Meryem Sûresi 47. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 9/113-114; 14/41; 25/63; 28/55; 60/4.  

Bkz. 9/114, 26/86, 60/4Yusuf suresi 97 ve 98. ayetlerde Hz. Yakup’un oğulları için Allah’tan af dilemesinden bahsediliyor ve baba şefkatinden örnekler veriliyor. Burada da tam tersi Hz. İbrahim ‘in babası için af dilemesinden bahsedilerek evladın babaya şefkati gösteriliyor. Nitekim İsra 1/24. ayetinde “Onlara merhamet ederek tevazu kanadını indir ve de ki; ’Ey Rabbim! Beni küçükken koruyup yetiştirdikleri gibi sen de onlara merhamet et!’” buyrulmaktadır. Hz. İbrahim ‘in duası babasının hidayete ermesine ve doğru yolu bulmasına yöneliktir. Hani İbrahim babasına: “Yalnız İbrahim'in, (henüz men edilmemişken) babasına: “Senin için mutlaka bağışlanma dileyeceğim. Fakat Allah'tan sana gelecek herhangi bir şeyi önlemeye gücüm yetmez!” (Mümtehine 60/4) şeklinde dua sözü vermişti. Buradaki dua da o sözün devamı niteliğindedir. Ancak yapılan bu dua Allah tarafından kabul görmemiştir. Demek insan peygamber de olsa, hele Hz. İbrahim gibi tevhid inancının inşasında öncülük ve rehberlik etmiş bir kişi de olsa babasına dahi şefaat edemiyor. Ancak insanlar özellikle aileleri için şefkat ve merhametle doludurlar. Bunun doğal bir sonucu olarak Hz. İbrahim’in babasının hidayeti için dua etmesi gayet normaldir.  

1- Hoşnut edicidir.  

(*) Burada Hz. İbrahim Furkan 63. âyetin gereğini yerine getirmiştir. Câhillerin attıkları tehditlere karşılık vermemiş, selam diyerek geçmiştir. Bu da gösteriyor ki, nasihat edilen veya kendisine tebliğ yapılan kimse şiddet gösteriyorsa onu kendi hâline bırakmak gerekir. Âyetin mânası şudur: ‘’Benden sâlim oldun. Bundan sonra, benden sana bir rahatsızlık dokunmaz. Seni incitecek bir şey söylemem.’’ Zaten bir alttaki âyette onlardan ve şirk sisteminden ayrılıp uzaklaştığını ifade edecektir. Bu tavırdan alınan altın ilke şudur: Tevhid ve şirk gibi en önemli konu da olsa, bir mümin karşı tarafın inancına saldıramaz, onlara hakaret edemez ve onlarla alay edemez. Eğer bir hoca veya mümin görünümlü birileri tevhidi savunuyorum bahanesi ile karşı tarafın inancını aşağılıyorsa, onunla alay ediyorsa bilin ki bu tutum İbrahim’î bir tutum değildir. Bu tutum ve söylemden rahmet doğmaz. Ayrıca bu ayeten de anlaşılıyor ki, istiğfar etmenin/ şefaatte bulunmanın yeri dünya hayatıdır, ahiret değildir. Çünkü burada Hz. İbrahim kendi babası için ahirette değil, dünyada istiğfarda/şefaatte bulunacağını söylüyor. Fakat babası muvahhid olmadığından yani müşrik olduğundan yüce Allah ona istiğfar/şefaat/ etme izni vermiyor. Çünkü bu izin sadece muvahhid kimseler için verilebilir.  

[5] Benden sana bir fenalık gelmez, var benden yana selâmette ol.  

12 Krş. Tevbe, 9/113-114  

Bu ayetler Tevbe 9:113-114, Şu‘arâ 26:86-87 ve Mümtehine 60:4. ayetlerle birlikte okunmalıdır. Hz. İbrahim babası sağken onun tevbe etmesi için dua etmişti.  

1 Buradaki selam ifâdesi hakkında farklı görüşler vardır: 1- Hz. İbrahim (a.s), babasına gerçekten selam vermiş ve onun için duâ edeceğini söylemiş (Bk. Mümtehine: 4, Şuara: 86) ama bunda hata (zelle) etmiştir. Çünkü (Tevbe: 114)’de, “İbrahim’in babası için (Allah’tan) af dilemesi de sadece ona verdiği bir sözden dolayı idi. Fakat onun, bir Allah düşmanı olduğu kendisine belli olunca, o işten vazgeçti…” 2- Hz. İbrahim (a.s) babasına gerçekten selam vermemiş ve ondan kurtulmak için (Furkan: 63)’deki, “Rahman (olan Allah’ın)’ın has kulları; yeryüzünde tevazu ile yürüyen ve kendini bilmez kimseler onlara sataştığında “selam!” deyip geçen, kimselerdir.” hükmünü uygulamıştır. Sonuç olarak, Müslüman olmayanlara mü’minlerin de Peygamberlerin de istiğfar etmesi ve selam vermesi câiz değildir.  

[2504] Hz. İbrahim babasına dua sözü vermişti (60:4). Buradaki duası o sözün bir parçasıydı. Fakat bu dua kabul edilmediği gibi, Allah’ın peygamber babası da olsa kâfir olarak ölüp gitmiş biri için dua etmemesini istediğini yine 60:4’ten anlıyoruz. Sözün özü: Her elçi bir şefkat pınarıdır. Bir âdem bir âlem diye yola çıkarlar ve bir âdemin ebedî saadetini bir âleme bedel bilirler.  

2499 Cf. 9:114, where this promise of Abraham to pray for his father is referred to, and its limitations pointed out.