Kelimenin Kök Hâli ve Türevleri

Nahl Sûresi 116. Ayet Meali

Türkçe Transcript

swap_vert close

Velâ tekûlû limâ tasifu elsinetukumu-lkeżibe hâżâ halâlun vehâżâ harâmun litefterû ‘ala(A)llâhi-lkeżib(e)(c) inne-lleżîne yefterûne ‘ala(A)llâhi-lkeżibe lâ yuflihûn(e)

Abdulbaki Gölpınarlı

swap_vert close

Yalanlar uydurup dile getirerek Allah'a iftira etmeyin şu helaldir, bu haram diye; şüphe yok ki yalan söyleyip Allah'a iftira edenler, kurtulmazlar, muratlarına ermezler.

Abdullah-Ahmet Akgül

swap_vert close

Dillerinizin yalan yere nitelendirmesi dolayısıyla (kendi kafanızdan) şuna helâl, buna haram demeyin. Çünkü Allah’a karşı yalan uydurmuş olursunuz. Şüphesiz Allah’a karşı yalan uyduranlar kurtuluşa ulaşamayacaklardır.

Abdullah Parlıyan

swap_vert close

Kendi dillerinizin uydurmasıyla Allah'a iftira ederek, “Bu helaldir, şu haramdır” demeyin. Çünkü Allah'a karşı yalan düzenler asla kurtuluşa erişemezler.

Ahmet Tekin

swap_vert close

Dillerinizin, kendinizin uydurduğu yalanlara dayanarak: “Bu helâldir, meşrûdur, şu haramdır” demeyin, Allah adına yalan uydurmuş olursunuz. Allah adına yalan uyduranlar kesinlikle, kurtuluşa, ebedî nimetlerle mutluluğa eremezler.

Ahmet Varol

swap_vert close

Dillerinizin yalan yere nitelendiregeldikleri için: "Bu helaldir, bu da haramdır" demeyin, Yoksa Allah'a karşı yalan uydurmuş olursunuz. Şüphesiz Allah'a karşı yalan uyduranlar kurtuluşa eremezler.

Ali Bulaç

swap_vert close

Dillerinizin yalan yere nitelendirmesi dolayısıyla şuna helal, buna haram demeyin. Çünkü Allah'a karşı yalan uydurmuş olursunuz. Şüphesiz Allah'a karşı yalan uyduranlar kurtuluşa ermezler.

Ali Fikri Yavuz

swap_vert close

Dillerinizin “Bu helâldır, şu haramdır” diye yalan olarak vasıflandırdığı şeyi söylemeyin ki, Allah'a yalan iftira etmiş olursunuz. Şüphe yok ki, Allah'a yalan uyduranlar, asla kurtulamazlar.

Bahaeddin Sağlam

swap_vert close

Dillerinizin anlattığı yalana dayanarak, “bu helaldir, şu haramdır” demeyin. Nihayet Allah’a iftira etmiş olursunuz. Allah namına yalan uyduranlar, hiç şüphesiz felah bulmazlar.

Bayraktar Bayraklı

swap_vert close

Dillerinizin uydurduğu yalana dayanarak, “Bu helâldir, şu da haramdır” demeyin! Çünkü Allah'a karşı yalan uydurmuş olursunuz. Şüphesiz Allah'a karşı yalan uyduranlar kurtuluşa eremezler.[278]

[278] Din konusunda gelişigüzel konuşmak hakkında geniş bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XI, 127-133.

Besim Atalay

swap_vert close

Dilinizi alıştırıp yalana, Allaha iftira için: «Bu helaldir, bu haramdır» demeyin ! Yalan yere Allaha iftiracılar kurtulmazlar

Cemal Külünkoğlu

swap_vert close

Dillerinizin uydurduğu yalana dayanarak: “Bu helâldir, bu da haramdır” demeyin, çünkü Allah'a karşı yalan uydurmuş oluyorsunuz. Kuşkusuz Allah'a karşı yalan uyduranlar kurtuluşa eremezler.

Bu ayette, Tevrat’ın orijinalindeki hükümleri bir tarafa itip kendi çıkarlarına göre, helal ve haram hakkında hüküm koyan Yahudiler uyarılıyor. Aynı uyarı bugün olduğu gibi bütün zaman ve toplumlar için de geçerlidir. Bir şeyin helal ya da haram olması tamamen Allah’ın yetkisindedir. Kimse Allah’ın helal kıldığını haram, haram kıldığına da helal edemez. Bu hadsizlik aynı zamanda Allah adına hüküm koymak anlamına gelir ki bu hem şirk olur hem de küfür. Onun için bu hadsizliği yapanların kurtuluşa eremeyeceği ifade ediliyor.

Cemil Said

swap_vert close

Diliniz yalan söylemeğe meyyâl oldığı halde "Bu helâldir, bu harâmdır" dimeyiniz Allâh’a iftirâ idebilürsiniz Allâh’a iftirâ idenler felâh bulmazlar.

Diyanet İşleri (Eski)

swap_vert close

Diliniz yalana alışmış olduğu için, "şu haram, bu helaldir" demeyin, zira Allah'a karşı yalan uydurmuş olursunuz. Allah'a karşı yalan uyduranlar ise, saadete şüphesiz erişemezler.

Diyanet İşleri (Yeni)

swap_vert close

Dilleriniz yalana alışageldiğinden dolayı, Allah’a karşı yalan uydurmak için, “Şu helâldir”, “Şu haramdır” demeyin. Şüphesiz, Allah’a karşı yalan uyduranlar, kurtuluşa eremezler.

Kur'an Yolu (Diyanet İşleri)

swap_vert close

Ağzınıza geldiği gibi yalan yanlış konuşarak, “Bu helâldir, bu haramdır” demeyin; çünkü Allah hakkında asılsız şey söylemiş olursunuz; Allah hakkında asılsız şey söyleyenler de kesinlikle iflah olmazlar.

Diyanet Vakfı

swap_vert close

Dillerinizin uydurduğu yalana dayanarak «Bu helâldir, şu da haramdır» demeyin, çünkü Allah'a karşı yalan uydurmuş oluyorsunuz. Kuşkusuz Allah'a karşı yalan uyduranlar kurtuluşa eremezler.

Bir kısım Araplar, kendi kendilerine bazı şeyleri helâl, bazılarını da haram sayıyorlardı. Bazı hayvanları erkeklere mahsus görüyorlar, kadınlara yasaklıyorlardı. İşte 116. âyet, onların bu durumlarına işaret ederek, Allah’ın yasakladığı şeylerden başka bir şeyin haram olmayacağını bildirmektedir.

Edip Yüksel

swap_vert close

Dillerinizin yalan yere nitelendirmesinden ötürü "Bu helaldir, bu haramdır," demeyin. Böylece ALLAH'a yalan yakıştırmış olursunuz. ALLAH'a yalan yakıştıranlar başarıya ulaşamazlar.

Elmalılı Hamdi Yazır

swap_vert close

Dillerinizin yalan vasfetmesi ile: "Şu helaldir, şu haramdır" demeyin; aksi halde Allah'a iftira etmiş olursunuz. Şüphesiz Allah'a yalan uyduranlar asla kurtulamazlar.

Elmalılı Meali (Orijinal)

swap_vert close

Sade dilinizin yalan tavsıfile şu halâl, şu haram demeyin ki yalanı Allaha iftira etmiş olursunuz, şüphe yok ki yalanı Allaha iftirâ edenler felâh bulmazlar

Emrah Demiryent

swap_vert close

(Tarafımızdan bildirilmiş ilâhî bir hükme dayanmadan) kendi dillerinizle uydurmuş olduğunuz sözleri esas alarak “Şu helâldir, bu harâmdır” diyerek, Allah adına yalan uydurmayın. Şüphesiz Allah adına yalan uyduranlar kurtuluşa eremezler.

Erhan Aktaş

swap_vert close

Kendi yalanlarınızı, Allah'a dayandırarak, dilinize geldiği gibi yalan yanlış, “Şu helâldir, şu haramdır.” demeyin. Uydurduğu yalanı Allah'a dayandıranlar, kurtuluşa eremezler.¹

1- Başta “hadis” adı altında olmak üzere, din adına üretilmiş bilgi kaynaklarından “icma, kıyas, fıkıh” Allah'ın haram etmediği o kadar çok şey haram olarak tanımlanmış ki bu haram ve günahlarla İslam adeta mayınlı bir tarlaya dönüştürülmüş güç yetirilemez bir hal almıştır. Oysaki haram ve helali belirleme hakkı yalnızca Allah'a aittir.

Hasan Basri Çantay

swap_vert close

Dillerinizin yalan yere vasıflandırageldiği şeyler için: «Şu halâldır, bu haramdır» demeyin. Çünkü (bu suretle) Allaha karşı yalan düzmüş olursunuz. Allaha yalan düzenler ise, şübhe yokdur ki felah bulmazlar.

Hayrat Neşriyat

swap_vert close

Hem dillerinizin yalanı vasfediyor olması sebebiyle: “Bu helâldir, şu da haramdır” demeyin; çünki Allah'a yalanı iftirâ ediyor olursunuz. Şübhesiz ki Allah'a yalan iftirâ edenler, kurtuluşa ermezler.(3)

(3)Câhiliye devri Arabları, kendi kendilerine bazı şeyleri helâl, bazı şeyleri de haram kılıyorlardı. Bazı hayvanları da erkeklere tahsîs ederek, kadınlara yasaklıyorlardı. (Nesefî, c. 2, 139)

İhsan Aktaş

swap_vert close

Artık, dilleriniz yalana alışageldiğinden dolayı, Allah’a karşı yalan uydurmak için, “Şu helaldır, şu haramdır” demeyin. Şüphesiz, Allah’a karşı yalan uyduranlar, kurtulamazlar.*

(*) Çeşitli insanlar, kendi kendilerine bazı şeyleri helâl, bazılarını haram kılmışlardı. Bazı hayvanları erkeklere mahsus görüyor, kadınlara yasaklıyorlardı. Böylece çevrelerine hurâfe ağları örüyorlar, hem kendilerine, hem de çevrelerine zulmediyorlardı. İşte Kur’ân, Allah’ın yasakladığı şeyler dışında bir şeyin haram olmadığını vurgulayarak, kafalara vurulan prangaları kırıyor. (S. Ateş Meal Açıklaması) Ayrıca başta “hadis” adı altında olmak üzere, din adına üretilmiş bilgi kaynaklarından “icma, kıyas, fıkıh” Allah’ın haram etmediği o kadar çok şey haram olarak tanımlanmış ki bu haram ve günahlarla İslam adeta mayınlı bir tarlaya dönüştürülmüş güç yetirilemez bir hal almıştır. Oysaki haram ve helali belirleme hakkı yalnızca Allah’a aittir. (E. Aktaş Meal Açıklaması)

İlyas Yorulmaz

swap_vert close

Dillerinizde yalanları alışkanlık haline getirip, Allah adına yalan söyleyerek, rast gele bu helaldir, şu haramdır demeyin. Allah adına yalan söyleyenler, asla kurtuluşa eremezler.

İsmayıl Hakkı Baltacıoğlu

swap_vert close

"Bu helaldir, bu haramdır" diye Allah’a karşı kendi kendinize uydurduğunuz yalanları ortaya atmayın. Çünkü Allah’a karşı yalan uyduranlar onmazlar.

İsmail Hakkı İzmirli

swap_vert close

Allah/a karşı yalan uydurmak sadedinde, lisanlarınızın uydurmasıyle "- Bu helâldir, o haramdır" demeyin. Çünkü Allah/a karşı yalan uyduranlar umduklarına ermezler.

İsmail Yakıt

swap_vert close

Dilleriniz yalana alışageldiğinden dolayı “Şu helaldir, şu haramdır” deyip durmayın, Allah üzerine yalan söyleyen müfteriler olursunuz.⁴³ Muhakkak ki Allah üzerine yalan uyduranlar asla mutluluğa/kurtuluşa ermezler.

43 Krş. En’âm, 6/139

Kadri Çelik

swap_vert close

Dillerinizin yalan yere nitelendirmesi dolayısıyla, “Şuna helal, buna haram” demeyin. Çünkü Allah'a karşı yalan uydurmuş olursunuz. Şüphesiz Allah'a karşı yalan uyduranlar kurtuluşa eremezler.

Mahmut Kısa

swap_vert close

Dillerinizle uydurduğunuz yalanlara dayanarak, öyle rastgele “Şu helâldir, bu haramdır!” demeyin, yoksa kendi uydurduğunuz yalanları Allah’a mal etmiş olursunuz. Unutmayın ki, Allah adına yalan uyduranlar, asla kurtuluşa eremezler!

Mahmut Özdemir

swap_vert close

Dillerinizin vasfettikleri / niteledikleri şeyler için “bu halâldir, şu haramdır” diye Yalan’ı söylemeyin! Yalan’ı Allah’a iftira ediyorsunuz. Yalan’ı Allah’a iftira edenler, iflâh olmazlar / kurtuluşa ermezler.

Mehmet Çakır

swap_vert close

Siz de ağız alışkanlığı ile bilir bilmez iki de bir: " şu helâl şu haram " deyip durmayın. Çünkü böyle yaparak Allah’ı, kendi yalanınıza ortak ediyorsunuz. Allah'ı yalanlarına ortak edenler iflah olamaz.

Mehmet Çoban

swap_vert close

Dillerinizin uydurduğu yalana dayanarak “Bu helâldir, şu haramdır!” demeyin. Çünkü Allah’a karşı yalan uydurmuş olursunuz. Kuşkusuz Allah’a karşı yalan uyduranlar kurtuluşa erişemez. Bilin ki helal ve haram hükmü koymak sadece Allah’a aittir. Kim bundan saparsa; helal haram hükmü koyma hakkı verdiklerini ilahlaştırmış, Rabbine ilahlıkta onları ortak ederek şirke düşmüştür.

Mehmet Okuyan

swap_vert close

Dillerinizin uydurduğu yalana dayanarak “Şu helaldir, şu da haramdır!” demeyin; sonunda Allah’a yalan uydurmuş olursunuz. Allah’a yalan uyduranlar kurtulamazlar. [*]

Ayette hakkında Yüce Allah’ın hüküm indirmediği konularda Allah’a iftira etmeleri anlamına gelecek şekilde kişilerin helal ve haram değerlendirmesinde bulunması yasaklanmaktadır. Benzer mesajlar: Mâide 5:87; En‘âm 6:143-146; Yûnus 10:59-60; Tahrîm 66:1; Hâkka 69:44-47.

Mehmet Türk

swap_vert close

Allah adına yalan söylemiş olmamanız için dillerinizin uydurduğu yalana dayanarak,¹ “şu helal, bu da haramdır” demeyin.² Çünkü Allah adına yalan söyleyenler, asla iflah olmazlar.

1 Âyetin bu bölümü: “dillerinizin yalana alışması sebebiyle...” diye de tercüme edilebilir. 2 Yani keyfinize göre helaller ve haramlar uydurup, bunu da Allah’ın emriymiş gibi söylemeyin.

Muhammed Esed

swap_vert close

Buna göre, artık, kendi yalanınızı (adeta) Allah’a isnad ederek öyle dilinize geldiği gibi yalan-yanlış “bu helaldir, şu haramdır” demeyin; ¹⁴¹ çünkü, haberiniz olsun, Allah’a yalan isnad edenler asla kurtuluşa erişemezler!

141 Ahlaken neyin doğru, neyin yanlış olduğu konusunda sübjektif tercihlere dayanan keyfî görüşler ileri sürme şeklinde ortaya çıkan bu çok önemli sorun hk. bkz. 2. sure, 137. not.

Mustafa Çavdar

swap_vert close

Artık bundan böyle gelişi güzel, yalan yanlış konuşarak “Şu helaldir, şu haramdır” demeyin; aksi halde uydurduğunuz yalanı Allah’a iftira etmiş olursunuz. Hiç şüphe yok ki, Allah’a iftira edenler asla iflah olmazlar. 3/78, 6/93, 10/17, 29/17

Mustafa İslamoğlu

swap_vert close

Artık, dillerinizle yalan beyanda bulunup, üstelik uydurduğunuz yalanı (da) Allah’a isnat ederek “Bu helâldir, bu da haramdır!” demeyin! Çünkü uydurdukları yalanı Allah’a isnat edenler asla kurtuluşa eremezler.

Orhan Kuntman

swap_vert close

Dillerinizin uydurduğu yalana dayanarak: "Şu helaldir, bu haramdır" demeyin, yoksa Allah’a karşı yalan uydurmuş olursunuz Kuşkusuz, Allah’a karşı yalan uyduranlar asla kurtuluşa eremezler.

Osman Fırat

swap_vert close

Dillerinizin yalan yere nitelendirmesinden ötürü "Şu helaldir, şu haramdır, " demeyin, sonra Allah’a adına yalan uydurmuş olursunuz. Allah’a karşı yalan uyduranlar ise kesinlikle iflâh olmazlar.

Ömer Nasuhi Bilmen

swap_vert close

Lisanlarınızın yalan yere vasıflandırdığı şeyler hakkında «Şu helâldir ve şu haramdır» demeyiniz ki, Allah'a karşı yalan iftirada bulunmuş olursunuz. Şüphe yok ki, Allah'a karşı yalan yere iftirada bulunanlar felâha eremezler.

Suat Yıldırım

swap_vert close

Kendi dillerinizin yalan yanlış nitelendirmesiyle uydurduğunuz yalanı Allah'a mal ederek “bu helâldir, şu haramdır” demeyin. Çünkü Allah adına yalan söyleyenler asla iflah olmazlar.

Süleyman Ateş

swap_vert close

Dillerinizin yalan yere nitelendirmesinden ötürü "Şu helaldir, şu haramdır," demeyin, sonra Allah'a karşı yalan uydurmuş olursunuz. Allah'a karşı yalan uyduranlar ise iflah olmazlar.

Çeşitli insanlar, kendi kendilerine bazı şeyleri helâl, bazılarını haram kılmışlardı. Bazı hayvanları erkeklere mahsus görüyor, kadınlara yasaklıyorlardı. Böylece çevrelerine hurâfe ağları örüyorlar, hem kendilerine, hem de çevrelerine zulmediyorlardı. İşte Kur'ân, Allah'ın yasakladığı şeyler dışında bir şeyin haram olmadığını vurgulayarak, kafalara vurulan prangaları kırıyor.

Süleyman Tevfik

swap_vert close

Allâh'a yalandan iftirâ itmek içün ağzınıza gelen yalanlarla "Bu helâldir bu harâmdır" diye söylemeyiniz. Allâh Te'âlâ'ya yalanla iftirâ idenler felâh bulmazlar.

Süleymaniye Vakfı

swap_vert close

Allah’a karşı yalan uydurmak için dillerinizin süslediği yalanla “Bu helaldir, bu haramdır” demeyin. Bu yalanı Allah’a atfetmeyin. Yalanlarını Allah’a atfedenler umduklarına kavuşamazlar.

Şaban Piriş

swap_vert close

Dilleriniz yalana alışkın olması sebebiyle “Allah hakkında yalan uydurmuş olmamak için “bu helaldir, şu haramdır” demeyin. Şüphesiz, Allah hakkında yalan uyduranlar kurtuluşa eremez.

Ümit Şimşek

swap_vert close

Kendi dillerinizin yakıştırdığı yalanlarla “Şu helâl, bu haram” diyerek Allah adına yalan uydurmayın. Çünkü Allah adına yalan uyduranlar iflâh olmazlar.

Yaşar Nuri Öztürk

swap_vert close

Yalan düzerek Allah'a iftira etmek için, dillerinizin uydurma nitelendirmeleriyle "Şu helaldir, şu da haramdır!" demeyin. Yalan düzerek Allah'a iftira edenler kurtulamazlar.

Eski Anadolu Türkçesi

swap_vert close

daħı eyitmen, aña kim śıfat eyler dillerüñüz yalanı: “uşbu ḥelāldür, daħı uşbu ḥaramdur” tā yalan baġlayasız Tañrı üzere, [143b] yalan. bayıķ anlar kim yalan baġlar Tañrı üzere, yalan, ķurtılmayalar.

Satıraltı Meal (1534)

swap_vert close

Daḫı eyitmeñüz siz dilüñüz‐ile söyledügüñüz yalana. Bu ḥalāldur ve buḥarāmdur dimeñüz iftirā eyleyüp Allāh ḥaḳḳına yalanı. Ol kişiler kiiftirā iderler Allāh ḥaḳḳına yalanı, iflāḥ olmazlar.

Bunyadov-Memmedeliyev

swap_vert close

Diliniz (bizə belə əmr edildiyi deyə) yalana vərdiş etdiyi üçün (dəlilsiz-sübutsuz): “Bu halaldır,o haramdır!” – deməyin, çünki (bununla) Allaha iftira yaxmış olursunuz. Allaha iftira yaxanlar (axirət əzabından) nicat tapmazlar!

M. Pickthall (English)

swap_vert close

And speak not, concerning that which your own tongues qualify (as clean or unclean), the falsehood: "This is lawful, and this is forbidden," so that ye invent a lie against Allah. Lo! those who invent a lie against Allah will not succeed.

Yusuf Ali (English)

swap_vert close

But say not - for any false thing(2153) that your tongues may put forth,- "This is lawful, and this is forbidden," so as to ascribe false things to Allah. For those who ascribe false things to Allah, will never prosper.

2153 Men are apt to create taboos for themselves, out of superstition, and often for selfish ends, and enforce them in the name of religion. Nothing can be more reprehensible.

Muhammed Hüseyin (R.A.)

play_arrow bookmark save_alt more_vert

content_copyÂyeti Kopyala
linkLinki Kopyala
photo_cameraGörüntü Oluştur
videocamVideo Oluştur

وَلَا تَقُولُوا

ve demeyin

لِمَا

o şey için ki

تَصِفُ

niteliyor

اَلْسِنَتُكُمُ

dilleriniz

الْكَذِبَ

yalanı

هٰذَا

حَلَالٌ

helâldir

وَهٰذَا

ve şu da

حَرَامٌ

haramdır

لِتَفْتَرُوا

iftira etme- niz için

عَلَى اللّٰهِ

Allah hakkında

الْكَذِبَۜ

yalan (uydurup)

اِنَّ

şüp- hesiz

الَّذ۪ينَ

o kim- seler ki

يَفْتَرُونَ

iftira ederler

عَلَى اللّٰهِ

Allah hakkında

الْكَذِبَ

yalan (uydurup)

لَا يُفْلِحُونَۜ

asla felaha ermezler

Kendi dillerinizle uydurduğunuz asılsız nitelemelere dayanarak, "bu helâldir, şu da haramdır" demeyin; çünkü Allah hakkında yalan uydurup (O'na) iftira etmiş olursunuz. Şüphesiz ki Allah hakkında yalan uydurup (O'na) iftira edenler asla felaha (kurtuluş ve saadete) eremezler.

لَا

Edat

لَا

Hayır, yapmayın, asla, hiç

قَالَ

Fiil-I

ق و ل

Dedi, buyurdu, söyledi

مَا

Zamir

مَا

Ne, şey, geçmiş zamanın olumsuzluk eki

وَصَفَ

Fiil-I

و ص ف

Anlattı, niteledi, vasıflandırdı, yakıştırdı

لِسَان

İsim

ل س ن

Dil, lisan, anılan

كَذِب

İsim

ك ذ ب

Yalan, yalanlamak, yalan uydurmak

هٰذَا

İşaret zamiri

هٰذَا

Bu, budur

حَلَال

İsim

ح ل ل

Helâl

هٰذَا

İşaret zamiri

هٰذَا

Bu, budur

حَرَام

İsim

ح ر م

Haram, ihram, dokunulmaz

اِفْتَرٰى

Fiil-VIII

ف ر ي

Uydurdu, iftira etti

عَلَى

Zamir

عَلَى

Üzerinde, hakkında, karşı, dolayı, -a, -e

اَللَّه

Özel isim

ا ل ه

Allah

كَذِب

İsim

ك ذ ب

Yalan, yalanlamak, yalan uydurmak

اِنّ

Edat

اِنّ

Şüphesiz, kesinlikle, muhakkak, elbette, gerçekten, zira, çünkü, doğrusu, daima. Cümledeki bilgiyi pekiştirmek için kullanılır.

الَّذ۪ي

İsim

الَّذ۪ي

O kimse ki, o şey ki, o zat ki, o ki

اِفْتَرٰى

Fiil-VIII

ف ر ي

Uydurdu, iftira etti

عَلَى

Zamir

عَلَى

Üzerinde, hakkında, karşı, dolayı, -a, -e

اَللَّه

Özel isim

ا ل ه

Allah

كَذِب

İsim

ك ذ ب

Yalan, yalanlamak, yalan uydurmak

لَا

Edat

لَا

Hayır, yapmayın, asla, hiç

اَفْلَحَ

Fiil-IV

ف ل ح

Felaha erdi, iflah oldu, kurtuluşa erdi, felah buldu