Mu'minûn Sûresi 14. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 22/5.  

Bkz. 22/5, 39/6  

381. “Alaka”; erkeğin spermiyle döllenmiş yumurtadan bir hafta zarfında oluşan hücre topluluğunun rahim cidarına asılıp gömülmüş şekli demektir.382. “Mudga”; ceninin, üzerinde diş izlerini andıran şekiller taşıyan henüz uzuvları oluşmamış şekli demektir. Ceninin ana rahminde geçirdiği evreler için ayrıca bakınız: Hac sûresi, âyet, 5.  

Embriyo, meninin yumurta ile döllenmesinden sonra rahim duvarına sülük gibi asılarak gelişen maddenin adıdır. Embriyo olarak çevirdiğimiz "alak" sözcüğü, Arapça'da üç anlama sahiptir: 1) Kan pıhtısı. 2) Asılı duran madde. 3) Sülük. Eski Kuran yorumcularının embriyolojiye olan yabancılıkları sonucu yalnış olarak birinci anlamı seçmeleri normaldir; ancak embriyolojinin açıklığa kavuşturduğu bir konuda, çağdaş yorumcuların "alak" sözcüğünü, insanın yaratılış evrelerinden biri olmayan "kan pıhtısı" diye çevirmekte direnmeleri gariptir. Bak 95:2.  

1- Spermi. 2- Rahim duvarına asılı. 3- Cenin  

(1)“Nutfe, alaka ve mudga”nın îzâhı için bakınız; (sahîfe 331, hâşiye 1)(2)“Kur’ân kâh olur, mahlûkāt-ı İlâhiyeyi (Allah’ın mahlûklarını) bir tertible zikreder; sonra o mahlûkāt içinde bir nizam (düzen), bir mîzan (ölçü) olduğunu ve onun semereleri (meyveleri) olduğunu göstermekle güyâ bir şeffâfiyet, bir parlaklık veriyor ki, sonra o âyine-misâl (ayna gibi) tertîbinden cilvesi (parıltısı) bulunan esmâ-i İlâhiyeyi (Allah’ın isimlerini) gösteriyor. Güyâ o mahlûkāt-ı mezkûre(zikredilen mahlûklar), elfâzdır (lafızlardır). Şu esmâ, onun ma‘nâları yâhut o meyvelerin çekirdekleri yâhut hülâsalarıdırlar. Meselâ: (âyet 13-14) İşte Kur’ân, hılkat-i insanın (insanın yaratılışının) o acîb, garîb, bedî‘ (eşsiz), muntazam, mevzun etvârını (tavırlarını) öyle âyine-misâl bir tarzda zikredip tertîb ediyor ki, فَتَباَرَكَ اللّٰهُ اَحْسَنُ الْخاَلِق۪ينَ [Yaratanların en güzeli olan Allah, ne yücedir!] içinde kendi kendine görünüyor ve kendini dedirttiriyor.” (Zülfikār, 25. Söz, 46-47) Ayrıca “Yaratanların en güzeli” gibi ifâdelerin îzâhı için bakınız; (sahîfe 168, hâşiye 1; sahîfe 449, hâşiye 1)  

(*) Not: Bu ayetlerde geçen “yaratıyoruz, oluşturuyoruz” gibi fiillerin asılları âyetlerin metninde geçmiş zamanlıdır. Kur’an’da verilen bilginin kesinliğine işaret etmek gibi bazı sebeplerle şimdiki, gelecek veya geniş zaman yerine geçmiş zaman fiilinin kullanıldığı bilinmektedir. Konumuz olan âyetlerde her bir insanın yaratılış süreci anlatıldığı ve bu süreç devam ettiği için buradaki fiillerin şimdiki zaman şekliyle çevrilmesi daha uygun görülmüştür… 12. âyetteki sülâle kelimesi, sözlükte “bir şeyin içinden çekip çıkarılan nesne” anlamına gelir; burada ise toprakta bulunan ve insan bedeninin oluşumuna yarayan organik ve inorganik maddeler, besinler için kullanıldığı anlaşılmaktadır. Zira erkekte ve kadında üremeyi sağlayan unsurların (sperm ve yumurta) oluşması sonuçta beslenmeye bağlıdır. Şu halde sadece ilk insanın değil, diğer bütün insanların varlığının aslı da topraktandır. Ayrıca aşağıdaki tefsir metinlerinde de geçtiği gibi Lugatlarda ‘’halk’’ kelmesinin bir anlamı da; takdir edip biçem vermektir. Bu nedenle, ayetteki son cümlenin meali de bu şekilde uygun görülmüştür. و" الخلق " في اللغة : التقدير (تفسير البغوي) أحسن الخالقين أي : أحسن المقدرين تقديرا ((تفسير الكشاف) )  

[4] Ona ruh verdik, nutuk verdik.[5] Yani nakkaşların, suret yapanların, kılık, kıyafet verenlerin.  

4 Alaka, kan pıhtısı olarak tercüme edilemez. Kan damarlarının ceninde oluşumu daha sonradır. Alaka, nutfeden hemen sonraki etaptır ki, döllenmiş yumurtanın rahme yapışmış ve oradan beslenen durumuna işaret eder. Zaten alaka kelimesi, yapışan, tutunan ve yapıştığı yerden beslenen demektir. Bu “larve embryonnaire” (emryon kurtçuğu/cenin) denilen olaydır. Rahme yapışır ve plasenta yoluyla beslenir. Nitekim sülük adlı hayvanın adı, yapıştığı yerden beslendiği için, “alaka”dır. Alaka ayrıca, ilişki ve aşk anlamlarına da gelir. Bu kelime hakkında yazdığım bir Fransızca makalem Kahire Arap Dil Akademisi tarafından Arapçaya çevrilip, neşredildi. (1982). Makalenin Türkçesi için bkz. “Kur’an’ı Anlamak” isimli kitabımız s. 35-43, İstanbul, 2003.  

Benzer mesajlar: Hacc 22:5; Secde 32:7-9; Sâffât 37:11; İnsân 76:2; Mürselât 77:20-24; ‘Alak 96:2.  

1 Alaka: ilişmek ve yapışıp tutunmak fiilinden alınan “ilişken, yapışkan şey” demektir. “Donuk pıhtı” kana da alaka denilir. Müfessirler, bu kelimeyi genellikle “donmuş kan” diye tefsir etmişlerse de asıl murat rahimdeki döllenmiş yumurta demektir.2 İnsanın yaratılışı için Bk. (Hacc: 5)  

5 Lafzen, “başka bir yaratık”, yani annesinin bedeninden bağımsız olarak varlığını sürdüren.6 Lafzen, “yaratıcıların en iyisi”. Taberî’nin belirttiği gibi, Araplar “yaratıcı” ya da “yaratan” sıfatını her türlü “sanatkar/sanatçı” (sâni‘) için kullanmaktadırlar; bu kullanım, geniş anlamıyla sanat eserlerinin “yaratımı”yla ilgili olarak Avrupa dillerinde de geçerlidir. Sözcüğün gerçek ve birincil anlamıyla asıl ve yegane yaratıcı Allah olduğuna göre, ahsenu’l-hâlikîn ifadesi, hâlik teriminin bu ikincil anlamıyla anlamlandırılmalıdır (karş. Tâcu’l-‘Arûs, haleka maddesi).  

[2900] Lafzen: “diğer, başka”. Burada anne-cenin irtibatının mucizevî tabiatına (ki anne bünyesi kendisine yabancı olan bu hücreyi tıbben kabul etmemesi lazım) ve bebeğin anneden bağımsız bir birey olarak varlık dünyasına katılmasına atıf yapılmaktadır. [2901] Veya, ahsenin ism-i tafdil anlamıyla: “yaratanların en güzeli olan Allah’ın..” Halk bir çok yerde olduğu gibi burada da “yoktan var etme” (ibda) değil, “var olanların terkibinden bir başka varlık çıkarma” (icad) anlamındadır. Bu anlamıyla hem Allah için hem de insan için kullanılabilir (Bkz: 3:49). Allah, yoktan var etmede rakipsiz, vardan var etmede emsalsizdir. Buradaki “yaratma”, “takdir etme” olarak anlaşıldığında, bu “yaratılışın yasasını koyma” anlamını taşır (Râzî). Bu âyet, “Oysa ki sizi uzun süreçler içinde halden hale evirip çevirerek yaratan O’dur.” (71:14) âyetinin açılımıdır. [2902] Tebâreke, bereketten “uzama ve artma”, burûkdan “sebat ve devam” anlamlarına gelebilir. Bu durumda mâna şöyle olur: “Varlık alanındaki her türlü oluş, artış, süreklilik ve kalıcılığın kaynağı olan Allah yaratanların en güzelidir.” Hicr sûresinin 26. âyeti ile birlikte düşünüldüğünde, elementer kökeni temsil eden dört unsurla embriyolojik süreci temsil eden dört unsur arasında şöyle bir eşleştirme yapılabilir: tıyn-nutfe (meni), salsal-alaka (ceninin ilk evresi), hamein mesnun-mudğa, fahhar-ızam (kemik). Birinci sürecin sonucunu ifade eden nefha-i ruh (ruh üfleme), ikinci sürecin sonu için de aynen geçerlidir.  

(12,13,14. Ayetlerde yer alan, insanın yaratılışı ile ilgili Kur'an bildirileri ile -aşağıda sunduğumuz Modem Tıbb’ın ancak asrımızda tesbit edebildiği bulgular arasında tam bir uyum bulunduğunu müşahede ediyoruz. Nitekim; Yukarıdaki şemada görüleceği üzere Fekonde hücre kanalda seyrederken bölünüp çoğalmakta, dut görünümü almakta ve 4.ncü günde rahim boşluğuna düşmekte ve 6.ncı günde rahim duvarına yapışarak kendisine bir yuva hazırlamaktadır. Bebeğin ana karnında geçirdiği bu embriolojik devreyi ise 14 asır evvel Kur'an: Müminun suresinin 13. ayetinde rahmi sağlam bir karargah olarak nitelendirerek en güzel bir şekilde belirtmiştir!. Yukardaki şekilde görüleceği üzere; rahim duvarına tutunan fekonde hücre 9. günde rahim nesçini delerek içine girmiş ve girdiği delik kapanmıştır... bu arada bazı hücreler rahim nesçinin derinlerine nüfuz ederler ve rahmin kılcal damarlarının sathını kemirerek aşındırırlar. Böylece embrio ile ananın kan dolaşımı arasında "uteroplacental" dolaşım tamamlanarak bebek anasının kanıyla beslenme imkanını kavuşur! İşte bu embriolojik safha da 14. ayette belirtilen "Alaka safhası''na tekabül etmektedir. Yukardaki şekillerde görüleceği üzere; Embrio ilkin armut şeklini alır, baş ve kuyruğu vardır., sonra baş mıntıkası belirir ve organların ilksel şekilleri teşekkül eder. Bu embriolojik olaylar da; 14. ayette belirtilen "mudga devresi"ne tekabül etmektedir. Şekil 1. de görüleceği üzere; yedinci haftada kıkırdak omurlarda kemikleşme merkezleri görülür. Şekil 2. de görüleceği üzere; kan damarları kafa tasma doğru "V" şeklinde dağılırlar, bu dağılma sırasında; ince bir zarın üzerine kafatası kemiklerinin ilk kerpiçleri atılır. Şekil 3. de görüleceği üzere; kan damarları kemikleri beslemektedir, kıkırdakların üzerine kemik kaplanmaktadır. Bu cenin dört aylıktır, kemiklerin üzerinde adeleler de teşekkül etmiştir ve bu sayede ayaklar hareket edebilmektedir. İşte bu fetal bulgular da, 14. ayette yer alan "Sonra o mudga'dan kemikleri yarattık! Sonra da kemiklere adeleler giydirdik" beyanlarına tekabül etmektedir.)  

Kur'ân'ın anlattığı bu yaratılış safhası, modern anatomi ve jinekoloji ile de doğrulanmıştır. Hac Sûresinin 5. âyeti münâsebetiyle de belirttiğimiz üzere insanın menşe'i topraktır. Atamız topraktan süzüle süzüle, çeşitli aşamalardan geçirilerek insan şekline getirilmiştir. Elbette toprağın bağrından fışkıran hayâtın insan hâline gelmesi, uzun zamanları almıştır. Sonra yüce Allah, insan türünü üreme yoluyla sürdürmüştür.  

[*] Bu ifadenin bu ayette geçmesi önemlidir. (Secde 32/9)  

(8) Cenin ilk yaratılış aşamalarında başka canlılardan çok farklı bir görünümde değildir. Daha sonra bir insan cenini görünümünü kazanır. Ancak bütün bu aşamaların sonunda ortaya çıkan bir bebek, bütün bütün farklı bir yaratıktır ve başka hiçbir şeyde rastlanmayacak bir güzelliğe ve sevimliliğe sahiptir. İnsanın herbir yaratılış aşaması farklı bir yaratılış sergilediği gibi, herbir insan bireyi de farklı bir yaratılış demektir; ne daha önce onun bir benzeri yaratılmıştır, ne de ondan sonra yaratılacaktır.(9) Sayılan bütün bu yaratış mertebelerinde ve herbir insan için ayrı ayrı tekrarlanan bu sayısız yaratmalarda, Allah, yaratıcılığın en güzel tecellîlerini sergilemektedir. Bu bakımdan, “yaratıcıların en güzeli” deyiminden, failin değil, fiilin çokluğunu ve herbir fiilde failin mükemmelliğini anlamak gerekir.  

2874 From a mere animal, we now consider man as man. Is it not a Sign of wonder in itself that from dry dust (turab, 22:5) or inorganic matter should be made protoplasm (moist clay or organic matter); from it should grow a new animal life; and out of it should grow human life, with all its capacities and responsibilities? Man carries within himself Signs of Allah's wisdom and power, and he can see them every day in the universe around him.