Kehf Sûresi 94. Ayet Meali

Ye'cuc'la Me'cuc, Kur’ân'da bir kere burada, bir kere de 21. sûrenin 96. âyetinde anılır. Ahd-i Atıyk'ın Tekvin bölümünde Nûh'un oğlu Yafes'in oğulları arasında Comer ve Macuc vardır (10, 2). Hızkıyal Peygambere ait kitapta, Macuc, bir ülkedir (38, 1). Aynı kitapta, bir şahıs adıdır (39, 1). Maksat, Karadeniz kıyılarında yaşayan ve arada bir Kafkas dağlarını aşarak batı Asya’ya saldıran boylardır (Aynı kitap, 85-91).  

Bkz. 21/96Ye’cüc ve Me’cüc isimleri üzerinde çokça durulmuş, farklı yorumlar yapılmış ama onlarla ilgili hala kesin bir şey söylenememiştir. Tefsir otoritelerinden bazıları bunlarla ilgili anlatılanları Moğollar ve Tatarlarla özdeşleştirmektedir.  

Ye’cüc ve Me’cücle ilgili olarak ayrıca bakınız: Enbiya sûresi, âyet, 96.  

94-99 Adalet ve barış üzerine kurulu çok uluslu bir uygarlığın iki nesil sürecek yönetiminden sonra, dünyanın son yıllarında iki düşman ülkenin tekrar güç kazanarak müslümanlara saldıracakları anlaşılabilir mi bu ayetlerden?  

Müfessirlerimizin beyanı veçhile lisanları farklı olan bu toplumun, Zu’l-Karneyn [aleyhisselâm] ile konuşmaları, bir tercüman vasıtasıyla yahut Allah Teâlâ’nın o anda, onların lisanını Hz. Zu’l-Karneyn’e [aleyhisselâm] öğretmesiyle olmuştur.  

1- “Ye'cûc ve Me'cûc, bir nitelemedir. Toplumsal kokuşmanın, topyekûn bir insanlığın tam bir “hercümerç” olması, ahlaki bozulmanın, sefaletin ve çöküntünün bütün bir toplumu kuşatmasının, bütün bir toplumun iş birliği halinde fesat çıkarmasının, kötülüğün her şeye nüfuz etmesinin genel adıdır. Bunu belli bir zamanla, mekânla, toplum veya güçle sınırlamak veya bu konuda gaybi bir beklentiye girmek anlamsızdır. Bu hayal görmekten başka bir şey değildir. Ye'cûc ve Me'cûc, her çağda ve her toplumda ortaya çıkabilecek bir durumdur.”  

(2)Ye’cüc, Me’cüc ve sedd-i Zülkarneyn için bakınız; (Lem‘alar, 16. Lem‘a, 109-110; Şuâ‘lar, 5. Şuâ‘, 81; Sözler, 24. Söz, 133)  

(*) Ye’cüc ve Me’cüc kavimlerinden, Kur’anın Kehf Suresi’nde ve bazı hadislerde bahsedilmektedir. Buhari’de geçen bir hadise göre, Yecüc ve Mecüc" Âdemoğulları"dır, İslam tarihinde ise moğollar yecüc mecüc olarak görülmüştür. Kur’an, ye’cüc ve me’cüc diye ifade ettiği bozguncu, fitneci, fesatçı, mütecaviz, vahşî, saldırgan, yağmacı, yıkıcı ve zalim iki milletin şerrinden ve saldırılarından medeni ve mazlum kavimleri korumak için Zülkarneyn bir sed inşa ettiğini bildiriyor. Bilimsel ve antropolojik verilerle Kur’an’ı tefsir etmeye çalışan Cemâleddin el-Kāsımî, Araplar’ın Kafkas dağlarının arkasında yaşayan Âkûk ve Mâkûk adlı iki kavimden söz ettiklerini ve onlara Yecûc ve Mecûc dedikleri kaydeder. (Meḥâsinü’t-teʾvîl, VII,100) Ayrıca Kehf sûresinde ye’cûc ve me’cûc’den zaman ve mekân belirtilmeden geçmişte yaşamış iki topluluk şeklinde söz edilmekte, onların etrafa zarar verdikleri ve Zülkarneyn’in yaptırdığı büyük sed sayesinde engellendikleri bildirilmektedir (18/93-97) Yani Zülkarneyn kıssasındaki Ye’cûc ve Me’cûc uzak geçmişteki bir tarihî hadiseyle ilgilidir ve bu hadisenin İslamiyet’in zuhurundan önceki zamanlarda vuku bulduğu şüphesizdir. Seddi Zülkarneyn? Ebü’l-Kelâm Âzâd’a göre Zülkarneyn Seddi, Derbend’de değil Kafkasya’yı iki ana bölgeye ayıran Daryal Geçidi’ndedir. Derbend ve Daryal geçitlerinin aynı bölgede ve birbirine yakın yerlerde bulunması sebebiyle bu ikisi birbirine karıştırılmıştır. Daryal Geçidi, Kur’an’daki tasvirlere uygun biçimde Hazar deniziyle Karadeniz arasındaki sıradağların doğal duvar oluşturduğu bir bölgede yer almakta ve bu geçitte iki yüksek dağın arasına demirden inşa edilmiş bir sed bulunmaktadır. Bu sed daha önce de zikredildiği gibi eski Ermeni kitâbelerinde Koreş Geçidi diye anılmaktadır (Aṣḥâb-ı Kehf: Ẕülḳarneyn, s. 114-118).  

[11] Veya bir haraç.  

32 Ye’cüc ve Me’cüc, tarihçiler ve müfessirlere göre, iki ayrı kavim gibi telakki edilmiş, hatta Ye’cüc Türkler, Me’cüc de Deylemlilerdir. Klasik Arap müfessirlerine göre her ikisi de Türklerdir. Türklere göre ise Çinlilerdir. Dolayısıyla tarihte kimin kiminle problemi varsa ona Ye’cüc ve Me’cüc demek en kestirme yol olmuştur. Aslında Kur’an konteksine göre Ye’cüc ve Me’cüc, sembolik iki kelime olup, bir toplumun istikrarını, değer yargılarını ifsat eden, toplumu yıkılışa götüren, birbirine düşüren, menfi iki kavram olup, anarşi ve terörü temsil etmektedir. Nitekim 21/96’da helakı yakın bir toplumun içinde olup, her yerden saldırıya geçtikleri belirtilir. Burada toplum vergiyi artırmakla bunlardan kurtulacaklarını zannetmektedir.  

[Ye’cûc] ve [Me’cûc], herhangi bir özel ırkı, milleti değil de her zaman hakikatin karşısına dikilen olumsuz algıyı ve faaliyetleri temsil eder. Nitekim bunların Son Saat’te de olacağı Enbiyâ 21:96’da ifade edilmektedir. Bu ayette sözü edilenler de o dönemdeki azgın, sapkın ve saldırgan bir kavmi nitelendiriyor olabilir.  

1 Ye’cûc ve Me’cûc: Kıyametin alametlerinden olup, yeryüzünü ifsat edecek olan aslı ve nesebi belirsiz, dinsiz ve gerçek mahiyetlerini Allah’ın bildiği iki topluluk demektir. Ye’cüc ve Me’cüc kelimeleri Arapçaya başka bir dilden girmiştir. Enbiya 96-97. âyetlerinden; kıyamet kopmadan önce, onlarla bir takım insanlar arasında bir engel olarak yapılan “sed” açılacak; onlar da insanlara saldıracaklardır. Bugün bu Kur’ân’da adı geçen seddin olup olmadığı belli değildir. Yalnız bu sed Zü’l-Karneyn tarafından yapılmıştır. Ye’cüc ve Me’cûc vardır ve bunların kıyamet kopmadan önce, ortaya çıkıp birçok yerleri yakıp yıkacakları kesindir.  

95 Arapça’daki Ye’cûc ve Me’cûc tabirleri, Kitâb-ı Mukaddes’de bunlarla ilgili belirsiz bazı atıflara dayanarak (Tekvîn x, 2; I Tarihler i 5; Hezekiel xxxviii, 2 ve xxxix, 6; Yuhannanın Vahyi xx, 8) bütün Avrupa dillerinde Gog ve Magog olarak geçmiştir. Klasik dönem sonrası müfessirlerin çoğu bu kavimleri Moğollar ve Tatarlarla özdeşleştirmektedirler (bkz. aşağıda 100. not).  

[2443] Ye’cûc ve Me’cûc’e helâki hak eden tüm toplumlardan söz edilen bir pasajda daha değinilir (21:95-96). İkisi birlikte düşünüldüğünde, Ye’cuc ve Me’cuc’un belli bir zaman ve mekâna has mahdut ve belirli bir topluluk olmadığı, her zaman ve mekânda ortaya çıkan yıkıcı ve tahripkâr güçleri temsil ettiği anlaşılır. Ye’cûc ve me’cûc isimlerinin manaları ve ayrıntılı bir tahlil için 21:96’nın notuna bkz.  

Ye’cüc ve Me’cüc hakkında bkz. 21,96. {KM, Hezekiel 38,2; Vahiy 20,8}  

(12) Gerek Ye’cüc ile Me’cüc hakkında, gerekse Zülkarneyn’in seddi hakkında bugüne kadar pek çok tahmin yapılmışsa da, bunlardan hiçbiri kesinlik ifade etmemektedir. Bu tahminler üzerinde uzun uzadıya durmanın da kıssadan istifadeyi arttırmayacağı ortadadır. En doğrusu, 83’üncü âyetin açıklamasında da temas ettiğimiz gibi, bu tür şahıs, olay ve varlıkları sürüp giden bir hayattan alınan kesitler olarak değerlendirmek ve her zaman için geçerli olabilecek dersleri çıkarmak olarak gözüküyor.  

2439 Who were the Gog and Magog people? This question is connected with the question, who was Dhu al Qarnayn? Some discussion on the question will be found in Appendix VI at the end of this Surah. What we are mainly concerned with is the spiritual interpretation. The Conqueror had now arrived among a people who were different in speech and race from him, but not quite primitive, for they were skilled in the working of metals, and could furnish blocks (or bricks) of iron, melt metals with bellows or blowpipes, and prepare molten lead (18:96). Apparently they were a peaceable and industrious race, much subject to incursions from wild tribes who are called Gog and Magog. Against these tribes they were willing to purchase immunity by paying the Conqueror tribute in return for protection. The permanent protection they wanted was the closing of a mountain gap through which the incursions were made.