Kevser Sûresi 3. Ayet Meali

3.Bezzar ve daha başkalarının Abdullah bin Abbas (r.a.)`tan rivayet ettiklerine göre (yahudilerin ileri gelenlerinden olan) Ka`b ben Eşref Mekke`ye geldi. Mekke müşrikleri onun başına toplanarak: "Sen onların (yahudilerin) başısın. Şu çekilmez, kavminden kopmuşu görmüyor musun, kendisinin bizden üstün olduğunu ileri sürüyor! Oysa biz hacılara hizmet ediyor, onlara su veriyor ve Ka`be`nin hizmetlerine bakıyoruz" dediler. Ka`b bin Eşref de: "Siz ondan üstünsünüz" dedi. Bu olay üzerine (yani müşriklerin Resulullah (a.s.)`ı "sonu kesik" diye itham etmeleri üzerine) bu ayeti kerimeler indirildi. (Bu konuda ayrıca Nisa suresinin 51. ayeti kerimesinin iniş sebebine bakınız.)İbnu Ebi Hatim`in Suddi`den rivayet ettiğine göre de, bir kimsenin erkek çocukları öldüğünde Kureyşiler onun hakkında: "Filancanın sonu kesildi" derlerdi. Resulullah (a.s.)`ın oğlu ölünce de Asi bin Vâil: "Muhammed`in sonu kesildi" dedi. Bunun üzerine bu ayeti kerime indirildi. Beyhaki de ed-Delail`de bunun benzeri bir rivayeti Muhammed bin Ali`den nakletmiş ve Resulullah (a.s.)`ın ölen erkek çocuğunun adının Kasım olduğunu ifade etmiştir. Yine Beyhaki`nin Mücahid`den rivayet ettiğine göre de bu ayeti kerime Asi bin Vail`in Resulullah (a.s.) hakkında: "Ben onun için bir ad bulacağım" demesi, ardından da Resulullah (a.s.) hakkında "sonu kesik (:ebter)" ibaresini kullanması üzerine indirilmiştir. (Asi bin Vail`in Resulullah (a.s.) hakkında ad bulmaya çalışması hakkında ayrıca Müddessir suresinin 11-26. ayeti kerimelerinin iniş sebeplerine bakınız.)Birbirinden farklı gibi görünen bu rivayetler aslında birbirlerini açıklamaktadır. Çünkü rivayetlerin ortak bir yanı bulunmaktadır; o da müşriklerin Resulullah (a.s.) hakkında: "Sonu kesik" veya "kavminden kopmuş" ibaresini kullanmaları üzerine bu ayeti kerimenin indiğidir.Bazı rivayetlerde müşriklerin Resulullah (a.s.) hakkında "ebter (:sonu kesik)" sözünü kullanmalarının onun İbrahim adlı oğlunun ölümünden sonra olduğu ifade edilmiştir. Ancak bunlar zayıftır. Çünkü Resulullah (a.s.)`ın İbrahim adlı oğlu Medine`de vefat etmiştir. Bu sure ise Mekke döneminde indirilmiştir.  

[1] Ebter erkek evlâdı olmayandır.  

Hz. Peygamberin oğlu Kâsım vefat edince, müşriklerden Âs b. Vâil Hz. Peygamber hakkında, “Bırakın şu soyu kesik adamı. Ölünce unutulup gidecek” demişti. Bunun üzerine bu sûre inmiştir.  

 Bu sûrede kurban kesmek emredilmiştir. Kurban yakınlık demektir. Kurban kesmekten asıl maksat, bu ibadetle Allah’a yakınlık kazanmaktır.  

1- Nefret eden, kin besleyen. 2- Sonu ebter/beter olacak olandır. Sonu kötü olacak olan odur.  

(*) İkrime’den rivayet edildiğine göre, Hz. Muhammed’e vahiy geldiği zaman (yani Allah’tan vahiy alıp Allah’ın elçisi olduğunu ilan edince) Kureyşliler dediler ki, ‘’Artık Muhammed bizden (halkından) koptu’’ demeye başladılar. Yine İkrime’nin İbn Abbas’tan rivayet ettiğine göre, Medine’den Mekke’ye Kâ’b bin Eşref geldiği zaman Kureyşliler ona gelip şöyle dediler. Biz, ziyaret amacıyla kabe’ye gelenlere su dağıtır ve hizmet vs. verenleriz, sen ise Medinelilerin efendisi ve büyüğüsün, şimdi biz mi daha iyiyiz, yoksa bizden daha iyi olduğunu iddia eden, ama kimsesi ve gücü olmayan ve halkından kopmuş olan bu şahıs (Muhammed) mi? Bunun üzerine Kâ’b bin Eşref elbette siz daha iyi siniz dedi. والأبتر: هو ، والمراد به هنا: الإِنسان الذى لا يبقى له ذكر. ولا يدوم له أثر والمعنى: إن مبغضك وكارهك - أيها الرسول الكريم - هو المقطوع عن كل خير، والمحروم من كل ذكر حس(الوسيط في تفسير القرآن الكري) ...أو لما دعا قريشاً إلى الإيمان قالوا ابتتر منا محمد أي خالفنا وانقطع عنا فأخبر الله أنهم هم المبترون. (تفسير العز بن عبد السلام)  

3 “Hayırdan nasibi kesik olan” diye de tercüme edilebilir.  

(Küfre sapanlardan söz ettiği için bu adı almıştır. Maun suresinden sonra Mekke’de nazil olmuştur ve 6 ayettir.)  

1 Ebter: Arkası ve nesli kesik, adı-sanı kalmayacak olan demektir. Kuyruğu kesik hayvana da ebter denilir. Kuyruk arkada olduğu için arkası olmayan, yani zürriyeti olmayan, kendisinden sonra eseri kalmayan kimselere de istiâre yoluyla “ebter” denilmiştir.  

2 Lafzen, “kesilmiş olan (ebter) odur.” Parantez içindeki “iyilik ve güzellikten” ibaresi ise, Kâmûs’tan esinlenen bir açıklamaya dayanmaktadır.  

[5912] el-Ebter, ilk âyetteki el-kevserin karşıtı bir vurguya sahiptir. Bizce bu Kur’an’ın çift/zıt kutupluluk özelliğinin (mesânî) bir göstergesidir. el-Kevser “çok hayır” mânasını taşıdığı için, el-ebter de “hayrın kaynağından tümüyle kopup kesilen” mânası taşır. Betera: kata’a (kesip kopardı), el-ebter: el-maktu’ (kesilip kopmuş) demektir. Yani, geriye ondan hiçbir iz kalmadığı için “vardı ama yok oldu” demeye bile gerek duyulmayan bir kopuş. Ebter soyut ve mânevî değerler için kullanılır. Ebtere kelimenin sonradan kazandığı “soyu kesik” mânası verenler, müşriklerin Allah Rasûlü’nün oğulları Kasım ve Abdullah’ın vefatının ardından “Onun soyu kesiktir” suçlamasından yola çıkarlar. Bu yoruma göre âyet bu suçlamayı kabul edip onu yapanlara iade etmiş olmaktadır. Oysa ki Kur’an’ın kendisi soy-sopla, evlat ve oğulla övünmeyi şiddetle kınar. Kur’an’a göre çocuksuzluk bir eksiklik değil bir imtihandır. Kaldı ki, bu sûrenin iniş nedeni olarak gösterilen Âs b. Vail’e mukabele ediliyorsa, bu mukabele gerçekleşmemiş demektir. Zira onun oğlu (Amr b. As), torunu Abdullah ve onun nesli yaşamıştır. Eğer ebter ile mânevî soyun kesikliğinin kastedildiği söylenecek olursa, iman gibi küfrün de hep varolacağı bedihi bir hakikattir. Kâfirler sadece dünyada var olmayacaklar, âhirette de (cehennemde) var olacaklardır. Yani küfrün ve kâfirin soyunun kesik olduğu şeklindeki bir anlayış da isabetli değildir. Ebter suçlamasının, Allah Rasûlü’nün “kavminin yolundan ayrılıp kopmasını” ifade ettiğini söyleyenler de olmuştur. Fakat hakikat yukarıda söylendiği gibidir ve âyetin meali de buna göre verilmiştir.  

Kevser: Çok hayır demek olup risalet, Kur’ân, şefaat makamı, ilim gibi hususları da kapsar. Kevser, ayrıca cennette Peygamberimize verilen bir havuz olup onun ümmeti oradan su içecektir.Kâfirler; Efendimizin maddî, özellikle manevî neslinin kesileceğini, adının sanının unutulacağını bekleyerek böyle söylemişlerdi. Ama her nesilden yüz milyonlarca tâbii, başta Haremeyn-i Şerîfeyndeki mescidler olarak bütün dünyadaki milyonlarca mescidi dolduran Müslüman cemaat, bu sûrenin ifade ettiği ilahî bereketin pek çarpıcı bir örneğidir.  

[2] Müşriklerden 'Âs bin Vâil bir gün Harem-i Şerîf'in kapusı önünde Rasûl-ü Ekrem ile mülâkât idüb biraz konuşdı. Fahr-i Kâinât gitdikden sonra 'Âs mescide girdi. Orada müşriklerden bir cemâ'at oturuyorlardı. Biri ona: "Kiminle konuşuyordun?" diye sordukda "Ebterle" cevâbını viirdi. 'Arablar erkek evlâdı olmayana tahkîr maksadıyla ebter nâmı virirlerdi. O zamân Hadîce'den olan Tâhir nâm oğulları vefât itmişdi. Rasûlullah bunı duyunca müteessir olduklarından Cenâb-ı Hak bu sûreyi inzâl ile kalb-i şerîflerini teselliyet buyurdı.  

[1] [2] "Sura üflendiğinde kâfirlerin arasında nesep bağı kalmaz, o gün birbirlerini arayıp sormazlar da" (Müminun 23/101)  

6288 Hatred and spite are not constructive contributions to the work of this world, but its opposites. Abu Jahl and his Pagan confederates vented their personal spite and venom against the Prophet by taunting him with the loss of his two infant sons by Khadijah, but where were these venomous detractors a few years afterwards, when the divine Light shone more brilliantly than ever? It was these that were cut off from all future hope, in this world and the next.