Meryem Sûresi 87. Ayet Meali

Bkz. 2/123, 255, 10/3, 20/109, Ayrıca şefaat konusunda Sebe 34/23. ayetinin dipnotuna bakabilirsiniz.Şefaat konusundaki ayetleri değerlendirirken çıkış yolumuz; “Şefaat yetkisi tamamıyla ve sadece Allah’a aittir.” (Zümer 39/44) ayeti olursa konuyu anlamakta zorlanmayız ve ona buna şefaat yetkisi vererek başkalarına kulluk etmeye ve böylece kendimizi kandırmaya kalkmayız. “Öyle bir günden sakının ki, o gün hiç kimse bir başkası adına bir şey ödeyemez. Hiç kimseden (azaptan kurtulmak için) herhangi bir şefaat (bedel ve karşılık) kabul olunmaz, fidye alınmaz. Onlara yardım da edilmez.” (Bakara 2/48) “Hiç kimsenin başkasına bir yararının olmayacağı, hiç kimseden fidye kabul edilmeyeceği, hiç kimseye şefaatin yarar sağlamayacağı ve onların hiçbir yerden yardım görmeyeceği günden sakının!” (Bakara 2/123) Herkesin şefaatçisi kendi amelleridir. Herkes yaşadıklarının karşılığını alacaktır.“İnsan için ancak çalıştığı vardır. Şüphesiz onun çalışması ileride görülecektir. Sonra da çalışmasının karşılığı kendisine tastamam verilecektir.” (Necm 53/39-41) “Her kim doğru ve güzel bir iş yaparsa kendi iyiliği için yapmış olur, kim de kötülük işlerse kendi aleyhine işlemiş olur. Ve sonunda hepiniz Rabbinize döndürüleceksiniz.” (Casiye 45/15)“Kim zerre miktarı bir hayır işlerse, onun mükâfatını görecek. Kim de zerre ağırlığınca bir kötülük yapmışsa, onun cezasını görecektir.” (Zilzal 99/7-8)“O gün kimsenin kimseye faydası olmaz. O gün bütün yetkiler sadece Allah'a aittir.” (İnfitâr 82/19)  

Kuran, peygamberleri ve evliya denilen kimseleri putlaştıran kimselerin ileri sürdüğü şefaat anlayışını tümüyle reddeder (2:48; 10:18). Yargı gününde tüm yetki Tanrı'nın elindedir. Kuran'ın kabul ettiği şefaat, Tanrı'nın hükmünü tasdik etmekten başka bir şeye yaramayan etkisiz bir faktördür (78:38). Peygamberler ve erdemli insanlar cezayı hakkeden hiç kimseyi kurtaramaz (9:80; 74:48). Muhammed peygamberin biricik şefaatı, kendisinden medet umanların beklediklerinin tersine olumsuz olacaktır (25:30). Bak:2:48.  

1- Bağışlanmaya, yardıma. 2- Şefaat, Rahmân'ın hükümlerine tabi olan, onunla bağlantısını koparmamış olan, yaptığı “ahde” bağlı kalan kimselere yapılacaktır. Bunu da Allah yapacaktır. Şu husus çok önemlidir: Ayette, şefaat edecek kimselerden değil, şefaat olunacak kimselerden söz edilmektedir. Dolayısı ile Allah'ın yan ısıra başkasından şefaat ummak, buna inanmak şirkten başka bir şey değildir. Bak: 21: 47;39:44; 40:17,51; 41:46  

(*) 1- Burada -Şefaat, yardım anlamındadır. Çünkü En’am-51. ayette ليس لهم من دونه من ولي ولا شفيع)) ‘’ leyse lehüm min dünihi min veliyyin vela şefiin.’’ Yani ‘’O gün onlar için Allah’tan başka ne bir veli (hami, koruyucu) ve ne de bir şefaatçi (yardımcı) vardır’’ deniliyor. Eğer burada şefaat ‘’aracı’’ anlamında ise, o zaman bu ayete göre haşa Allah insanlar için aracı olur’’gibi saçma bir anlam çıkıyor. Çünkü ayette göre ‘’O gün şefaatçi yalnız Allah’tır. 2- Zümer-39/44. ayete de (قل لله الشفاعة جميعا)’’ Kul lillahiş şefaâtu cemiân’’ De ki bütün şefaat (yardımlar) Allah’a aittir (onun elindedir)’’ deniliyor. Demek ki bu ayetlerdeki şefaat yardım anlamında olup o da tamamıyla Allah’ın elindedir. Ahirette onun dışında hiçbir kimse başkasına şefaat/ yardım edemez... Meryem-87 ve Ta ha- 109. ayetlerine göre meleklerin şefaati ise, yeryüzündekilere, yani dünyada insanlara dua ve istiğfarda bulunmaktır. Ahirette ise, Allah’ın bağışladığı ve razı olduğu kimseleri cennete almak için görevli meleklere verdiği izindir. Yani o gün meleklerin şefaati, bazı insanlara dua, istiğfar ve ricada bulunmak değil, Allah’ın razı olduğu kimseleri Allah’ın izni ile cennete koymalarıdır… (Ayrıca şu husus çok önemlidir: Ayette, şefaat edecek kimselerden değil, şefaat olunacak kimselerden söz edilmektedir. Dolayısı ile Allah’ın yanı sıra başkasından (kıyamet günü Allah’tan başka birinden) şefaat/yardım ummak, buna inanmak şirkten başka bir şey değildir. Bak: 21: 47; 39: 43- 44; 40:17,51; 41: 46) (E. Aktaş Meali 87. Ayet Açıklaması) Ayrıca iman Allah’la sözleşmedir ve kişinin imanı ve ameli onun şefaatçisidir. Bütün şefaat âyetleri, şu âyet ışığında anlaşılmalıdır: “Şefaat /yardım tamamıyla sadece Allah’a aittir. Bu nedenle dünyadayken Kur’an’a uygun şekilde iman etmek ve ameli salih işlemek Allah ile akittir sözleşmedir. İşte buradaki ayet şefaat edenlerden değil, Allah’ın şefaatini/ yardımını/ hak edenlerden ve bu yardıma nail olanlardan söz ediyor. Konuyla ilgili detaylı bilgi için Ta Ha-109. ayetin açıklamasına bakılabilir.  

[4] İman ve takva sahiplerine veya şefaata mezun olanlara veya günahkârlardan yalnız mü'min olanlara şefaat olunur.  

23 Krş. Bakara, 2/48; Sebe’, 34/23; Mü’min, 40/18; Necm, 53/26; Müddessir, 74/48;  

Bu ayet Enbiyâ 21:28, Zümer 39:43-44 ve Necm 53:26. ayetlerle birlikte okunmalıdır.  

1 Şefâat: Yüce birinin huzurunda bir başkası için ricâ ve yalvarma ile yardımını istemek demektir. Şefâat, herkesten önce Allah’ın kendi elindedir. Ve Onun izniyle olur. Yani şefâat edecekleri Allah kendisi belirler. Şefâat izni olanlar da kendi dilediklerine değil, Allah’ın dilediklerine şefâat edebilirler. Geniş açıklama için Bk. (Elmalılı, Bakara: 255)  

74 Lafzen, “Rahmân’la bir ahid yapan dışında ...” Hz. Peygamber’in önde gelen bazı sahâbîleri de içlerinde olmak üzere, klasik müfessirlere göre “Allah’la bir bağ, bir bağlantı içine girme” ifadesi, bu anlam akışı içinde, O’nun birliğini, eşsiz ortaksız olduğunu kabul etmek anlamını taşımaktadır; bu ifadenin daha geniş çağrışımları için bkz. 2. sure, 19. not. Sonuç olarak, Râzî’nin de belirttiği gibi, büyük günah sahipleri bile, hayattayken Allah’ın varlığına ve birliğine inanmış olmaları şartıyla -Kıyamet Günü’nde peygamberlere verilecek olan (bkz. 10:3 hk. 7. not) “şefaat/kayırma” hakkıyla sembolik olarak ifade edilen- Allah’ın bağışlamasını umabilirler.  

[2541] İman Allah’la sözleşmedir ve kişinin imanı ve ameli onun şefaatçisidir. Bütün şefaat âyetleri, şu âyet ışığında anlaşılmalıdır: “Şefaat yetkisi tamamıyla ve sadece Allah’a aittir.” (39:44)  

Bunun mânası şudur: Şefaat ancak dünya hayatında Allah’a iman eden, dine inanan için geçerli olacaktır. Keza yalnız Rahman’ın izin verdiği kimse başkaları için şefaat edebilecektir.  

[1] Şirk günahı işlememiş olanlar. Çünkü "Allah, kendisine ortak koşulmasını (şirki) bağışlamaz#. Bunun altında olanları, tercih ettiği kişi# için bağışlar." (Nisa 4/48) [2] Şefaat, birinin eşlik etmesini istemek, eşlik etmek veya arka çıkmaktır. (El-Ayn, Müfredât). Mahşer günü kimseye şefaat edilmeyecektir. "Öyle bir günden çekinip korunun ki o gün kimse kimsenin yerine ceza çekmeyecek, kimseden şefaat kabul edilmeyecek, kimseden fidye alınmayacak ve kimseye yardım edilmeyecektir." (Bakara 2/48) Dünyada insanlar birine destek olabilirler. "İyi bir işe destek veren ondan bir pay alır; kötü bir işe destek veren de ondan dolayı bir sorumluluk üstlenir." (Nisa 4/85) Bu ayetlere göre Cennete gitmiş biri, şirk günahı ile değil de diğer günahlarından dolayı cehennemde olan bir yakınını yanına isteyebilir. İster dünyada ister cehenneme gitmiş biri için olsun, şefaat ancak Allah'ın onayıyla olabilir.