Lokmân Sûresi 13. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 17/23.  

[426] Hz. Lokmân’ın, oğluna nasihatleri hakkında geniş bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XV, 132-147.  

* Hz. Lokmân’ın, peygamber mi yoksa veli bir zât mı olduğu ihtilaflıdır.  

(1)“Evet küfür, mevcûdâtın (varlıkların) kıymetini iskāt (düşürme) ve ma‘nâsızlıkla ittihâm ettiğinden(suçladığından), bütün kâinâta karşı bir tahkīr ve mevcûdât âyinelerinde (varlıklar üzerinde görünen) cilve-i esmâyı (Allah’ın isimlerinin tecellîlerini) inkâr olduğundan, bütün esmâ-i İlâhiyeye karşı bir tezyif (aşağılama)ve mevcûdâtın vahdâniyete (Allah’ın birliğine) olan şehâdetlerini reddettiğinden, bütün mahlûkāta karşı bir tekzîb (yalanlama) olduğundan; isti‘dâd-ı insânîyi (insanın kābiliyetlerini) öyle ifsâd eder (bozar) ki, salâh(iyilik) ve hayrı kabûle liyâkati kalmaz. Hem bir zulm-i azîmdir (büyük bir zulümdür) ki, umum mahlûkātın ve bütün esmâ-i İlâhiyenin (Allah’ın isimlerinin) hukūkuna bir tecâvüzdür. İşte şu hukūkun muhâfazası ve nefs-i kâfir (kâfir olan şahıs) hayra kābiliyetsizliği, küfrün adem-i afvını (affedilmemesini) iktizâ eder (gerektirir). اِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظ۪يمٌ [Muhakkak ki şirk, gerçekten (pek) büyük bir zulümdür!] şu ma‘nâyı ifâde eder.” (Zülfikār, 10. Söz, 35)  

(*) Zulüm, hem ‘nur’un zıddı olarak karanlık; yani kötülük, mutsuzluk, kaos, huzursuzluktur; hem de hakkı asıl sahibine değil de bir başkasına vermektir. Şirk, bir taraftan huzursuzluk, kaos, fıtrattan sapma, körlük ve karanlıktır; diğer taraftan da Allah’ın hakimiyet hakkını başkalarına verme yanlışlığıdır. [Adalet], “bir şeyi yerli yerince yapmaktır;” [zulüm] ise “bir şeyi hakkı olan yerinden etmektir.” İnançta tevhid adalettir…  

Bu ayet En‘âm 6:82. ayetle okunmalıdır. [Adalet], “bir şeyi yerli yerince yapmaktır;” [zulüm] ise “bir şeyi hakkı olan yerinden etmektir.” İnançta tevhid adalettir; şirk ise zulümdur. Yüce Allah’ın ortakları olduğunu iddia etmek en büyük haksızlık olduğu için ayette şirk için “zulüm” denmiştir.  

1 Zulüm: Bir şeyi layık olduğu yerden başka bir yere koymak demektir. Allah’ın hakkını, Allah’tan başkasına vermek ve Allah’ın şerefli kıldığı insanı, Allah’ın yarattığı varlıklara ibâdet ettirerek alçaltmak, en büyük zulümdür. Çünkü bu, ilâhlığı asla lâyık olmadığı yere koymak demektir. Zîrâ Allah’tan başkasının mabut olmasına hiç bir şekilde ihtimâl bile yoktur. Zulüm ile ilgili olarak Bk. (Nisa: 40)  

13 Lafzen, “Ey benim yavrucuğum” -bu küçültme hitabı, deyim olarak, çocuğun küçük veya yetişkin olduğuna bakmaksızın şefkati ve sevgiyi yansıtır.  

[3640] Binlerce yıl önce gök kubbeye salınmış bu altın öğütleri ölümsüzleştiren Kur’an, adeta tüm muhataplarına, sadece Lokman’ın oğlu Ankâ değil “Hepiniz Lokman’ın çocuklarısınız” demektedir. [3641] Sahabenin inen vahyi hayata koyma konusundaki ciddiyetini tüm çıplaklığıyla ortaya koyan olaylardan biri, bu âyet ışığında anlaşılması gereken En’âm 82 sebebiyle yaşandı. Âyet inince sahabeyi bir endişe kapladı. Allah Rasûlü’ne gelip dediler ki: “İmana zulüm karıştırmamaya hangimizin gücü yeter ki?!” Allah Rasûlü buyurdular: “Bakın, bu zulüm sizin anladığınız zulüm değildir. Lokman’ın şu sözünü işitmez misiniz?” dedi ve bu âyeti okudu (Buhari, Tefsir 6:20).  

Lokman'ın kimliği hakkındaki rivâyetlerin özeti şudur: Hz. Eyyûb'un kızkardeşinin, ya da teyzesinin oğlu Âzer soyundan Ba'ûrâ oğlu Lokman, bin yıl yaşamış, Hz. Dâvûd'a yetişip ondan bilgi öğrenmiştir. Çoğunluğun kanısına göre Lokman, peygamber değil, filozoftur. Kadî'nin aktardığı bir fıkradan Lokman'ın Ezop olması ihtimâli belirmektedir. Dâvûd, bir gün kendisine bir koyun kesmesini ve onun en tatlı yerinden iki çiğnem et getirmesini emretmiş; o da kestiği hayvanın dilini ve kalbini getirmiş. Birkaç gün sonra Dâvûd ona keseceği hayvanın en kötü tarafından iki çiğnem et getirmesini emretmiş; Lokman yine hayvanın dilini ve kalbini getirmiş ve bunun sebebini soran Dâvûd'a: "Ğ Bunlar güzel olursa en tatlı şeylerdir. Çirkin olursa en kötü şeylerdir." demiş (Envâru't-Tenzîl: 2/253). Bu fıkra, Ezop hakkında da söylenir. Marmaduke Pickthall'e göre Lokman hakkında anlatılanlar, Ezop'unkilere çok benzerlik göstermektedir (The Glorious Qur'an: 2/615) Hikmete gelince: İnsan nefsinin teorik bilgileri öğrenip, gücü oranında üstün işler yapma yeteneğini kazanmak, hikmet' tir.. Yani hikmet, nazarî bilgileri elde ettikten sonra onların gereğini uygulayıp teori ile pratiği birleştirmek ve böylece üstün amaca ulaşmaktır. Kâinâtın birtakım yasalarını keşfetmek ve bunları insanlığın yararına kullanmak da elbette hikmet'tir. Ama asıl hikmet, insanı îmâna ve Allah'a şükretmeğe götüren bilgidir. Onun için yüce Mevlâ, hikmeti şükürle beraber anmıştır. Çünkü bilgi, Allah'ın insana en büyük lutfudur. Öğrendiği bilgi ile gurura düşen insan, şeytânın yoluna girmiş olur. O bilgi de hikmet olmaktan çıkar. Bundan dolayı Allah'ın Elçisi: "Hikmetin başı Allah korkusudur!" buyurmuştur (Feydu'l-Kadîr: 2/574).  

3595 Luqman is held up as a pattern of wisdom, because he realised the best in a wise life in this world, as based upon the highest Hope in the inner life. To him, as in Islam, true human wisdom is also divine widsom; the two cannot be separated. The beginning of all wisdom, therefore, is conformity with the Will of Allah (31:12). That means that we must understand our relations to Him and worship Him aright (31:13). Then we must be good to mankind, beginning with our own parents (31:14). For the two duties are not diverse, but one. Where they appear to conflict, there is something wrong with the human will (see n. 3597).