Muhammed Sûresi 4. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 3/142; 8/67-68; 9/14-15.  

1.Yani kâfirler silahlarını bırakıncaya ve tamamen teslim oluncaya kadar.  

[558] Savaş sonrası yapılacaklar hakkında geniş bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XVIII, 23-26.  

Bkz. 2/191, 4/91, 9/5İslam dini, savaşı en son çare olarak görür.  İslam’ı, bir savaş dini ve Müslümanları da bu savaş dininin askerleri olarak görmek çok büyük haksızlık olur. Zira 23 yıllık Asr-ı saadette 85 savunma (savaşı) harekâtı gerçekleşmiştir. Bunların 57’si seriyye (Hz. Peygamberin bizzat katılmadığı savaşlar), 28’i ise gazve şeklinde olmuştur. Bu savaşların toplamında 150 şehit, 250 müşrik toplam 400 kişi ölmüştür. Kaldı ki bu savaşların tamamı her toplumun doğal hakkı olan savunma amacıyla gerçekleşmiştir. İslam’ı savaş dini olarak görenler bugün bir bomba ile on binlerce kişiyi öldürebilmektedir.   

Savaşın sona ermesinden maksat, başlanan belirli bir savaşın sona ermesi olabileceği gibi, yeryüzünde savaşın sona ermesi, ortadan kalkması da olabilir.  

 Savaşta, öncelikle, zafere ulaşmak için gereken yapılır. Düşman mağlup olunca sağ kalanlar esir alınır. Esirler ya bağışlanarak veya fidye alınarak serbest bırakılır. Fidye alma, mal veya esir mübadelesi şeklinde olabilir. Savaş ulvî bir gaye için emredilmiştir; bu gayeyi gerçekleştirerek imtihan verenlerin amellerinin boşa çıkarılmayacağı da ayrıca belirtilmiştir.  

1- Ölümüne savaşın. 2- Onları esir alın. 3-Bu ayette de görüldüğü gibi İslam köleliği ve cariyeliği kesinlikle kaldırmıştır. 4- Cömertlik olarak.  

(1)“Bir nefer, bir saat işkence altında şehîd edilse öyle bir mertebeyi bulur ki, on sene başkası çalışsa, ancak o mertebeyi bulur. Eğer o nefer şehîd olduktan sonra ona sorulabilse: ‘Az bir şey ile, pek çok şeyler kazandım!’ diyecektir.” (Mektûbât, 15. Mektûb, 45)  

(*) Bu ayet, savunma savaşını anlatıyor. Ordu oluşturulmuş, sana saldırılıyor, ne yapacaksın? İşte burada ayet sana da kendini savunma hakkını veriyor… Bunun izahı da şöyledir. 1- Bu ayette boyun olarak çevrilen (رقاب) ”rikab” kelimesi Arapça’da “gözetleme, gözetim altında olma demektir”. Yüce Allah’ın isimlerinden biri de” Er Rakib” dir. RKB kökünden gelir, bu kelimenin gözetlemek, denetlemek, korumak gibi manaları vardır. Rakabe kelimesinin geçtiği ayetler: (28-18), (28-21), (44-59), (11 -93), (5-117,) (50-18), (4-1) kısa bir araştırmanın ardından Rakabe kelimesinin, diğer bütün ayetlerde gözetleyen manasında çevrilmiş olduğunu göreceksiniz. Her ne hikmetse sadece Muhammed- 4. ayette aynı kelime boyun olarak çevrilmiş. Ve pek çok meal yazarı da birbirinden etkilenerek ayette geçen“rikabi” kelimesine “boyunlar” manası vermişlerdir. Oysa boyun kelimesi Araça’da (اعناق)“A’nâk” kelimesi ile ifade edilir. Bu kelimenin Kur’an’da geçtiği sûre ve ayet numaraları da şöyledir. Boyun “A’nâk” kelimesinin geçtiği ayetler: (17-29), (17-13), (8-12), (34-33), (38-33), (13-5), (26-4), (36-8), (40-71) (Kuran’da Çelişki Olmaz) 2- Ayette geçen ( فضرب الرقاب)’’fedarbe-rrikâbi’’ Mecâzi Mûrsel’’olup bunun boyunla yakından ve uzaktan bir alakası yok. Zira bundan kasıt, saldırgan tarafa en etkili darbeyi vurmak ve onları etkisiz hâle getirmek anlamına da gelir. Yani (فضرب الرقاب) etkili darbeyı indirmekten kinayedir. Çünkü diğer bazı ayetlere baktığımızda da görüyoruz ki, Kur’an’da boyun ifadesi her yerde hep (اعناق) ‘’â’nak’’ diye geçiyor. Ayrıca eğer buradaki emirle boyunları vurmak ise, o zaman boyunları dışında başka yerleri vurmak yasak anlamına gelir ki, bu da mümkün değildir. Bir de o saldıran inkârcılar boyunlarına çelik halkalar geçirselerdi, boyunlarına vurulmakla ölmeyeceklerdi. Çünkü boynuna çelik halka geçirenlerin boyunlarına ne kadar kılıç darbesi indirilse de boştur. Bu nedenle ayette geçen ( ضرب الرقاب) ‘’darbe- rrikab’’, mecâzi mûrsel olup bundan kasıt ‘’saldırgan güçlerin gözetleme ve komuta merkezlerini vurmak suretiyle en etkili darbeyi indirmektir, boyunları vurmak değil. 3-Yine bu ayette, ‘’ister karşılıklı ister karşılıksız’’her iki durumda da esirlerin mutlaka serbest bırakılması emrediliyor. Yani esirleri tutmak, öldürmek veya köle yapmak kesinlikle yasaklanıyor. Muhammed- 4. ayete göre esirler hakkında sadece şu muamele yapılabilir: Ya karşılıksız ya da (esir takası gibi) karşılıklı olarak mutlaka serbest bırakılmalıdırlar. Yani onları serbest bırakmaktan başka bir seçenek yoktur, mutlaka serbest bırakılacaklar. İşte bu ayette de görüldüğü gibi İslam köleliği ve cariyeliği kesinlikle yasaklayıp kaldırmış, savaş vb. durumlarla ele geçen esirlerin köle edinilmesini de kesinlikle yasaklayarak, bu insanlık dışı kölelik kurumunun kaynağını tamamen kurutmuştur. Ayrıca ön yargıyla davranan, hak din olan İslam’ı ve Kur’an’ı Kerim’i bilmeyen bazı kimseler İslâm dini kılıçla yayılmıştır iddia derler. Eğer öyle bir durum olsaydı, burada esirleri serbest bırakın değil de onları mutlaka Müslüman yapın, Müslüman olmayanları da öldürün denilecekti. Hani böyle bir emir ve hüküm var mı? Demek ki söz konusu iddialar tamamen mesnetsiz olup iftira ve yalandan başka bir şey değildir. Hâlbuki inkârcı oldukları hâlde onları mutlaka serbest bırakın diye Müslümanlara kesin bir emir verilmiştir. Ayrıca ayetin şu kısmına dikkat edin; ""savaş ağırlıklarını bırakınca (تَضَعَ الْحَرْبُ اَوْزَارَهَاۚ)"" yani savaşın son bulmasını beklemiyor, çünkü savaşlar yıllar boyunca sürebilir, savaşın hafiflediği bir anda bütün esirleri fidye karşılığı veya karşılıksız olarak bırakılmasını emir ediyor. 3.➡Kur’an’da""esirleri köle/cariye edinin""yazan 1 tane bile ayet yoktur. Aksine; köleleştirmenin, firavunun yaptığı bir zulüm olarak görür. (Şuara 22) 4.➡ Mevcut köleleri, özgürlüğe kavuşturmaya yönelik emirler vardır; Özgürleştirmek (Beled 11-13) ve maddi destek sağlamak (tevbe 60) 5.)➡ Esir veya hür herkes Allah katında ve insanlık bakımında eşittir. (Nisa 25) 6. ➡ Savaşta esir düşen kişilerin dahi, özgürlüğe kavuşturulması emir edilmiştir. Köleleştirme kesinlikle yasaklanmıştır. (Muhammed- 4) 7. Ksaca; köle edinmek yasak, elinize köle geçse, Kur’an’ın emri ""Özgürleştirin"" iken, halen""Kur’an köleliği savunur veya yasaklamamış"" demek, samimiyetsizliği gösterir. Özetle, bu ayette savaş esnasında size saldıran olursa, evinizi, yuvanızı, köyünüzü, kentinizi, şehrinizi basan olursa; basanlara karşı kendinizi müdafaa edin. Bu esnada ölme ve öldürme olabilir. Ama mümkün mertebe onları etkisiz hale getirmeye çalışın, etkisiz hale getirdikten sonra bağlayın. Bir kenarda tutun. Söz konusu savaş bitene kadar bekletin, verdiği zararları ödetmek suretiyle yahut da ödetmeksizin savaş bitince o esirleri mutlaka serbest bırakın diyor. İşte bu ayet savaş esirlerinin fidyeli de olsa fidyesiz de olsa mutlaka serbest bırakılmalarını emrettiği için Kur’an’da köleliğin ve cariyeliğin asla olmadığının bir kanıtıdır. Yoksa onları köle edinin diyecekti. Aşağıdaki tefsir metinlerine bkz: (تفسير الألوسي) وقال الزمخشري : ( لقيتم ) من اللقاء وهو الحرب ] فإذا لقيتم الذين كفروا في المحاربة.( تفسير البيضاوي - تفسير النسفي – تأويلات أهل السنة) ((فَإِذَا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا) في ساحة القتال ( تفسير السعدي - المتشابه من القران) (فَإِذا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا فَضَرْبَ الرِّقَابِ}: وهو مجاز عن القتل (مدارك التنزيل وحقائق التأويل) (الرِّقَابَةُ ): بمعنى المراقبة (المعجم الوسيط) """" (ما معنى ضرب الرقاب في القران) وبعيدا عن الموروثات السابقة لناتي الى عبارة رقاب نجدها جاءت من جذر ( ر ق ب) وهي من الترقب والارتقاب والمراقبة ولاعلاقة لها بالعنق نهائيا لامن قريب ولا من بعيد ولو تعني العنق لذكر الله قوله ( فضرب الاعناق - يتبين مما سبق ان عبارة الرقاب إنما تعني هي المراقبة والرصد للعدو بدليل قوله ( حنى اذا اثخنتموهم فشدوا الوثاق ) اي بعد الأسر ثم بعد ذلك ( فاما منا بعد وأما فداء حتى تضع الحرب أوزارها) لذلك فان الله تعالى يأمر بضرورة معاملة الأسرى بما يتطلبه الموقف من المن عليهم بإطلاق سراحهم او من خلال الفداء مقابل ذلك . والله اعلم (ما معنى ضرب الرقاب في القران يقول الشيخ ناصر مكارم شيرازي في تفسيره الامثل): من البديهي أن «ضرب الرقاب» كناية عن القتل، وعلى هذا فلا ضرورة لأن يبذل المقاتلون قصارى جهدهم لأداء هذا الأمر بالخصوص، فإنّ الهدف هو دحر العدو والقضاء عليه،... والمعنى اقتلوهم لأن أكثر مواضع القتل ضرب العنق وإن كان يجوز الضرب في سائر المواضع فإن الغرض قتلهم (تفسير مجمع البيان – البحر المحيط) .إنّ عبـارة : [ فَـضَـرْبَ الـرقـاب ] ، هي منَ [ المَـجـاز المُـرسـل ] .لـذلك فـإنّ عبـارة : [ ضَـرْبَ الـرقـاب ] لا تعني : [ قـطـع رؤوس الـناس ] ، و سـنأخُذُ الدليلَ [ القـاطـع ] من رسول الله صلى اللـه عليه و سـلّم ، فهل تقـبـلون ؟ !! لقـد قـاد الرسول الكريم صلى الله عليـه و سـلّم ، قـاد مبـاشـرةً [ 28 معـركـةً ] ، و كـانَ أقْـربَ المـؤمنين إلى العـدوّ [ الكـافر ] ، فلو فهـمَ الرسول عبارة : [ فـضَـرْبَ الـرقاب ] على أنهـا تعني : [ قطـع رؤوس العبـاد ] ، لكـان قـد [ قطـع ] آلاف الرؤوس في معاركه ، خـاصةً و أنّـه كـان بطـلَ الأبطـال و أشـجع الشُـجـعان ، و كان الأقـربُ إلى [ العـدو الكـافر ] من جميع الذين يُقـاتلون معـه .و لكنّـه صلى الله عليه و سلّم ، لـمْ [ يقطـع ] رأس أيّ [ عـدوّ كـافر ] على الإطـلاق ، فهل لـمْ يفهـم معنـى الآيـة الكريمة : (فـضَـرْبَ الرقـاب ) ، و لـم يُطبّقـهـا في معاركـه الكثيرة ، أمْ نحنُ [ أفْـهـمَ !!!! ] من رسول الله ؟؟؟ (الباحث الاسلامي محمد. علي منصور كيالي) ، فتقول: (فإمّا منا بعد وإمّا فداء) وعلى هذا لا يمكن قتل الأسير الحربي بعد انتهاء الحرب، بل إنّ ولي أمر المسلمين - طبقاً للمصلحة التي يراها - يطلق سراحهم مقابل عوض أحياناً، وبلا عوض أحياناً أخرى، وهذا العوض - في الحقيقة - نوع من الغرامة الحربية التي يجب أن يدفعها العدو (تفسير الأمثل في كتاب الله المنزل).ـ ويتضح هنا أن الافتداء بالمال ممنوع ، وهناك أنواع أخرى للافتداء مثل تبادل الأسرى أو تبادل المنافع ، وفى كل الأحوال فالأسير يطلق سراحه مجانا أو بالفدي) ﴿ فَإِمَّا مَنًّا ﴾: يعني فإما أن تَمُنُّوا عليهم بفك أسْرهم ""مجاناً""، وذلك ﴿ بَعْدُ ﴾ أي بعد انتهاء المعركة، ﴿ وَإِمَّا فِدَاءً ﴾ يعني: وإما أن يُفادوا أنفسهم بالمال، أو مُقابل إطلاق سَراح أسير مسلم عند المُشرِكين أو غير ذلك (تفسير سورة محمد كاملة - شبكة الألوكة). (تعريف و معنى فداء في معجم المعاني الجامع) فددَاهُ الأسْرَى عنده : حَرَّرَهُم مقابلَ تحريرِ مثلِهم من الأسرى عند عَدُوّه لقرآن هنا يخيرنا بين أمرين في التعامل معهم ، وهما : المنّ والفداء ولم يذكر غيرهما، ومعنى ""المنّ"": إطلاق سراح الأسير لوجه الله تعالى ، لنتألف قلبه ، ونحبب إليه الإسلام ، حيث فككنا أسره دون مقابل. ومعنى ""الفداء"": أن نفدي الأسرى بأسرى مثلهم في العدد أو أقل أو أكثر، حسب المصلحة ، فرب أسير منا له وزن وقيمة ، نفديه بأكثر من أسير لنا عندهم، والعكس يحدث أيضا، وقد يكون الفداء بمال ، كما فعل الرسول والصحابة معه في أسرى بدر ، حيث طلبوا الفداء بالمال لمسيس حاجتهم إليهم وقدرة أهليهم من قريش عليه ومن أجل هذا شرع الرسول الكريم لمن كان يعرف الكتابة من أسرى المشركين: أن يكون فداؤه ""تعليم عشرة"" من أولاد المسلمين الكتابة. ولم يخش النبي صلى الله عليه وسلم على أبناء المسلمين من تأثير هؤلاء المشركين على عقول الصغار من ذراري المسلمين ، فإن محو الأمية لا يحمل معه فكرا ولا اعتقادا، ثم هم في قلب المجتمع المسلم ، وتحت رعايته وإشرافه ورقابته ... الذي أرجحه من استقراء النصوص، ورد بعضها إلى بعض: أن الأصل ما ذكره الحسن ومن وافقه أنه : لا يجوز قتل الأسير العادي ، وإنما يعامل وفق آية سورة محمد التي تحدد كيفية التعامل مع من شددنا وثاقهم من الأسرى (فإما منا بعد وإما فداء) . (هل يجوز قتل الأسرى؟ - موقع الشيخ يوسف القرضاوي)  

[5] Maksat onları âciz bırakmaktır. Gerek ziyadesiyle kan dökülsün, gerek muhasara edilsin, gerek esir alınsın, nasıl olursa olsun. Ekseri ahvalde kan dökmek suretiyle olmakla Nazm-ı Kerîm ona göre vârit olmuştur.[6] Ya Müslüman olunca veya muahedeye girişinceye kadar. Bu hal kati ve esaretin nihayetidir.[7] Ya mal veya Müslüman esirleri olmak üzere.[8] Yâni mü'minleri kâfirlerle deniyor, mücahitler, sabır ve sebat edenler seçiliyor.  

1 Bu ayet kölelik düzenine son verilmesi gerektiğini ifade ediyor. Esirler artık bundan böyle fidye karşılığı veya fidyesiz salıverilecek. Bu işlemler elbette savaş sona erdikten sonra yapılacaktır. 2 Krş. Bakara, 2/154; Âl-i İmrân, 3/169-171  

Bu ayet Bakara 2:190-193, Nisâ 4:89-91, Tevbe 9:5, Hacc 22:39 ve Mümtehine 60:8-9. ayetlerle birlikte okunmalıdır.,Bu cümle kölelik-cariyelik kurumunun bitirilmesi için çok önemli bir ilkeyi içermektedir. Çünkü kölelerin bedelli veya bedelsiz bırakılmaları bu ayette (Muhammed 47:4) hükme bağlanmıştır. Kölelik ve cariyeliğin bitirilmesiyle ilgili geniş bilgi için bkz. Enfâl 8:67, dipnot 5.  

1 Bu karşılaşma, savaş şeklinde olabileceği gibi, kâfirlerin, Müslümanların özgürlüklerini ellerinden almaya çalıştıkları ve inandıklarını yaşamalarına engel oldukları durumlarda da olabilir.2 Yani; kâfirlerle başladığınız savaşta onların ordularını kırıp, yarasını derinleştirdiğiniz, iyice altettiğiniz, savaş dünyadan kalkana, kâfirlerle harp ihtimâli kalmayana veya yeryüzünde din, tamamen Allah’ın oluncaya kadar. 3 Yani onlarla savaşarak, onları öldürün, sakın acıma hissiniz bunu yapmanıza mani olmasın. “İslam barış dinidir” yaftasına kapılıp da onlara sakın merhamet etmeyin.4 Bu ifâdeden bazıları, savaştan sonra esirlerin öldürülmeyeceğini anlamışlardır. Fakat âlimlerin çoğunluğu Müslümanların İmamı’nın bu konuda muhayyer olduğu kanaatindedir. Şöyle ki; a- Bu esirleri, Müslüman olmadıkları takdirde İmam dilerse, öldürür. b- Dilerse köleleştirebilir. Çünkü bunda İslâm’ın menfaati vardır. c- Dilerse Müslümanlara ehl-i zimmet olarak bırakabilir. d- Dilerse Müslüman esirlerle mübadele edebilir. e- Mal karşılığı serbest bırakabilir. Hanefiler, bunu câiz görmemişlerdir. Zîrâ bunda; “düşmana para ile asker kazandırmak vardır” demişlerdir. Bedir’deki bu uygulama (Enfâl: 67-69.) âyetlerle Allah tarafından hoş karşılanmamıştır. f- Esirlerin hiç bir şey alınmaksızın salıverilmesi ise, Hanefi, Maliki ve Hanbelî mezheplerince uygun görülmemiştir.  

4 Zımnen, “ve [başkalarını] Allah yolundan alıkoyanlar” -böylece 1. ayet ile ilgi kurulmakta ve sıcak savaşı meşru hale getiren temel şart ortaya konmaktadır: imanın ve özgürlüğün savunulması (karş. bu bağlamda 2:190, not 167). Başka bir deyişle, “hakikati inkar edenler”, Müslümanların sosyal ve politik özgürlüklerini ellerinden almaya çalıştıkları ve imanlarının öngördüğü ilkeler doğrultusunda yaşamalarını imkansızlaştırdıkları zaman, adil bir savaş (cihâd) caiz ve hatta gerekli hale gelir. Yukarıdaki ayetin tümü, fiilen devam eden savaş ile ilgilidir (karş. 2:191’in ilk bölümüne ait not 168) ve kesinlikle sıcak savaşa ilk Kur’ânî atıf olan 22:39-40’dan sonra nazil olmuştur.5 Lafzen, “bağı/ipleri sıklaştırın”. Hemen hemen bütün müfessirlere göre bu ifade, inkarcıların savaş esiri olarak alınmalarını kasdetmektedir. Ayrıca, yakın bir gelecekte saldırının yeniden vuku bulmasını imkansız hale getiren yaptırımlara ve tedbirlere de atıfta bulunuyor olabilir.6 Lafzen, “ki (hattâ) savaş bütün izlerini geride bırakabilsin”. Fidye terimi, aynı zamanda, bu bağlamda savaş esirlerinin karşılıklı değişimini de kapsar (Zemahşerî, İmâm Şafi‘î’nin bir görüşüne dayanarak).7 Yani, müminlere imanlarının derinliğini ve fedakarlığa hazır olduklarını fiilî olarak isbatlama ve saldırganlara da, ne kadar hatalı olduklarını anlama imkan ve yeteneği vermek ve böylece onları hakikate yaklaştırmak için.  

[4544] Yani 1. âyete dayanarak: küfrü dayatarak insanları Allah yolundan alıkoyan iman ve özgürlük düşmanı saldırganlarla... Meşru savaşın sınırları Mumtehane 8-9’da çizilerek savaşa ahlâkî standart getirilmiştir. [4545] Eshaneyi çevirimiz ve benzer mahiyette bir âyet için bkz: 8:67, not 72. Enfâl 67-69, bu âyetten sonra inmiş olmalı. Dolayısıyla Enfâl sûresindeki âyetler bu âyetin ışığında anlaşılmalıdır. Meşru savaş güç ahlâkına dayanır, ahlâktan yoksun güce değil. Adı barış olan bir dinin savaşı meşru kılması, İslâm’ın hayatın doğasını doğru okuduğunun delilidir. İslâm şiddetin varlığını toptan inkâr yerine, getirdiği ahlâkî standartlarla onu kontrol altına almayı amaçlar. Vahyin savaşa izin vermesinin baş nedeni saldırganlığı önlemektir. Bu yolla insanın hem kendisine, hem diğerlerine hem de değerlerine zarar vermesinin önüne geçmeyi hedefler. [4546] İslâm’da savaş esirleri konusundaki çerçeveyi bu âyet çizmektedir. Âyet açıkça esir almayı, fakat alınan esirleri köleleştirmek yerine bedelli-bedelsiz bırakmayı emretmektedir. Âyette ve immâ istirkâkan/esran diye üçüncü bir şık bulunmamaktadır. Allah Rasûlü savaş esirlerini köleleştirmemiştir. Ya Bedir esirlerinde olduğu gibi fidye karşılığında, ya da 100 ailelik Beni Mustalık esirleri ve 600 kişilik Hevazin esirlerinde olduğu gibi karşılıksız serbest bırakmıştır. Çok ender olarak da koruyucu aile yanında muhafaza edilmelerine izin vermiştir (mâ meleket eymânukum için bkz: 4:24). Nüzul ortamında köle kaynakları dörttü: 1) Haramilik yoluyla hürleri köleleştirmek. 2) Faiz borcu gibi maddî gerekçelerle borçluyu köleleştirmek. 3) Savaşlar. 4) Köle ailelerin miras ya da satın alma yoluyla ele geçen çocukları. Vahiy ilk ikisini yasakladı. Üçüncü kalemi bu ve benzeri âyetlerle geçersizleştirdi. Dördüncü kalemi ise azat etme yoluyla eritti. Kur’an, mevcut köle stokunu eritmek için şu üç hususta köle azadını emretti: Bozulan yeminlerde (5:89), hata ile öldürmede (4:92), zıhar yemininde (58:4). Ayrıca zekâttan köle azadı için pay ayrılmasını (9:60), azatlık sözleşmesi yapılmasını (24:33), evlilik yoluyla köle/cariye kadınların özgürlüğüne kavuşturulmasını (24:32) özendirdi. Bir boynu kölelikten kurtarma çabası içinde olmayanı vahiy daha ilk yıllarda kınadı (90:11:12). Bu tedbirler bir iki nesil içerisinde köleliğin tamamen ortadan kaldırılmasını sağlayabilirdi. Buna rağmen müslümanlar yüzyıllar boyunca köle sahibi olmaya devam ettiler. Bu durumun tarihî, sosyal, ekonomik izahları yapılabilir; fakat Kur’anî ve insânî izahı asla yapılamaz. Bu konuda köle sahiplerine getirilmiş bir dizi ahlâkî yükümlülük Ahmet Cevdet Paşa’ya “İslâm’da köle sahibi olmak, aslında köle olmaktır” dedirtse de, bu, müslümanların vahyin hedefini ıskalamasını açıklamaz. [4547] Hac 39 bu âyete atıf olsa gerektir. Meşru bir savaşın çerçevesi için bkz: 2:190.  

[*] Evtas esirlerinin bağlanmadan nasıl koruma altına alındığı yazılacak. [2] فَإِمَّا تَثْقَفَنَّهُمْ فِي الْحَرْبِ فَشَرِّدْ بِهِمْ مَنْ خَلْفَهُمْ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُونَ "Onları savaşta yakalarsan öyle bir dağıt ki, arkalarındakiler de dağılsınlar. Belki akıllarını başlarına alırlar." (Enfal 8/57)  

(1) Esir alın.(2) Sonuna kadar işi sıkı tutun. Veya: Yeryüzünde barış hakim olup da savaş tehlikesi kalmayınca kadar böyle yapmaya devam edersiniz.(3) Sizi savaşa sokmadan da onların cezalarını verirdi.  

4820 When once the fight (Jihad) is entered upon, carry it out with the utmost vigour, and strike home your blows at the most vital points (smite at their necks), both literally and figuratively. You cannot wage war with kid gloves. 4821 In the first onset there must necessarily be great lass of life; but when the enemy is fairly beaten, which means, in a Jihad, that he is not likely to seek again the persecution of Truth, firm arrangements should be made to bring him under control. I thus construe the words "bind a bond firmly (on them)", but others have construed the words to mean, "after the enemy's numbers are fairly thinned down, prisoners may be taken". With this passage may be compared 8:67, and n. 1234. 4822 When once the enemy is brought under control, generosity (i.e., the release of prisoners without ransom) or ransom is recommended. 4823 The Believers are tested in Faith by the extent to which they are willing to make sacrifices, even to the laying down of their lives; and the enemies are tested as to whether they would repent and let the righteous live in freedom and security. 4824 There are two alternative readings. (1) qatalu, "those who fight", and (2) qatilu, "those who are slain". The meaning under the first reading is wider, and includes that under the second. I have translated on the basis of the second reading, which is in accordance with the text of the Royal Egyptian edition