Mâide Sûresi 7. Ayet Meali

Bkz. 7/172 ve dipnotu, 57/8Tefsircilerin çoğuna göre “işittik ve itaat ettik” sözünden Hz. Peygamber’in “Akabe” ve “Hudeybiye” de mü’minlerden aldığı bey’at kastedilmektedir. Bazıları ise bu sözün, insanların yaratılmasından önce, mahiyetini bizim bilemediğimiz “Elest Bezmi” diye adlandırılan yerde Allah’ın bütün ruhlara hitaben:“Ben sizin Rabbiniz değil miyim?” sualine cevaben onların: A’râf sûresinin 7/172. ayetinde de ifade edildiği gibi “Evet Rabbimizsin” diyerek Allah’ın yaratıcı ve terbiye edici olduğunu kabul ettiklerine dair verdikleri sözdür. Burada iman nimetiyle Allah’tan gelen vahye uyacağına, ilahi mesajın gereklerini yerine getireceğine söz veren insana bu sözü hatırlatılıyor. Ancak biz böyle bir sözü hatırlamadığımıza göre burada anlatılmak istenen Rabbimizin bizi kendisine iman edecek fıtrat ve donanımla yarattığının temsili şeklinde bir anlatımı olabilir. En doğrusunu Allah bilir.  

 Buradaki sözden maksat, insanların yaratılmasından önce, elest bezmi denilen mukaddes mecliste bütün ruhların Allah’a verdikleri söz olabileceği gibi, Akabe ve Hudeybiye’de müminlerin, Allah ve Resûlüne verdikleri söz de olabilir. Elest bezmi için ayrıca bak. A’râf 7/172.  

(1)Âyetteki mîsâk, yani sağlam söz; mü’minlerin Resûl-i Ekrem (asm)’a yaptıkları bîattır. Veya Allah-ü Teâlâ’nın, kālû belâ’da ruhlar âleminde, bütün ruhlara hitâben: “Ben sizin Rabbiniz değil miyim?” suâline cevâben onların: “Evet (sen bizim Rabbimizsin)!” diyerek verdikleri sözdür. Veyâhut da Akabe ve Hudeybiye’de mü’minlerin Allah ve Resûlüne verdikleri sözdür. (İbn-i Kesîr, c.1, 494)(2)“Zemîni (dünyayı) döndürüp, gece ve gündüz sahîfelerini yapan ve çeviren ve yevmiye hâdisâtıyla (günlük hâdiselerle) yazan ve değiştiren aynı Zât, aynı anda, en gizli ve en cüz’î olan kalblerin hâtırâtlarını (içlerinden geçeni) dahi bilir ve irâdesiyle idâre eder.” (Şuâ‘lar, 7. Şuâ‘, 141)  

(*) Burada alındığı bildirilen “misak”, Hz. Peygamberin, ashabından Akabe ve Hudeybiye’de almış olduğu biata işaret etmektedir. Ayrıca Hz. Muhammed’in Allah’ın Resulü olduğunu kabul ve ikrar eden her mümin, onun Allah tarafından getirdiği bütün hükümleri kabul ettiğine dair söz vermiş olmaktadır…Mîsâk “yeminle pekiştirilerek verilen sağlam söz” demektir. Yüce Allah sûrenin ilk âyetinde müminlere hitap ederek akidlerini yerine getirmelerini emretmişti. Burada da onlara lütfettiği güç, şeref, ilim, din ve vatan gibi nimetlerini hatırlatarak onlardan verdikleri sözü yerine getirmelerini istemektedir. Misak konusunda aşağıdaki tefsir metnine bakılabilir. Ayrıca ayette geçen (ذات الصدور) ’’zatis - sudur’’nefislerin sırları /kişinin içinden geçen niyet, duygu ve düşüncelerdir.  

6 A’râf, 7/172  

1 Bu bağlayıcı söz: Akabe ve Bey’at’ür-rıdvan, (Fetih: 10) her gün fatiha okurken verdiğimiz söz (Fatiha: 5) ve Allah’ın Âdemoğullarının bellerinden zürriyetlerini çıkardığında aldığı söz (A’raf: 172) olabilir.  

18 Lafzen, “O’nun sizi bağlayan güçlü ahdini”. Bu söz, Allah’ın müminlere verdiği değil de müminlerin O’na verdiği söz olduğundan “O’nun ... sözünü” ifadesindeki şahıs zamiri yalnızca bir anlama gelir: Allah’ın onunla müminleri Kendisine karşı taahhüt altına sokması.  

Burada alındığı bildirilen “söz”, Hz. Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem efendimizin, ashabından Akabe ve Hudeybiye’de almış olduğu biata işaret etmektedir. Ayrıca Hz. Muhammed’in resûlullah olduğunu kabul ve ikrar eden her mümin, onun Allah tarafından getirdiği bütün hükümleri kabul ettiğine dair söz vermiş olmaktadır.  

[2] Allâh Te'âlâ hazretleri Âdem'i halk itmezden evvel ervâhdan "Ben sizin rabbiniz değil miyim?" diye suâl buyurmuş ve onlar da "Evet sen bizim rabbimizsin" cevâbını virmişlerdi ki bu bir mîsâk ve 'ahid idi. Bu âyet-i kerîmede zikr buyurulan mîsâk bu mîsâkdır.  

[1] Kur'ân'ın Allah'ın kitabı olduğunu kavrayanlar, Allah'a içten söz verirler. Bunu gösteren âyet şudur: "Bu elçi, Sahibinden (Rabbinden) kendine indirilen her şeye inanıp güvenmiştir, müminler de öyle! Her biri Allah'a, meleklerine, kitaplarına ve elçilerine inanıp güvenir. "O'nun elçileri arasında ayrım yapmayız." derler. Şunu da derler: "Dinledik ve boyun eğdik! Bağışla bizi ey Sahibimiz (Rabbimiz)! Dönüp varılacak yer, Senin huzurundur." (Bakara 2/285)  

705 There is a particular and a general meaning. The particular meaning refers to the solemn Pledge and Covenant taken by two groups of people at 'Aqaba, a valley near Mina, the first about fourteen months before the Hijrah, and the second a little later. These were Pledges of fealty to the Messenger of Allah, comparable to the Covenant under Mount Sinai taken in the time of Moses, (see 2:63 and n. 78). The general meaning has been explained in n. 682 to 5:1: man is under a spiritual obligation under an implied Covenant with Allah; Allah has given man reason, judgment, the higher faculties of the soul, and even the position of Allah's vicegerent on earth (2:30), and man is bound to serve Allah faithfully and obey His will. That obedience begins with cleanliness in bodily functions, food, etc. It goes on to cleanliness of mind and thought, and culminates in purity of motives in the inmost recesses of his heart and soul.