Kehf Sûresi 1. Ayet Meali

Sûre yüce Allah’ın büyüklüğüne inanmayı yerleştirmek için tesbit ettiği ana hedeflerine ulaşma hususunda me-saj vermek ve tebliğler iletmek amacıyla Kur’ân’ın güzel dört kıssasından üçünü anlatır. Ashâb-ı Kehf : İnancı uğrunda canla-rını feda eden gençler… Dinleri uğruna yurtlarını terkedip bir mağaraya sığınan ve orada senelerce uyku halinde kalan bu kişilerin Allah tarafından tekrar diriltildiği anlatılır. Musa ve Hızır : Yüce Rabbin Hızır’a bildirdiği ve Musa’ya da Hızır’la bildir-diği gayb haberleri. Zülkarneyn : Takvası ve adaleti sayesinde Allah’ın değişik ülkelere hakim kıldığı yeryüzünün doğularına ve batılarına hükümran kıldığı bir melikin kıssası. Ayrıca sûreden üç örnek : “İki bahçe sahipleri” olarak hakkın çok mal ve saltanatta değil, inanca bağlı olduğu bir örnek olarak anlatılır. Dünya hayatı ve içindekilerin yok olacağı bildirilerek İblisin Adem’e secde etmemesi ve Allah’ın rahmetinden kovulup mahrum bırakılması anlatılarak kibir ve gururun neticesi bildirilmiş olur.  

[298] Kehf sûresi hakkında genel bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XI, 427.  

Bkz. 3/99, 7/45, 86, 11/19, 14/3, 20/107, 108, 39/28  

1- Övgü.  

(2)“(Kur’ân,) hayât-ı şahsiye ve ictimâiye-i beşeriyenin (insanların şahsî ve cem‘iyet hayatlarının)bütün nâfi‘ (faydalı) düsturlarını ve hikmet-i âliye-i kâinâtın (kâinâtın yüksek hikmetlerinin) bütün nûrânî(nûrlu) kānunlarını cem‘ etmekle (toplamakla) berâber, hiçbir müşevveşiyet (karışıklık) eseri görünmüyor. Elhak (hakīkaten), o kadar ecnâs-ı muhtelifeyi (karışık cinsleri) bir yerde toplayıp bir münâkaşa, bir karışık çıkmamak, Kahhâr bir nizâm-ı i‘câzînin (son derece hâkim olan mu‘cizeli bir tertîbin) işi olabilir.” (Zülfikār, 25. Söz, 34)  

(*) Burada kitaptan maksat ilk vahyin indiği günden bu sûrenin indiği güne kadar inmiş ve kitap hâlinde yazıya dökülmüş olan Kur’an’n’a denir. Çünkü yazıya dökülmiüş olana da kitap denir. Bkz: ( التحرير والتنوير) Yüce Allah tarafından Hz. Peygamber’e indirilen Kur’an, nimetlerin en büyüğü olduğu için övgü ve saygıya başkasının değil, Kur’an’ı gönderen Allah Teâlâ’nın lâyık olduğu bildirilmiştir. Buradaki “kul”dan maksat Hz. Muhammed, “kitap”tan maksat da Kur’ân-ı Kerîm’dir. İnsanları zulmetten nura, dalâletten hidayete kavuşturan, iman ve İslâm’ı öğreten, dünya ve âhirette mutlu bir hayat sürdürebilmeleri için onlara Allah’ın emir ve yasaklarını, dinin hükümlerini, sevap ve cezayı bildiren; eğrisi büğrüsü, yanlışı ve çelişkisi bulunmayan dosdoğru bir kitabın indirilmesi, genelde bütün insanlık, özelde Hz. Muhammed için en büyük nimettir. Böyle bir nimete kavuşmak, o nimeti verene hamd ve şükretmeyi gerektirir. Yüce Allah, bu âyette Hz. Muhammed’in şahsında, lütfettiği bu nimete karşılık yalnız kendisine hamdedilmesi gerektiğini bildirmektedir. Tefsir (Kur’an  

(Mekke’de nazil olmuştur ve 110 ayettir. Sure bu adı, içinde söz konusu edilen ve “mağara arkadaşları” demek olan “Ashâb-ı Kehf”ten almıştır.)  

Mekke döneminin sonlarında, Nahl sûresinden hemen önce indirilmiştir. Adını, inançlarını yaşatabilme adına zâlim yöneticilerden kaçıp bir mağaraya sığınan ve uzun bir süre orada uyuduktan sonra mûcizevî bir şekilde yeniden “diriltilen” bir grup gencin öyküsünün anlatıldığı bölümden (9-22. ayetler) almıştır. 110 ayettir.  

Âyette geçen [kayyim] kelimesi, ikinci ayetin başında gelmekte, dolayısıyla birinci ayetle bağlantılı olarak anlaşılabileceği gibi ikinci ayetteki mesajla da ilişkilendirilebilir. Bu durumda anlam “Onu doğru kıldı ki kendi katından gelecek şiddetli bir cezayla uyarasın diye” şeklini alır. Bu iki ihtimal nedeniyledir ki birinci ayetin son kelimesiyle ikinci ayetin ilk kelimesi arasında bir [sekte] vardır.  

1 İ’vicâc: Eğri, çarpık, çelişkisi olmayan, yalanı ve yanlışı bulunmayan demektir. Bk. (Âlu İmrân: 99, A’raf: 45, 86, Hûd: 19, İbrahim: 3, Tâhâ: 107, 108, Nisâ: 82, Zümer: 28)  

1 Lafzen, “ve ona herhangi bir çapraşıklık vermemiştir.” ‘İvec terimi, sözcüklerin soyut anlamlarıyla, “çarpıklık”, “zorluk/karışıklık” yahut “yoldan çıkma/yolu karıştırma” anlamlarına geldiği gibi, “tahrif” ya da “saptırma” anlamına da gelmektedir. Yukarıdaki cümle, Kur’an’ın açık ve dolaysız ifade tarzına işaret edip onun her türlü bulanıklıktan, tutarsızlıktan uzak olduğuna dikkat çekmektedir; karş. 4:82 -“O eğer Allah’tan başka birinden gelmiş olsaydı onda mutlaka birçok (tutarsızlık ve) çelişki bulurlardı!”  

[2342] Vahyin Bakara sûresinin 2. âyetinde dile gelen “hiçbir kuşkuya yer olmayan” niteliğine ya da Nisa sûresinin 82. âyetinde ifade edilen tutarsızlık ve çelişkiden uzak oluşuna bir atıf. Mushaf sıralamasında hemen öncesinde yer alan İsra sûresinin 105. âyetinde dile gelen “kaynağından indiği gibi” korunmuşluğu gerçeğini de bunlara ilave edebiliriz.  

[1] Tarsus şehrinde ba'zı kimseler oraya gelen havâriyyûndan bir zâtın delâletiyle dîn-i 'Îsâ'yı kabûl ile vâsıl-ı hidâyet olmuşlardı. O zamân Asyâ-yı Suğrâ ve Suriye Roma İmparatorluğunun idâresinde idi. Dikyanus da imparatordı. Merkûm devren Tarsus şehrine geldikde dîn-i 'Îsâ'ya giren gençleri huzûrına celb ile onları babalarının dînine 'avdet itmedikleri halde katl idileceklerini söyledi. Onlar da bundan imtinâ' itdiler. Dikyanus düşünmek içün bir kaç gün mühlet virdi. Gençler Dikyanus'un zulmünden ve ehl-i beldenin ta'arruzundan kurtulmak içün şehir civârında bulunan bir mağaraya gidüb saklandılar. Oraya gider iken bir köpek bunların arkasına takıldı. Her ne kadar kovdılar ise de ayrılmayub berâberce mağaraya gitdi. Oraya vusûllerinde Cenâb-ı Hak bunlara derîn bir uyku virdiğinden cümlesi yatub uyudılar. Bu halde üçyüz sene geçdi. Ondan sonra uyandılar. Bundan sonra tafsîlât sûre-i şerîfede mevcûddur. Bunlar yedi nefer olub isimleri: Yemliha, Mekselina, Mislina, Mernuş, Sâdenuş, Debernuş, Kefeştetayyuş olub köpeğin ismi de Kıtmir'dir.  

[*] İveç: Dışarıdan bakıldığında kolaylıkla anlaşılamayacak bir eğrilik, çarpıtmadır. Kur'an'ın ayetleri ayetlerle açıklayan, muhkem-müteşabih mesani (ikili) yapısı sayesinde (Bkz. Al-i İmran 3/7 ve ilgili dipnotlar) bu tip çarpıtmalar tespit edilebilir. Bu tip hileleri tespit edebilmek iyi seviyede Arapça dil bilgisi, Kuran Bilgisi ve ekip çalışması gerektirir. İnsanları, Allah'a değil kendilerine kul yapmak isteyenler, çok usta çarpıtmalar (iveçler) yaparlar. Geleneksel dinde kadın hukuku ve miras konuları bunların en belirgin örneklerindendir. İveç konusu ile ilgili olarak Bkz. Al-i İmran 3/99, Araf 7/45, Araf 7/86, Hud 11/19, İbrahim 14/3, Kehf 18/1  

2325 See n. 2324 to 17:111. The theme of the last Surah, that Allah is good and worthy of all praise from His creatures, to whom He has granted a clear revelation, is continued in this Surah. The spirit of man makes gradual progress upwards, through the grace and mercy of Allah. 2326 Some people's idea of a Sacred Book is that it should be full of mysteriesdark corners, ambiguous expressions, words so far removed from human speech that they cover anything or nothing. Pagan oracles were couched in language which suggested one meaning to the hearer and claimed to have the very opposite meaning in the light of events which actually happened subsequently. They were distinctly crooked, not straight. In the next verse, the word "Straight" (qayyim) is used to characterise the Qur'an, in contrast to this word "crooked" ('iwaj). See also 19:36, n. 2488.