Kevser Sûresi 1. Ayet Meali

Kevser, cennette bir nehirdir, bir havuzdur diyenler olduğu gibi bol hayır ve bereket, kesilmez soy sop, sayılmız ümmet anlamlarına geldiğini söyleyenler de vardır. Hz. Muhammed (s.a.a)'in, Kevser'in iki yanında inciden kaplar bulunan bir ırmak olduğunu, bu kapların yıldızlar kadar sayısız bulunduğunu söylediğini Buhârî tahric eder (al-Tecrid, 2, Kitâbu Tefsir-il-Kur’ân, 120).  

[814] Kevser sûresi ve genel ilkeler için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XXI, 389; 397.  

 Bu sûrede kurban kesmek emredilmiştir. Kurban yakınlık demektir. Kurban kesmekten asıl maksat, bu ibadetle Allah’a yakınlık kazanmaktır.  

1- Birçok ayette; Allah'a atfen “Biz”, “Biziz” çoğul zamirleri kullanılmaktadır. Kur'an'daki “Biz/Biziz” zamirleri çokluğu değil, “yüceliği”, “gücü”, “büyüklüğü” ifade etmektedir. Biz çoğul zamirinin kullanıldığı hiçbir ayette Allah'ın zatı söz konusu edilmemektedir. Allah'ın zatından söz eden ayetlerin tamamında “ene”, “inni” (ben, beni/bana) zamirleri gibi tekil şahıs zamirleri kullanılmaktadır. “Biz” zamiri ise, Allah'ın yaptıklarına veya yapacaklarına yönelik ayetlerde, Allah'ın gücünün, üstünlüğün ve büyüklüğün ifadesi olarak yer almaktadır. Bütün dillerinde, gücü ve yönetimi elinde bulunduran erk, otorite kendi gücünden ve üstünlüğünden söz eden ifadelerde, açıklama ve buyruklarda “biz” zamirini kullanmaktadır. 2- Pek çok hayırlı ve güzel nimetleri, Kur'an'ı. Kevser, sözcük olarak çokluk demektir. Bu çokluk, “sayısal” şeyler için olabileceği gibi; değerli olma, önemli olma gibi şeyler için de olabilir.  

(2)“Kevser kelimesi, kudsî, câmi‘, küllî, nûrânî bir kelime olduğundan ma‘nâ-yı lügavîsi (lügat ma‘nâsı)olan hayr-ı kesîrden (pek çok hayırdan) ve uhrevî havz-ı Kevserden (âhiretteki Kevser havuzundan) ve ma‘nevî bir havz-ı kevser olan Kur’ân’dan tut, tâ hayr-ı kesîr ıtlâkına mâsadak olan (onlara da hayr-ı kesir denilebilen) ve Resûl-i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâm’a i‘tâ edilen (verilen) bütün hedâyâ-yı Rahmâniye(Rahmânî hediyeler) ve fütûhât-ı Rabbânîye (Allah’ın ihsân ettiği fetihlere), tâ feth-i Mekke ve feth-i Beyt-i Makdîs (Kudüs’ün fethi) ve feth-i Şam ve feth-i İstanbul’a kadar ma‘nâları olduğu gibi, o ma‘nâlara da işâreti var.” (Mektûbât, Fihriste-i Mektûbât, 176)  

(*) Kevser lügatta, alabildiğine, aşırı derecede çok” demektir. Kevser kelimesi Arapçada somut şeylerin çokluğu için kullanıldığı gibi, soyut kavramların çokluğu için de kullanılır. Aynı kökten olan ve bir sonraki sûrede zikredilen “tekasür” olumsuz bir biriktirme ve çokluğu ifade ederken “kevser” olumlu birçokluğu, bolluk bereketi ifade eder. Kevser; Duhâ, İnşirah ve Fetih sûrelerindeki leke (senin için) ifadesiyle tahsis edilen lütuflar haricinde “ke” verdik ifadesi ile düşünürsek kevser, vahiy, nübüvvet ve hikmeti de kapsayan hayır ve iyiliklere bir atıf olabilir. (Kurandan Hayata) Birçok ayette; Allah’a atfen “Biz”, “Biziz” çoğul zamirleri kullanılmaktadır. Kur’an’daki “Biz/Biziz” zamirleri çokluğu değil, “yüceliği”, “gücü”, “büyüklüğü” ifade etmektedir. Kevser konusunda aşağıdaki tefsir metinlerine bakılabilir. Not: a) Kevser sûresi Mekke’nin ilk döneminde inmiştir. Ama Enes bin Malik’in aşağıdaki şu rivayetine göre, Hz. peygamberle beraber Mescid’de iken o bize (أنـزلت علي آنفا سورة)، ‘’Şu an bana bir sûre (Kevser suresi) indirildi’’ demiştir… 1-Peki Mekke döneminde Mescid var mıydı? 2- Enes bin Malik Mekkeli miydi? 3- Enes bin Malik Medineli olup Hz. Peygamber Medine’ye hicret ettikten sonra çocuk yaşta iken Medine ‘de Müslüman olmamış mıydı? İşte bütün bu sorulara doğru cevap verildikten sonra bu tutarsızlıklar yüzünden bu vb. hadislerin uydurma olduğu kesin bir şekilde anlaşılacaktır. b) Yüce Allah birçok ayette cennetleri anlatırken, (تجري من تحتها الانهار) ‘’altlarından /zeminilerinden/ ırmaklar akar…’’ diyor, ama hiçbir ayette (فيها حوض الكوثر – أو تجري من تحتها نهر الكوثر) ‘’Orada Kevser Havuzu bulunur veya Kevser Nehri akar…’’ şeklinde bir ayet yoktur. c) Bu suredeki’’kevser’’ kelimesi bir havuz olsaydı, bunun anlaşılabilmesi için (انا أعطيناك حوض الكوثر) ’’ Sana Kevser Havuzunu verdik’’ şeklinde olurdu. d) Kevser Havuzu, gaybı olaylardan biridir. Eğer vahiy yoluyla Hz. Peygambere gayba dair bilgi verilmezse, Kur’an’a göre onun da o gaybı olayı bilmesi mümkün değildir. Bundan hareketle, tek vahiy kaynağı olan Kur’an’ı kerimde Havzu - l Kevser’’yani ‘’Kevser Havuzu’’ adında bu isim geçmediği için bu gaybı bir olay olur ve vahiyle /Kur’an’la/ bildirilmediği için Hz. Peygamberin de bunu bilmesi ve hakkında bilgi vermesi mümkün değildir. Ayrıca ‘’kevser’’in cennette bir havuzun adı olduğunu söyleyen rivayetlerin de hem kendi aralarında hem de bu ayetle tutarsız olduklarından dolayı sahih olmayıp, zayıf ve uydurma oldukları ortaya çıkmaktadır. {إِنَّا أَعْطَيْنَاكَ الْكَوْثَرَ} أي: الخير الكثير من القرآن والحكمة والنبوة والدين الحقّ والهدى وما فيه من سعادة الدارين (محاسن التأويل - القاسمي) الكوثر هو الخير الكثير، والخير الكثير: ما أعطي من النبوة والرسالة وما لا ينجو أحد من سخط الله - تعالى - إلا به، وهو الإيمان به والتصديق له (تأويلات أهل السنة ) والمراد به هنا النبوة والدين الحق والهدى وما فيه سعادة الدنيا والآخرة (تفسير المراغي) {الْكَوْثَرَ} النبوة والقرآن أو الإسلام (تفسير العز بن عبد السلام) وقال عكرمة : هو النبوة والقرآن عن ابن عباس قال : الكوثر : الخير الكثير وثواب الآخرة (ابن كثير ) وقد فسر السلف الكوثر في هذه الآية بتفاسير أعمها أنه الخير الكثير، {ٱلْكَوْثَرَ } الخير المفرط لكثرة من العلم والعمل وشرف الدارين.( انوار التنزيل واسرار التأويل) و ليس الكوثر : هو [ نهْرٌ في الجنّة ] ، لأنّ أنهار الجنّة عددها لا نهائيّ لذلك استخدم القُرآنُ كلمة [ نَهَـر ] ( إنّ المُتّقينَ في جنّاتٍ و نَهَـر ) القمر 54) الباحث الاسلامي د. منصور كيالي) وقد روى هذا الحديث مسلم وأبو داود والنسائي، عن أنس بن مالك قال ( بينا رسول الله صلى الله عليه وسلم بين أظهرنا في المسجد، إذ أغفى إغفاءة ثم رفع رأسه مبتسما، قلنا: ما أضحكك يا رسول الله؟ قال:(أنـزلت علي آنفا سورة)، فقرأ:(بسم الله الرحمن الرحيم إِنَّا أعطيناك الكَوْثر * فَصَلِّ لِربِّك وانْحَرْ إنَّ شَانِئَك هو الأبْتر) ثم قال (أتدرون ما الكوثر؟) قلنا:الله ورسوله أعلم. قال (فإنه نهر وَعَدنيه ربي، عز وجل، عليه خير كثير، هو حوض تَرِدُ عليه أمتي يوم القيامة، آنيته عدد النجوم فَيختلجُ العبد منهم، فأقول:رب إنه من أمتي. فيقول:إنك لا تدري ما أحدث بعدك) وقد ذكر ابن القيم في زاد المعاد (3/682- 683) يعني في هذه الرواية مضطربات وتناقضات كثيرة لا يمكن أن تكون رواية صحيحة !! 1 – لان سورة الكوثر نزلت في أول العهد المكي – 2- والرواية تبحث عن نزول السورة في المسجد –3 ولكن المسجد ليس موجودا في العهد المكي – 4 - وأنس بن مالك ليس من أهل مكة وهو من أهل المدينة – 5 – وأسلم هو في المدينة بعد هجرة النبي أي بعد نزول سورة الكوثر بسنين كثيرة وهو صبي ! فكيف تصح رواية هذه من أنس بن مالك مع ما فيها من اضطرابات وتناقضاة كثيرة للواقع ؟؟؟ اذا لايمكن أن تكن هذه الرواية وأمثالها صحسحة ؟؟؟  

[6] Mekke'de nâzil olmuş, (3) âyettir.[7] Kevser hadden ziyade çokluk mânâsınadır. Burada maksat: İlim, amel, şeref, ve sena, ümmet gibi çok hayırdır. Bazılarınca Uçmak da bir ırmaktır.  

1 Cennette bir ırmağın veya bir havuzun adıdır.  

(Kevser, çok nimet demek olup ayrıca da cennette bir havuzun adıdır. Adiyat suresinden sonra Mekke’de nazil olmuştur ve 3 ayettir. Erkek çocukları yaşamadığı için Peygamber’e (s.a.a) müşrikler, nesli kesik manasına “ebter” dediler. Surede buna cevap verilmiştir. Dolayısıyla kevserin reel örneklerinden biri de peygamberin soy çokluğudur. Bugün dünyada hiç bir soy peygamberin soyundan sayıca daha çok değildir. Düşmanlarının soyu kesildiği halde bugün dünyanın dört bir yanında peygamberin soyuna rastlamak mümkündür ve bu da nebevi mucizelerden biridir.)  

Mekke döneminin başlarında, Âdiyât sûresinden sonra indirilmiştir. 3 ayettir.Bir insanın değerini, servetinin çokluğu, makamının üstünlüğü, mensup olduğu kabilenin gücü, evlatlarının sayısı gibi dünyevi ölçütlere göre belirleyen inkarcılar, Allah Rasûlü’nü bu gibi özelliklere fazlaca sahip olmadığından küçük görüyorlardı. Onlara göre, bu değerlerden yoksun biri Allah tarafından Peygamberlikle onurlandırılmış olamazdı. Üstelik o, yaşadığı toplumda üstünlük için en önemli değer yargısı olan erkek evladına da sahip değildi. Oğulları vefat etmişti. Ona tâbi olanların da çoğu toplumun batıl ölçülerine göre zayıf ve hor görülen insanlardı. Bu yüzden düşmanları ona, soyu kesik anlamına gelen “ebter” diyorlardı. Bununla Peygamberin hayır ve bereketten yoksun olduğunu, omuzladığı davanın kısa zamanda başarısızlığa mahkum olduğunu kastediyor ve bunu şiddetle arzu ediyorlardı. Oysa Peygambere “kevser” verilmişti. Yani ona Kur’an gibi bütün hayır ve bereketlerin kaynağı bahşedilmişti. Ayrıca o, tertemiz bir ahlâka sahipti. Öyleyse o asla ebter olmayacaktı. Onun davası galip gelecek, ümmeti çoğalacak, Allah, onun önünde kimseye nasip olmayan ufuklar ve imkanlar açacaktı. Peygambere kin besleyenler yeryüzünden silinerek ebedî azaba göçüp gidecek; o yetim Peygamber ise gönüllerde taht kuracak, anneler çocuklarına onun adını verecek, onun davasına baş koyan milyonlarca insan ona tâbi olacaktı. Hatta ona ebter diyenlerin çocukları ve nesilleri de bu kervana katılacaktı. Ve sonunda öyle de oldu. İşte, onun yaşadığı yüce ahlâka sahip olan, onun öğrettiği Kur’an’ı kendileri için bir yaşam tarzına dönüştüren, onun gösterdiği hedeflere doğru yürüyen herkes, o kevserden bu dünyada nasibini almış demektir. Böylelerini kıyamette “Kevser Havuzu”, cennette ise “Kevser Irmağı” beklemektedir.  

1 Kevser: Lügatte son derece çok olan, gâyet çok şey, her şeyin çoğu, Cennetin bütün ırmaklarının kendisinden çıktığı nehir, anlamlarına gelir. Tefsirlerde Kevser’e; “Cennette bir nehrin veya havuzun ismi, Peygamberlikle şereflendirilme, Peygamberimizin ümmetinin âlimleri, ümmetinin çokluğu ve Hz. Peygamberin çocuklarının çokluğu” anlamları verilmiştir. Bu anlamların hepsinin birden anlaşılması da mümkün olduğu için bu kelime meâlde tercüme edilmemiştir. Araplar sayısı çok, miktarı yüksek, kıymetli olan her şeye “Kevser” derler. Bu bakımdan Kevser kelimesi yukarıda sayılan manâları ihtiva ettiği gibi genel anlamda “hayırlı olan her şeyi” de içine alır. “Havz-ı Kevser”i ispat eden hadisler elliden fazla sahâbe tarafından rivâyet edilmiştir. "Her peygamberin bir havuzu vardır ve onlar hangisinin geleni daha çok diye öğünürler. Ben muhakkak onların en çok geleni olacağımı umarım" buyurmuştur. (Tirmizî) Fakat Peygamber (s.a.v.)’in havuzuna dair olan hadisler tevatüre yakın derecede meşhur olduğu için Ehl-i Sünnet katında ona iman vacib’tir. Dünyevî hayat metaı, ahirete göre pek az bir şeydir, çünkü fanidir, geçicidir, sonludur. Allahu Teâlâ’nın Kevser buyurduğu lütuf ise çok, pek çok demek olduğu için geçici dünya lütuf ve servetinden ibaret olmayıp, ahirette ve Allah katında çok, ebedi olarak kesilmez, tükenmez bir nimettir. Dalâlet fırkalarından Haricîler, Mutezile’den bir kısmı ve ne olduklarını açıkça söylemekten korkan yeni mutezililer (akılcılar) havz-ı kevser’i inkâr etmişlerdir.  

1 Kevser terimi, “bolluk”, “çokluk” yahut “bereket” anlamındaki kesret isminin tekid halidir (Zemahşerî); ayrıca aynı anlamı veren bir sıfat olarak da kullanılmaktadır (Kâmûs, Lisânu’l-‘Arab, vb.). Kur’an’da kullanıldığı tek örnek olan yukarıdaki bağlamda kevser, Hz. Peygamber’e vahiy, bilgi, hikmet, iyilik ve hem bu dünyada hem de öteki dünyada şerefli ve onurlu olmak gibi soyut ve manevî anlamda iyi ve güzel olan her şeyden bolca ihsan edilmesini anlatmaktadır (Râzî); genel olarak müminler açısından ise, bilgi elde etme, iyi fiiller işleme, bütün canlı varlıklara karşı şefkatli davranma ve böylece iç huzuruna ve tatminine kavuşma imkanını ifade eder.  

[5910] el-Kevser, “çok hayır” mânasına gelen câmid bir isimdir. Kural gereği câmid isimler müsemmasından başkasına delâlet etmezler. Şu halde bu kelimenin karşılığı İbn Abbas ve onu izleyenlerin de dediği gibi, Allah Rasûlü’ne tahsis edilen nimetlerdir. Hz. Enes’ten gelen “havuz” hadisi kelimenin delâletiyle değil, yorumuyla alâkalı olarak anlaşılmalıdır. Kevseri, “Allah Rasûlü’nün nesli, sahabesi, ümmeti, ümmetinin âlimleri, cennette bir ırmak, tevhid, İslâm, fazilet, “övülmüş makam”, şeriatının sadeliği, Kur’an’ın kolay anlaşılması, ona has bir “nûr” olarak yorumlayanlar da olmuştur. Tabatabâî yorumların 26’ya kadar çıktığını söyler (el-Mîzân). Allah Rasûlü’ne verilen nimetlerin başında vahiy, nübüvvet ve hikmet gelir. Vahiy ve onun ayrılmaz bir parçası olan nübüvvet, bir başına “çok hayır”dır. Öte yandan, “kime doğru hüküm verme yeteneği (hikmet) bahşetmişse, doğrusu ona tarifsiz büyüklükte bir servet bahşedilmiştir” (2:269) âyeti hatırlanmalıdır. Gerisi, başta Duhâ, İnşirah ve Fetih olmak üzere birçok sûrede sayılan ve leke (“senin için” veya “sana has”) ifadesiyle tahsis edilen nimetlerdir. el-Kevserde mübalağa vurgusu mündemiçtir. Zımnen bu, Allah Rasûlü’ne verilen vahyin ve risaletin etkisinin sadece onun ölümüne kadar değil, ölümünden sonra da artarak devam edeceği müjdesini içerir  

(Ki, senin izinde hayırlı bir ümmet, cennetteki Kevser ırmağı gibi akıp gelecek, senden feyz alacak ve ahirette "livâ-i hamd" bayrağının altında toplanacaktır.)  

[*] Allah size istediğiniz her şeyden vermiştir. Allah'ın nimetlerini saymaya kalksanız bitiremezsiniz. Ama kimi insanlar yanlışı çok yapar, çok da nankördür. (İbrahim 14/34)  

6286 Kawthar literally means "good in abundance". It is the abundant bounty which Allah bestowed on Prophet Muhammad (peace be on him). This includes a river (or fountain) in heaven of this name which Allah has promised the Prophet (peace be on him). [Eds.].