Kehf Sûresi 6. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 16/127; 26/3; 35/8.  

Bkz. 15/97, 26/3  

Bu âyet başta inanç ve ahlâk alanları olmak üzere her yönüyle çöküntüye uğramış bulunan insanlık adına son derece üzülen Hz. Peygamber’i teselli etmektedir. Şu’arâ sûresinin 3. âyeti ile Hicr sûresinin 97. âyeti de aynı özellikteki âyetlerdir.  

(*) Bu âyet başta inanç ve ahlâk alanları olmak üzere her yönüyle çöküntüye uğramış bulunan insanlık adına son derece üzülen Hz. Peygamber’i teselli etmekte ve bu kadar üzülmesine gerek olmadığını bildirmektedir. Çünkü Peygamber’in görevi onları zorla imana getirmek değil, sadece Kur’an’ı tebliğ edip doğru yolu göstermektir (Nahl 16/82).  

[1] Kur'an-ı Kerîm'e.[2] Kendini helâk etme.  

Bu ayet Şu‘arâ 26:4 ve Fâtır 35:8. ayetlerle birlikte okunmalıdır.  

1 Sakın onlara üzülme, sana bu kitabı indiren Allah’a hamd ederek, görevini yapmaya devam et. Bk. (Şuara: 3, Fâtır: 8)  

3 Lafzen, “neredeyse ...” le‘alle takısı bu anlam akışı içinde bir olasılık değil, fakat daha çok, Hz. Peygamber’in tutumu hakkında kınama/yargı bildiren retorik (belâgatli) bir soru ortaya koymaktadır (Merâğî XIII, 116).4 Bu belâgat sorusu, en başta, getirdiği mesajın müşrik/putperest Mekke’liler arasında uyandırdığı düşmanlığa derinden üzülen, onların manevî/ruhanî akibetleri hakkında duyduğu kaygı yüzünden ızdırap çeken Hz. Peygamber’e hitab etmektedir. Ama Hz. Peygamber’e münhasır kalmayıp, aynı zamanda, herhangi bir ahlakî ülkünün ya da önermenin doğruluğuna inanıp da toplumsal çevrenin buna karşı ilgisiz kalmasından cesareti kırılan herkese uzanmaktadır.  

[2346] Bizim “onların verdiği tepkiler üzerine” karşılığını verdiğimiz ‘ala âsârihim ibâresi, bu uyarının içeriğini, benzer bir lafızla gelen Şu’arâ sûresinin 3. (ve 35:8) âyetinden farklılaştırıyor. Râzî bu ibâreyi açıklama sadedinde, birincinin ölümü ikincinin ölümüne neden olmuşsa bu durumda “Falanca, falancanın ölümü yüzünden (‘ala eseri..) öldü” cümlesini örnek verir. Âyetin başındaki le‘alle edatı da, ‘ihtimal’ bildiriminden çok ‘kınama’ vurgusu taşır. Bu âyet, “kendinizi kendi ellerinizle tehlikeye atmayın” (2:195) âyetinde olduğu gibi, yaygın bir yanlış anlamaya konu olmuş gözüküyor. Âyetteki kendini helâk etme nedeni, sadece onların imana ulaşmamış olmalarından dolayı duyulan üzüntüye bağlanamaz. Ondan daha fazla, inkârcı muhataplara duyulan kızgınlıkla ikinci bir Yûnus Nebî vakasına karşı peşinen uyarı anlamı taşır. Esefâ, Kur’an’da hem “hüzün” (12:84) hem de “kızgınlık” (7:150; 20:86) anlamında kullanılmıştır. Mücâhit bunu “telaş”, Katâde ise “kızgınlık” olarak anlar (Taberî).  

Bu âyet Hz. Peygamberin (sallallahu aleyhi ve sellem) tebliğ görevine ve insanların hidâyete gelerek ebedî helâkten kurtulmaları dâvasına ne kadar gönülden bağlandığını ifade eder. Demek ki bu gibi ifadeleri, Hz. Peygamberi tenkide yormamalıdır.  

2331 In a reasonable world the preaching of a reasonable Faith like that of Islam would win universal acceptance. But the world is not altogether reasonable. It caused great distress to the unselfish Preacher of Islam that his Message met with so much opposition. He wanted to point the way to salvation. He only got, in the Makkan period, abuse from the chiefs of the Makkans-abuse and persecution, not only for himself but for the Truth which he was preaching. A heart less stout than his might have been appalled at what seemed the hopeless task of reclaiming the world from falsehood, superstition, selfishness, wrong, and oppression. He is here consoled, and told that he was not to fret himself to death: he was nobly doing his duty, and, as later events showed, the seed of Truth was already germinating, although this was not visible at the time. Besides, these "chiefs" and "leaders" were only strutting in false plumes: their glory was soon to fade forever.