Mu'min Sûresi 10. Ayet Meali

(*) Tefsirlerde, makt kelimesinin, insanlardaki öfke duygusuyla karıştırılmaması gerektiğine önemle dikkat çekilir. Zira insanlardaki bu tür duygular azalıp artmakta, hatta zaman zaman aklın kontrolünden çıkabilmekte, hak ve adalet ölçülerinin dışına çıkabilmektedir. Bu sebeple İslâm bilginleri, öfkeyi geçici delilik olarak değerlendirmişlerdir (Râgıb el-İsfahânî, ez-Zerî‘a ilâ mekârimi’ş-şerîa, s. 346; Gazzâlî, İhyâ, III, 167). Allah bu tür beşerî duygulardan münezzeh olduğundan, “öfke, kızgınlık” anlamına gelen gazap, makt, suht kelimeleri Allah hakkında kullanıldığında genellikle, “Allah’ın günah işlenmesinden hoşnut olmaması, günahkârları rahmetinden uzaklaştırması, cezalandırmayı murat etmesi”şeklinde ulûhiyyetin şanına uygun düşecek tarzda açıklanmıştır. (Zemahşerî, III, 363; Râzî, XXVII, 38; İbn Âşûr, XXIV, 96): (Kur’an Yolu)  

[1] O esnada keşke yok olsaydık gibi sözler ile öz nefislerine düşmanlık gösterdikleri veya birbirlerini düşman tuttukları zaman.[2] Veya birbirinizi.[3] Veya imana dâvet olunup kâfir olduğunuz zaman Allah'ın âzabı sizin öz nefsinize olan düşmanlıktan daha şiddetlidir diye nida olunacak.  

5 Krş. Ahzâb, 33/67; Nebe, 78/40  

1 Bu öfkeyi, beşerî öfke anlamında anlamamak gerekir. Allah’ın öfkesi, mecâzen; “rahmetinden kovmak, nîmetlerine ulaştırmamak” anlamına gelebilir.2 Kıyamet günü kâfirler; 1- Kıyameti, Cenneti ve Cehennemi gördükleri zaman bunları inkârda ısrar ettiklerinden dolayı kendilerine, 2- Dünyada peşlerinden gidip de ahirette kendilerine hiçbir yararı olmayan putlaştırdıkları önderlerine, 3- Cehenneme girdiklerinde şeytanları onlara, “bizim sizin üzerinizde bir saltanatımız yoktu. Biz sizi davet ettik siz de bizi dinlediniz. Kötüleyecekseniz kendinizi kötüleyin.” demesine, çok öfkelenecekler.  

6 Lafzen, “onlara [şöyle] seslenilecektir” yahut, “[şöyle] çağrılacaklardır”.7 Allah’a tamamen beşerî bir duygu izafe etmek imkansız olduğundan, bu günahkarlara karşı “Allah’ın öfkesi”, onları rahmetinden kovmasını ifade eden bir mecazdır (Râzî), tıpkı Allah’ın onları mahkum etmesi anlamındaki “Allah’ın gazâbı” ifadesinde olduğu gibi (bkz. 1:7 ile ilgili not 4’ün ilk cümlesi).8 Yani, “geçmişteki günahlarınızı pişmanlıkla hatırlamanız üzerine duyduğunuz öfkeden”.  

[4178] Makt bu bağlamda insan için “zarar verecek şeye karşı tedbirsizlik” anlamına istiare olarak kullanılmıştır (İbn Âşûr). Bizce buradaki en uygun karşılığı “sitem”dir. Sitemin muhtemel üç nedeni: 1) Arkalarına düştüklerinin hiçbir yararını göremedikleri için. 2) Şeytan bile gerçeği itiraf ettiği için. 3) Dünyada hor gördükleri karşısında rezil oldukları için.  

(1) Azabı görünce hem kendilerini, hem de birbirlerini suçlarlar.  

4370 The Unbelievers having rejected Allah's Signs, they now see how they are shut out from Grace, and they feel disgusted with themselves. How much greater was Allah's displeasure with them, when He showered mercy upon mercy on them and they yet rebelled! How could they now hope for Grace!