Mâide Sûresi 26. Ayet Meali

Bu âyetlerdeki olaylar, Ahd-i Atıyk'ın "a'dât" bölümünde 13. ve 14. bablarda etrafıyla anlatılmadadır.  

Ayette geçen “kırk” sayısının çokluktan kinaye olduğunu yani “yıllarca, uzun zaman” anlamında kullanıldığını söyleyenler olsa da “kırk sayısı” Yahudi kültüründe sembolik anlam taşımaktadır. Nitekim Hz. Musa’nın Sina Dağına gidişi de kırk gün sürmüştü. “Hani Musa ile kırk gece için sözleşmiştik” (Bakara 2/51), “Musa için (Sina Dağında) otuz gecelik bir süre belirledik ve buna bir on gece daha ekleyerek (kırka çıkardık)” (A’râf 7/142). Peygamberlerine karşı gelerek mukaddes beldeye girmek istemeyen İsrailoğulları kırk yıl gibi uzun bir zaman Tih çölünde kısılıp kaldı ve birçokları öldü, yerlerine yeni nesiller geldi. Hz. Musa’nın vefatından sonra peygamber olan Hz. Yuşa zamanında Filistin fethedilerek Yahudiler oraya yerleşti.  

 Tarihî rivayetlere göre mukaddes arza girmek istemeyen ve peygamberlerine karşı duran İsrailoğulları, daracık bir arazi üzerinde kısılıp kalmış; kendileri ölüp yeni bir nesil yetişinceye kadar buradan kurtulamamışlardır. Bu arada kendileri, mucizevî olarak bıldırcın ve kudret helvası ile beslenmişlerdir.  

1- Bu sayı çokluk ifade etmektedir. Yıllarca, uzun zaman anlamındadır. Kırk sayısı Yahudi kültüründe sembolik anlam taşımaktadır.  

(1)Bu kırk yılın sonunda, Mûsâ (as)’ın yerine geçen Yûşa‘ (as), Filistin’i fethetmiştir. (Celâleyn Şerhi, c. 2, 207)(2)“Herkes her vakit bütün Kur’ân’ı okumağa muktedir olamaz. Fakat bir sûreye gāliben (çoklukla)muktedir olur. Onun için en mühim makāsıd-ı Kur’âniye (Kur’ânî gāyeler) ekser uzun sûrelerde derc edilerek (yerleştirilerek) her bir sûre, bir küçük Kur’ân hükmüne geçmiş. Demek hiçkimseyi mahrûm etmemek için tevhid ve haşir ve Kıssa-i Mûsâ gibi bazı maksadlar tekrâr edilmiş.” (Zülfikār, 19. Mektûb, 101)  

(*) Ayette geçen “kırk” sayısının çokluktan kinaye olduğunu yani “yıllarca, uzun zaman” anlamında kullanıldığını söyleyenler olsa da “kırk sayısı” Yahudi kültüründe sembolik anlam taşımaktadır. Nitekim Hz. Musa’nın Sina Dağına gidişi de kırk gün sürmüştü. “Hani Musa ile kırk gece için sözleşmiştik” (Bakara 2/51), “Musa için (Sina Dağında) otuz gecelik bir süre belirledik ve buna bir on gece daha ekleyerek (kırka çıkardık)” (A’râf 7/142). Peygamberlerine karşı gelerek mukaddes beldeye girmek istemeyen İsrailoğulları kırk yıl gibi uzun bir zaman Tih çölünde kısılıp kaldı ve birçokları öldü, yerlerine yeni nesiller geldi. Hz. Musa’nın vefatından sonra peygamber olan Hz. Yuşa zamanında Filistin fethedilerek Yahudiler oraya yerleşti. (C. Külünkoğlu Meal Açıklaması)  

1 İsrâil oğullarının cezâ olarak içerisinde kırk yıl dolaştıkları bu yer Tih Çölüdür. Tih: içerisinden asla çıkılamayan, yolu olmayan çöl demektir. Zâten bu çöle de bu olaydan dolayı, bu isim verilmiştir. O isyan ve bu dua sebebiyle bunlara o va’dedilen Arz-ı Mukaddes kırk sene haram edilmiştir. Tih içinde nereye gittiklerini bilemeyecek, açıkta vatansız, serserice dolaşacaklardır. Belli ki bu ifadeden bunların hepsi bu müddeti dolduracak ve sonra kurtulacaklar manası anlaşılmaz. Ölenler ölecek, kalanlar Arz-ı Mukaddes’e girmek isterlerse girebilecek demek olur. Yani tih halinde de nihayet kırk sene kalacaklar, o zamana kadar hepsi ölecek, ancak evlatları olan yeni nesil girecektir.2 Âyetin bu bölümü; “(Ey Mûsa!) Artık o mukaddes topraklar onlara haram kılınmıştır. Onlar, kırk yıl o topraklarda, serseri bir şekilde dolaşacaklar.” diye de tercüme edilebilir.3 Hz. Mûsa ve Hârûn’un İsrâil oğullarını Mısır’dan getirme olayının Kur’an’daki vardığı son nokta, burasıdır. Bundan sonra Hz. Mûsa ve Hârûn’un ne olduğu hakkında birçok rivâyet varsa da bu rivâyetler, Yahûdî kaynaklıdır. Sonuç olarak Allah, Hz. Mûsa ile ilgili bize bu kadar bilgi vermiştir. Bize düşen Yahûdî rivâyetleriyle kafamızı karıştırmamaktır.  

[912] Bu pasajda samimi iman ile pazarlıkçı iman arasındaki fark ortaya konuyor. Mevcut nesil umut vermeyince, Hz. Musa 40 yılda çöl mektebinde yepyeni bir nesil inşâ edecektir.  

(Rablerinin emirlerine karşı gelme, İsrailoğullarına inhisar etmez.. ta Ademoğullarının ilk soyuna kadar gider.)  

Hz. Mûsâ (a.s.)’ın kavmine hitabı, Kızıldenizin kuzeyinde Faran çölünde bulundukları sırada yapılmıştır. Hz. Mûsâ’yı dinlemeyen, korkak ve isyancı millet terbiye edilsin ve yeni bir nesil yetişsin diye kırk yıl çölde sersem sersem dolaşmaya mahkûm edildiler. 38 yılda Faran’dan Ürdün’e varabildiler. Ürdün’ün fethinden sonra Hz. Mûsâ (a.s.) vefat etti. Onun halefi Yuşa zamanında İsrailoğulları Filistin’i işgal ettiler. Tevrat, Sayılar, 13-20. bölümlerinde çok ayrıntılı olarak bu olaylar anlatılır.  

[1] Benî İsrâîl altıyüzbin kişi idiler. Kırk sene çölde kaldılar. Bütün gün yürür ve akşam konarlardı. İrtesi sabah yine bir gün evvelki yerlerinde olduklarını görirlerdi. Orada dolaşdıkları zamân onlara kudret helvası ve bıldırcın yağardı. Bu müddet esnâsında Mûsâ ve Hârûn 'aleyhisselâm vefât itmişlerdi, Benî İsrâîl'in riyâsetini der'uhde iden Yuşa' kırk yılın hitâmında cabbârîni Eriha'dan ve Arz-ı Mukaddese'den tard idüb Benî İsrâîl'i oralara yerleşdirdi. "Biz girmeyiz" diyenlerden kimse kalmamışdı.  

729 The punishment of the rebellion of these stiff-necked people, rebellion that was repeated "these ten times", (Num. 14:22 ) and more, was that they were left to wander distractedly hither and thither, through the wilderness for forty years. That generation was not to see the Holy Land . All those that were twenty years old and upwards were to die in the wilderness: "your carcasses shall fall in this wilderness." (Num. 14:29). Only those who were then children would reach the promised land. And so it happened. From the desert of Paran they wandered south, north, and east for forty years. From the head of what is now the Gulf of 'Aqaba, they travelled north, keeping to the east side of the depression of which the Dead Sea and the river Jordan are portions. Forty years afterwards they crossed the Jordan opposite what is now Jericho , but by that time Moses, Aaron, and the whole of the elder generation had died, (Cf. 5:68).