Nâziât Sûresi 15. Ayet Meali

[716] Hz. Mûsâ’nın Firavun’la mücadelesi hakkında bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XX, 317-327.  

Âyet-i kerîmedeki soru, takrîr, yani konuyu açıklama ve onaylatma sorusudur.  

1- Haberi.  

(*) Burada (هل)’’hel’’ istifham edatı değil, tahkik (pekiştirme) edatı olan (قد)’’kad’’anlamındadır. Zaten bu sûreden önce inmiş olan bazı sûrelerde Hz. Mus’anın haberi geçmiştir. Örneğin iniş sırasına göre 81. sırada olan Naziat sûresinden önce inmiş olup 39. sırada olan A’raf sûresi, 55. sırada olan Enam sûresi, 72. sırada olan İbrahim sûresi vs. İşte bütün bunlarda Hz. Musa’dan söz edliyor. Ayrıca burada istifhamı takriri de yoktur. Çünkü istifhamı takriri Enam- 130 ayette olduğu gibi (أَلَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِّنكُمْ يَقُصُّونَ عَلَيْكُمْ آيَاتِي الخ (الانعام - 130))‘’ Ey cin ve insan topluluğu! Size ayetlerimi anlatan, bugünle karşılaşmanızdan sizi uyaran elçiler gelmedi mi? şeklindedir. Yani istifhamı takriri (ألَمْ يَأْتِكُمْ)‘’elem ye’tiküm veya Tin sûresinin son ayetinde geldiği gibi (أليس الله الخ) şeklindedir. Yani istifhamı takriri edatlarıı (اليس - ألم)’’eleyse ile elem’’dir. (هل) ‘’hel’’ ise ya sadece istifham edatı olarak gelir, ya da burada olduğu gibi sadece tekid edatı olan (قد) ’’kad’’anlamında gelir. İşte yüce Allah her şeyi bildiği için istifhamı takrir hariç, hiçbir şekilde soru sormaz, her şeyi bilen soru sorar mı? Haşa Hz. Peygambere Hz. Musa’nın haberi gelip gelmediğini bilmez mi? Zaten bu sûreden önce inen birkaç sûrede yüce Allah Hz. Mus’a ile ilgili ayetleri göndermiştir. قوله تعالى: {هل أتاك حديث موسى} أي: قد جاءك. وقد بيَّنَّا هذا في [طه: 9] ( زاد المسير في علم التفسير) {هَلْ أَتَاكَ حَدِيثُ مُوسَىٰ} يعني قد أتاك خبر موسى (بحر العلوم) (هل أتاك حديث موسى ) يقول : قد جاءك يا محمد حديث موسى . (تفسير البغوي ) (تفسير فتح القدير- تفسير القرطبي ) ومعنى هل أتاك : قد جاءك وبلغك: ( هل أتاك حديث موسى [النازعات : 15] فإن هل [ ص: 32 ] هاهنا بمعنى قد ، كما في قوله : ( هل أتاك حديث الغاشية [الغاشية : 1] أي قد أتاك حديث الغاشية (التفسير الكبير – الطبري)  

[8] Veya aldın ya!  

1 Bu soruda meâni bilginlerine göre ispat ve icab vardır ve; “o bilgi sana kesinlikle geldi” demektir. Hadis ise; insana yakaza halinde veya uykuda, vahiy veya işitme yoluyla gelen söz demektir. Aynı âyet için. Bk. (Tâ Hâ: 9)  

6 Önceki pasaj ile bağlantılı olarak ele alındığında, Hz. Musa’nın kıssası (ki 20:9-98’de daha ayrıntılı olarak anlatılır), burada herkesin Hesap Günü bu dünyada yaptıklarının hesabını vermek zorunda bulunduğu ve her peygamberin temel görevinin insanı bu sorumluluğunun bilincine ulaştırmak olduğu gerçeğinin bir tasviri olarak anlatılmıştır.  

[5549] Hadîsin “hâdise” ile lafzî alâkası için bkz: 66:3, not 5. [5550] Hel ile sorulduğu için muhataptan “elbette gelmişti” cevabı ister.  

5927 This is just a reference to the story of Moses told more fully in S. 20:9-76. The lessons drawn are: (1) That even to an arrogant blasphemer and rebel against Allah's Law, like Pharaoh, Allah's grace was offered through a major prophet Moses; (2) that this rejection brought about his signal downfall even in this world; and (3) that his humiliation and punishment will be completed in the Hereafter at Judgement.