlemlerin Rabbine teslim olmak. Âyette Sebe kraliçesi Süleyman’a teslim olmuyor, Süleyman’ın teslim olduğu Allah’a onunla birlikte teslim oluyor. Zımnen: Gerçek güç Allah’a teslimiyettir.  

(Bu arada tahtın getirilmesi konusunda biraz durmak istiyoruz. Çünkü zihinlere bazı sorular takılabilir: 1. Acaba tahtın getirilmesi neden bizzat onun eliyle değil de, başka bir kul yönüyle gerçekleşmiştir? O, kul; Süleyman (a.s.) dan daha üstün müdür? Elbette değildir!.. Süleyman (a.s.) o işi arzu etmiş, Rabbinden niyazda bulunmuştur, Rabbi de onun duasını kabul buyurmuştur o da, emrinde bulunanlara tahtın getirilmesini emretmiştir. Emrinde bulunanların Rableri ile bir münasabeti olmamıştır. Tahtın getirilmesi işi, peygamberlerin dışında bazı kullarına Cenab-ı Hakk'ın ihsan buyurduğu keramet kabilinden bir tasarruf olarak kabul edilebilir ve böylece, Hz. Süleyman'ın maiyyetinde böyle üstün yeteneklere sahip olan kişilerin olduğunu belirler. Evet o, birçok tasarruflarda bulunmaktadır. Fakat o bunları bizzat değil onların yardımıyla gerçekleştirmektedir ki Mescid-i Aksa yapılırken cinler taş taşımakta ve onu bir ülkeden diğer bir ülkeye giderken rüzgar taşımaktadır. Aslında ise gerçekleşen bu sebebler alemine ters düşen olaylar ne onların, ne de Hz. Süleyman'ın işi değildir. Her şeye kadir olan Allah Teala'nın dileğinin eseridir. 2. Tahtın getirilmesi cin tarafından değil de bir ademoğlu tarafından gerçekleştirilmiştir. Bunun sebebi de; cinlerin süfli işlerde de tasarruf sahibi olmasıdır. Eğer Hz. Süleyman'ın emrindeki cin bu keramata vasıta kılınsaydı yapılan iş bir sihir de sayılabilirdi. Nitekim Firavunun maiyyetindeki sihirbazlar da cinlerin vasıtasıyle bazı tasarruflarda bulunmuşlardır. Bu bakımdan bir Ademoğluna -ortaya daha çabuk gerçekleşecek bir öneri- ihsan buyurularak o, cin tayfasına üstün tutulmuştur.)  

Rivâyete göre Hz. Süleyman, Belkis gelmezden önce, saray salonunun zeminini havuz yaptırmış, içine deniz hayvanları salmış, üstünü de beyaz kristalle kapatmış, tahtını da bu salonun ortasına koydurmuştu. Belkis kristali fark edemediği için suya gireceğini sanarak bacaklarını sıvamıştı.  

[2] Sabâ melîkesi Belkıs'ın vâlidesi tâife-i cinden oldığı cihetle ayakları ve bacakları hayvân ayağı gibi oldığı hakkında bir rivâyet vardı. Süleymân bunı anlamak içün billurdan havuza benzer bir şey yaptırdı. Ve Belkıs'ı havuza girmeğe da'vet iyledi. Belkıs eteklerini toplayub suya giriyorum zannıyla billurun üzerine yürüdi. Süleymân bacaklarının hayvân ayağı oldığı şâyi'asının yalan oldığını anladı.  

3281 Bilqis, having been received with honour on her arrival, and having accepted the transformation of her throne, placed presumably in an outer building of the Palace, is asked to enter the great Palace itself. Its floor was made of slabs of smooth polished glass, that glistened like water. She thought it was water, and tucked up her clothes to pass through it, showing her bare feet and ankles. This was a very undignified position for a woman, especially one of the position of a Queen. Solomon immediately undeceived her, and told her the real facts, when she felt grateful, and joined herself with Solomon in praising Allah. 3282 In symbolic language, a new entrant into the Palace of divine knowledge, may yet carry in his mind many of the illusions of the lower world, the transparent crystal of Truth he may yet mistake for the unstable water of worldly vanity, which soils the vestments of those who paddle in it. This leads to many undignified positions and mistakes. But a gentle leader points out the truth. Instead of resenting it, the new entrant is grateful, acknowledges her own mistake freely and frankly, and heartily joins with the Teacher in the worship of Allah, the Source of all truth and knowledge.