Munâfikûn Sûresi 1. Ayet Meali

[Not: Buradaki "Şehadet" mutlaka görüyor ve kesinlikle biliyor anlamında sağlam bir inancı ifade etmek yanında, yemin manasına da kullanılmıştır. İkiyüzlülük ve riyakârlık zaten münafıkların ortak vasfıdır. Her riyakâr münafık olmasa da, her münafık mutlaka riyakârdır. Yalan yere yemin etmek, olduğundan başka türlü görünmek, bunların devamlı yaptıkları bir davranıştır. Hz. Peygamber Aleyhisselamın risaletine, Onun şeriatına, sünnetine ve hayat sistemine aslında iman etmedikleri, itimat ve itibar göstermedikleri halde; hem ganimet ve diğer menfaatlerden yararlanmak, hem de kınanmak ve dışlanmaktan kurtulmak amacıyla böyle yapılmakta ve kendilerini kanıtlamak için de yalan yere yemine başvurulmaktadır.]  

Münafıkların münafıklıklarını en belirgin şekliyle açıklığa kavuşturan sûre onları duvara dayandı-rılmış kütüklere benzetir. Benî Mustalik gazvesinden dönüşte müslümanları Medine’den çıkaracaklarına ye-min eden bu münafıklar; tüm gücün ve kuvvetin Allah, Rasûlü ve mü’minlere ait olduğu gerçeğini unutuyor-lardı. Ayrıca sûre, müslümanlara da dünya malı ve eğlencesiyle meşgul olup Allah’a itaat ve ibadetten dün-yanın alıkoymamasını öğütler ve O’nun rızasını kazanmak için o yolda harcamayı emrederek son bulur.  

[643] Münâfikûn sûresi hakkında genel bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XIX, 295.[644] Münâfıkların özellikleri hakkında geniş bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XIX, 299-314; I, 208-235; IV, 470-473; VIII, 251-262; XIX, 37-43.  

Adem'den itibaren tüm elçilerin ve inananların dini olan islamın ilk şartı olarak bilinen "Kelime-i şehadet" veya "Kelime-i tevhid" 3:18'de bildirilmiştir. Sünniler bu tanıklığa "Muhammed Allah'ın elçisidir," şıkkını eklemişler. Şiiler ise daha ileri giderek, "Ali Allah'ın hüccetidir," biçiminde bir üçüncü şık daha eklemişlerdir. Bu eklemeci zihniyet 39:45 ayetiyle teşhir edilmiştir. 63:1 ayeti, şehadete eklenen ikinci kısmı bulunduran biricik yerdir. Yüce Allah, nasıl ki "Hadis" ve "Sünnet" kelimelerini, geleceğin bilgisiyle kınamışsa (33:38; 35:43; 45:6), şehadete eklenen kısmı da ikiyüzlülere mal etmektedir. Günümüz ikiyüzlüleri Muhammed'i tanrılaştırdıkları için onun Allah'ın elçisi olduğuna inandıklarını ifade ederken aslında yalan söylemektedirler.  

(*) Kur’an da Allah’ın şahitliği, Allah’ın bilmesi, hazır ve nazır olması demektir. Aşağıda Münafikun sûresi 1.ayetle ilgili Celaleyn tefsirinde de (والله يشهد)‘’vellahu yeşhedü’’(والله يعلم)’’vellahu ya’lemü’’ Allah biliyor’’ diye tefsir edilmiştir. (والله يشهد﴾ يعلم ﴿إن المنافقين لكاذبون﴾ فيما أضمروه مخالفاً لما قالوه. (تفسير الجلالين)  

[5] Medine'de nâzil olmuş 11 âyettir.[6] Veya böyle olduğuna yemin ederler.  

1 İkiyüzlü, Arapçadan Türkçemize de geçmiş “münafık” kelimesinin karşılığıdır. Münafık ise, n-f-k kökünden gelir. “Ayırmak” anlamındadır. Bu kökten gelen bütün türevlerde bu anlam vardır. Mesela münafıkların en fazla uğraştıkları şey nifaktır. Müslümanları ayırmak, birbirine düşürmekle meşgul olandır. Keza, “infâk” Allah yoluna harcanacakları ayırmak demektir. Ayrıca aynı kökten gelen “nefak” Arap tavşanı adı verilen, Türkçemizde yer köpeği veya gelincik denen hayvanın adıdır. Çünkü bu hayvan topraktaki ininin giriş ve çıkışını ayırmıştır. İki deliği vardır. Tehlike anında diğerinden çıkar gider. İşte buradan hareketle semantik bir bağ olarak münafığın da iki farklı yüzü vardır. Yerine göre her ikisini de kullanır. Münafıklık sadece dinde olmaz; sosyal, kültürel ve siyasi vb alanlarda da onlara rastlarız. “Kendini gizlemek” anlamında olan “takiye” ile de ilişkisi vardır. Şurası bir gerçektir ki, dinde münafığın faaliyet alanı dindar kesimin içidir.  

(Medine’de nazil olmuştur ve 11 ayettir. Münafıkların davranışlarından söz ettiği için bu adı almıştır.)  

Medîne döneminde, Mustalık Oğulları gazvesinden hemen sonra, muhtemelen hicretin altıncı yılında indirilmiştir. Adını, ilk ayetinde geçen “Münâfikûn: Münâfıklar, ikiyüzlüler” kelimesinden almıştır. 11 ayettir.  

1 Münâfık: Sözlükte “tarla faresi yuvasına girmek, olduğundan başka türlü görünmek” anlamındaki “nifâk” mastarından türemiş bir sıfattır. Kelimenin, “tarla faresinin bir tehlike anında kaçmasını sağlamak üzere yuvası için hazırladığı birden fazla çıkış noktasının birinden girip diğerinden çıkması” biçimindeki kök manasından hareketle münafık, “dinin bir kapısından girip diğerinden kaçan çifte şahsiyetli kimse” olarak da tanımlanmıştır. İçinden gerçek anlamda iman etmemiş olup, çeşitli sebeplerden dolayı ve menfaati icabı kendini Müslüman göstererek Allah’a, Rasûlüne ve mü’minlere düşmanlığını gizleyen kimse demektir. “Nifak, kalpte olursa küfür, amelde olursa suçtur.” (Kurtubî) Bu bakımdan, münafıklardaki nifak hâli îtikâdî ve amelî olarak iki grupta toplanır: 1. İtikâdî nifak: Kur’an-ı Kerim’de karakterize edilen, dünyada iken Müslüman muamelesi görüp, âhirette inançsızlığı ortaya çıkınca kâfirlerden daha kötü muameleye tâbî tutulmasına sebep olacak olan nifak halidir. (Nisâ: 145) 2. Amelî Nifak: Bazı tutum ve davranışlarıyla itikadî nifaka kısmî bir benzeyiş içinde bulunmakla beraber, inançlarında açık bir nifakın söz konusu olmadığı Müslüman kişilerin durumudur. Meselâ: “Münafığın alâmeti üçtür: Konuştuğu zaman yalan söyler, vadettiğinde vaadinden döner, kendisine bir şey emanet edildiğinde emanete hıyanet eder” (Tirmîzî) hadisi ve benzerî hadisler îtikâdî nifaka yaklaşılmaması için alınan tedbirler ve tembihler mahiyetindeki emirlerdir. Zira amelî nifak çoğalınca ileride Müslümanın îtikâdî nifaka yaklaşma tehlikesi doğabilir. Kur’an-ı Kerim insanları; mü’min, kâfir, münâfık olmak üzere üç grupta toplar. (Bakara: 1-20) Münafıklar: İslâm toplumu içinde fesatçıdırlar. (Bakara: 9-13) İnananlarla yan yana gelince, “sizinle beraberiz” derler. Fakat şeytanlarıyla baş başa kalınca; “biz onları aldattık” diye alay ederler.” (Bakara: 13-15) Namaza üşene üşene kalkarlar (Nisâ: 142-143) İnsanları Allah yolundan döndürmek için yalan yere yemin ederler. (Mücadele: 14) Münafıkların kalbi verimsiz toprak gibidir (A’raf: 58), dönektirler. (Nisâ: 141, Ankebût: 10-11) Bunlar görünüşte îman edip kalpleriyle kâfirdirler. (Münafıkûn: 3) Ebedî Cehennemliktirler. (Tevbe: 67-69) Kötü sözlerin Müslümanlar arasında yayılmasını isterler. (Nûr: 19) Kur’an-ı Kerim âyetleriyle alay ederler. (Nisa: 140) İslâm toplumu içinde yalan-yanlış uydurma haber yayarlar (Ahzâb, 33/60-61) Kur’an’da Mekke döneminde inen ayetler münafıklardan bahsetmez. Zira şirk döneminde imansızlığı gizlemeye ihtiyaçları  

[5111] Tekit ve yeminlerinin çokluğu, kalplerindeki inkârın çokluğuna delâlet eder. [5112] Kapsamlı bir okuma Kur’an’da geçen münafıkların tek tip olmadığı sonucunu verir. Vahiyden yola çıkarak üç sınıfa ayırabiliriz: 1) İnanmadığı halde inanmış görünenler (2:8-16). 2) Bocalayanlar (4: 60-62, 137, 143; 9:44-45; 22,11). 3) Kalbi hastalıklı olanlar (8:49; 33:12). Münafık tabiatlı birinde kimi zaman nifakın bu üç hali farklı veya eş zamanlı olarak tezahür edebildiği gibi, imanla nifak arasında geçişler de yaşanabilmektedir. Münafıkları bir de tavırları açısından üç sınıfa ayırabiliriz: 1) İtikadi münafıklar. 2) Ameli münafıklar. 3) Siyasî münafıklar.  

Münâfık: ikiyüzlü, içi başka, dışı başka insandır.  

5466 The hypocrite element, if one exists in any society, is a source of weakness and a danger to its health and its very existence. When the Prophet came to Madinah in Hijrah, his arrival was welcome to all the patriotic citizens: it not only united them in common life and healed their old differences, but it brought honour and light to them in the person of the greatest living Teacher of Truth. But there were some baser elements filled with envy. Such hopes as they had entertained of attaining power and leadership by playing on the animosities of the factions were now dashed to the ground. They now began to work underground. For fear of the majority they dared not oppose the new growing Brotherhood of Righteousness. They tried to undermine it by intriguing secretly with its enemies and swearing openly its loyalty to the Prophet. They were thoroughly unmasked and discredited at the battle of Uhud. See 3:167, and n. 476.