Kehf Sûresi 23. Ayet Meali

23.İbnu Cerir`in Dahhak`tan yine İbnu Merdeviye`nin Abdullah bin Abbas (r.a.)`tan rivayet ettiklerine göre Resulullah (a.s.) bir şeyi yapmak üzere yemin etti. Aradan kırk gece geçti bunu yapamadı. Bunun üzerine bu ayeti kerime indirildi.  

(2)Resûl-i Ekrem Efendimiz (asm)’a Ashâb-ı Kehf ve Hızır (as) ile Zülkarneyn (as) hakkında suâl olundu. O ise, vahiy ile kendisine bildirileceği umûduyla bir gün sonra onlara cevab vereceğini söyledi. “İnşâallah” demediği için Peygamber Efendimiz (asm)’ın şahsında bütün ümmetine fiilî bir ders olmak üzere, ertesi gün vahiy gelmedi. Daha sonra Cenâb-ı Hakk bu sûre ile o suâllerin cevablarını indirdi. (Kurtubî, c. 5/10, 385)  

(*) Sûrenin iniş zamanını göz önünde bulundurulduğunda, müminlere baskının arttığı bir dönemde vahyin kesilmiş olması pek mümkün görünmemektedir. Yani bu ayetlerin sebebi nuzül ile ilgili rivayette anlatılan vahyin kesilmesi olayı mümkün değildir. Elbette âyetin şu hususu çağrıştırması mümkündür: Müslümanın görevi, her daim gelecek hakkında herhangi bir şeye malik olmadığını hatırlayıp kendisine altından kalkamayacağı sorumluluklar yüklememesi ve kararlarında Allah’ın dilemesini gözetmesidir.’’ (Derveze, Tefsîru’l-hadîs, III, 489.) Buradaki hitabın sadece Hz. peygambere değil, onun şahsında herkese yöneliktir. Doğrusu olan da budur: Bkz: والمراد بالخطاب جميع المكلفين، ((التبيان الجامع لعلوم القرآن ){ فَلاَ تُمَارِ فِيهِمْ إِلاَّ مِرَآءً ظَاهِراً } إلى قوله: { إِلاَّ أَن يَشَآءَ ٱللَّهُ } يحتمل الخطاب بهذا لكل الناس، ليس أحد أولى به من غيره؛ فيخرج ذلك مخرج التعليم لهم في ترك المراء مع الكفرة إلا مراء ظاهراً، وكذلك في ترك الاستفتاء (تأويلات أهل السنة – الامام ماتريدي) ،  

[4] Eshab-ı Kehf'in kıssalarıyle meşgul olanlardan bir kısmı.[5] Zan ve tahminden ibarettir.[6] O hususta derine dalma, Kur'an'ın haberiyle iktifa et. Onları red de etme, teçhil de etme.[7] Eshab-ı Kehf'in haberinden.[8] Eshab-ı Kehf'in haberinden daha ziyade nübüvvetime delâleti zâhir olan bir yola.  

1 Bu âyetin iniş ve Peygamberimizin uyarılış sebebi şöyledir. Mekkeli müşrikler, Nadr b. Hâris ve Utbe b. Muayt’ı Peygamberimize soru sormak amacıyla, Medîne’deki Yahûdî bilginlerine bilgi almak üzere gönderirler. Yahûdî bilginleri: “Ona Ashâb-ı Kehften, Rûhtan ve Zü’l-Karneyn’den sorun. Eğer size onlar hakkında bilgi verirse nebidir, Ona uyun, bilgi veremezse, ne isterseniz yapın.” derler. Bunun üzerine bu adamlar, gelip bunları Peygamberimize sorarlar. O da “inşaallah” demeyi unutarak; “sorduklarınıza yarın cevap veririm” der. Fakat bu hususta on beş gün vahiy gelmez. Hattâ Mekkeliler: “Muhammed bize yarına söz vermişti hâlbuki on beş gün oldu.” demeye başlarlar. Sonunda bu sûre iner. Peygamberimizin zelleleri için Bk. (En’am: 52, Tahrim: 1, Tevbe: 113, Abese: 1-4, Kasas: 56 ve dipnotları.)  

[2371] Zımnen: Sakın Allah yokmuş gibi konuşayım deme!  

[1] Sûre-i İsrâ'nın 86 ncı âyetindeki nota bak