Mâide Sûresi 45. Ayet Meali

bk. Kur’an-ı Kerim, 2/178; 9/60; 42/40; Tefsîr-i İbn Kesîr, Mâide sûresi 45. âyet.  

7.Ayeti kerimenin metninde geçen "keffaretun leh" ibaresindeki zamirin kime delalet ettiği konusunda iki farklı görüş vardır. Birincisine göre suça maruz kalana delalet etmektedir ki bu görüşe göre, eğer aleyhine bir cinayet işlenenin velisi veya saldırıya maruz kalarak yaralanan kişi suçu işleyeni affederek kısas hakkından vazgeçerse bu kendisinin günahlarına keffaret olur. İkincisine göreyse söz konusu zamir suçu işleyene delalet eder. Bu görüşe göre, kısas hakkına sahip olanın bu hakkından vazgeçmesi suçu işleyen açısından keffaret sayılır ve ahirette bu suçundan dolayı hesaba çekilmez.  

Kısas, bir kul hakkıdır. Hak sahibi, hakkını kullanmakta ya da kullanmamakta yetkilidir. Hak sahibi istemedikçe kısas cezası uygulanamaz.  

 Allah’ın indirdiği hükümler ile hükmetmeyenlere üç noktadan bakılmış; O’nu inkâr manası taşıdığı için «kâfir»; Allah’ın hükmü adalet, onun zıddı zulüm olduğundan «zalim» denilmiştir. 47. âyette ise Allah’ın emrinden çıkış manası gözönüne alınarak «fâsık» denilecektir.  

1- Eş değer karşılık. 2- Kısas hakkını bağışlarsa, kısastan vazgeçerse. 3- Bağışlanmadır.  

(*) Yani kısas, bir kul hakkıdır. Hak sahibi ise hakkını kullanma ve kullanmama hakkına sahiptir ve hak sahibi, istemedikçe kısas cezâsı uygulanamaz. Ancak Allah ona affetmesini tavsiye eder ve eğer affederse de mükâfat verir. Bu hakkından vazgeçen bütün günâhlarını affettirecek kadar büyük bir sadaka yapmış olur. Çünkü bir insana hayat kazandırmak, bütün insanları yaşatmak kadar sevaptır. (Mâide: 32) (M. Türk Meali 45. Açıklaması)  

[12] Veya katil veya carih için kefaret vardır. Muahezeden kurtulur.  

20 Bu cezalar aynen bugünkü Tevrat’ta da var. “Bkz. Çıkış, Bab 21/23-25. İlahi kitaplarda öldürme suçlarına farklı cezalar öngörülmüştür. Şöyle ki: Tevrat’ta kısas var, diyet ve af yok. İncil’de af var, kısas ve diyet yok. Kur’an’da kısas, diyet olarak uygulanmış ve af tavsiye edilmiştir. Halbuki diyet ve af orijinal Tevrat ve İncil’de vardı. Şu an ellerinde bulunanlarda çıkarılmıştır. Matta İncili, 5/21’de öldürenin hapis yatacağı bildiriliyor.  

1 Yani kısas, bir kul hakkıdır. Hak sahibi ise hakkını kullanma ve kullanmama hakkına sahiptir ve hak sahibi, istemedikçe kısas cezâsı uygulanamaz. Ancak Allah ona affetmesini tavsiye eder ve eğer affederse de mükâfat verir. Bu hakkından vazgeçen bütün günâhlarını affettirecek kadar büyük bir sadaka yapmış olur. Çünkü bir insana hayat kazandırmak, bütün insanları yaşatmak kadar sevaptır. (Mâide: 32)2 Buradaki zâlim; kâfir anlamına kullanılmıştır. Çünkü şirk, en büyük zulümdür. Bk. (Lokman: 13)  

61 Bkz. Hz. Musa Şeriatı’nın öngördüğü son derece şiddetli cezaların ayrıntılarının verildiği Çıkış xxi, 23 vd.62 Lafzen, “onun için bir keffaret olacaktır”. Tevrat (Pentateuch -Kitâb-ı Mukaddes’de Eski Ahid’in ilk beş kitabı, -T.ç.n.), yalnızca Kur’an’da değil, ama aynı zamanda Hz. İsa’nın öğretilerinde, özellikle Dağdaki Vaaz’da da büyük bir açıklıkla ortaya konulmuş bulunan bu affetme çağrısını kapsamaz: Ve sonraki ayetler ışığında okunduğu zaman bu, Hz. Musa Şeriatı’nın zamanla kayıtlı niteliğine bir işaret olarak görünür. Alternatif olarak, yukarıdaki tavsiye, Kur’an’ın “vahyedilmiş sözlerin anlamını çarpıtmak” ile suçladığı (bkz. yukarıda 41. ayet) Tevrat izleyicilerinin sonradan tahrif ettikleri veya terk ettikleri Tevrat’ın orijinal öğretilerinin bir parçası olabilir.  

[934] Bu cezalar Eski Ahid’de ayrıntılarıyla yer almaktadır (Çıkış, 21: 23-25). [935] Bu cümlenin birinci anlamı “bağışlayanın günahına keffaret olur”; ikinci anlamı “bağışlananın günahına keffaret olur” şeklindedir. Mağdurun suçluyu affetmesi özendiriliyor; zira suçluyu ancak mağdur affedebilir. [936] Allah’ın hükmü üç vicdanı teskin eder: Mağdurun vicdanını, kamunun vicdanını ve suçlunun vicdanını. Suçluda teskin edilecek bir vicdan bulmak için, vicdanları harekete geçiren bir iman şarttır. Bkz: Âyet 38, not 40.  

Kısas, şeriat sahibinin bir hakkı olarak değil, hayatın dokunulmazlığını temin etmek için meşrû kılınmıştır. Yani can almak için değil, cana dokundurmamak için hükmedilmiştir. Onun içindir ki hak sahibi kişi kısastan vazgeçerse, kısas yapılmaz. Zira kısas, sırf insanlar için vaz’ edilmiştir. (Tevrat’da kısas hükmü için: Levililer, 24, 19-21; Çıkış, 21,23-26])  

Haksız yere bir cana kıyan öldürülür. Göz çıkaranın gözü çıkarılır; burun kesenin burnu kesilir; kulak kesenin kulağı kesilir; diş sökenin dişi sökülür; başka türlü yaralayan, aynı şekilde yaralanır. Tevrât'ta böyle yapılması buyurulmuştur  

[*] Kefere kökünden olan keffaret kelimesi, suçun üstünü örten şey anlamına gelir. Türk okuyucunun kafirlik ve kafir kavramlarını anlaması bakımından önemlidir çünkü kefaret, Türkçe'ye de Arapça anlamına çok yakın bir şekilde geçmiştir.  

(16) O nasıl kendisine karşı işlenen suçu bağışladıysa, Allah da onu bağışlar. Ayrıca suçun da cezası düşer, kısas gerekmez.  

754 The retaliation is prescribed in three places in the Pentateuch, viz., Exod. 21:23-25; Leviticus 24:18-21, and Deut. 19:21. The wording in the three quotations is different, but in none of them is found the additional rider for mercy, as here. Note that in Matt. 5:38, Jesus quotes the Old Law "eye for eye." etc., and modifies it in the direction of forgiveness, but the Qur'anic injunction is more practical. This appeal for mercy is as between man and man in the spiritual world. Even where the injured one forgives, the State or Ruler is competent to take such action as is necessary for the preservation of law and order in Society. For crime has a bearing that goes beyond the interests of the person injured: the Community is affected: see 5:32 . 755 This is not part of the Mosaic Law, but the teaching of Jesus and of Muhammad. Notice how the teaching of Jesus is gradually introduced as leading up to the Qur'an 756 The seeming repetitions at the end of verses 44, 45 and 47 are not real repetitions. The significant words in the three cases are: Unbelievers, wrongdoers, and rebellious: and each fits the context. If the Jews tamper with their books they are Unbelievers; if they give false judgements, they are wrongdoers. If the Christians follow not their light, they are rebellious.